ەلوردا جىلدان-جىلعا قاناتىن جايىپ, ءوسۋ قارقىنىن تولاستاتار ەمەس. جىل سايىن قانشا اۋرۋحانا, ەمحانا سالىنىپ جاتسا دا, قايدا بارساڭ دا كەزەك كۇتىپ وتىرعان حالىقتى كورەسىڭ. قالا حالقى سانىنىڭ ارتقانى سونشالىق, قايدا كىرسەڭ دە, بالكىم ول دۇكەن, بازار, ويىن-ساۋىق ورنى, تەاتر مەن حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعى بولار استانالىقتاردىڭ دەنى سول جەرگە جينالعانداي اسەر الاسىڭ. كوڭىل كوتەرەتىن ورىنداردا حالىقتىڭ كوپتىگى جاقسى-اق, ال «باس اۋىرىپ, بالتىرى سىزداپ» قارالايىن دەگەن جان ءۇشىن كەزەك كۇتكەن ءار ءسات سوزىلعان سايىن جۇيكەگە سىر بەرىپ, ءسال نارسەگە «شىرت» ەتە قالادى.
ال سول دارىگەرلىك كەزەككە قوسشى, ۇركەر, ءوندىرىس ءتارىزدى قالا ىرگەسىندەگى مەكەندەردەن كەلىپ تۇرىپ كورىڭىزشى. ماسەلەن, بايقوڭىر اۋدانىنا كىرەتىن ءوندىرىس تۇرعىن الابىنىڭ تۇرعىندارىنىڭ سانى 45 مىڭنان اسسا, ەسىل اۋدانىنا قاراستى ۇركەردە 20 مىڭنان استام, ال قوسشىدا 50 مىڭنان دا كوپ حالىق تۇرادى ەكەن. بۇل – ناقتى تىركەلگەندەر, ال قانشاما حالىق ەسەپكە الىنباي دا جاتىر.
قوسشى تۇرعىندارى لەسنايا پوليانا اتالاتىن شاعىن اۋداننىڭ قۇرقىلتايدىڭ ۇياسىنداي, دالىزىنە ەكى ادام قاتار وتسە سوقتىعىپ قالارلىقتاي ەمحاناسىنا اعىلاتىن. شاعىن اۋدانعا ەسەپتەلىپ, شاعىنداپ سالىنعان ەمحانانىڭ ەسىگىنە دامىل بولماي, كەزەك كۇتىپ وتىراتىن ورنى دا, ءوزى دە قۇرقىلتايدىڭ ۇياسىن كوزگە ەلەستەتىن. قانشاما جۇيكە جۇقارىپ, پاتسيەنتتەر ءبىر-بىرىمەن كەزەك ءۇشىن كەرىلدەسىپ تە قالاتىن.
«سالاۋاتتى استانا» جشس ديرەكتورى ءلايلا يشباەۆا «ءبىز ەلوردادا العاشقى بولىپ كەپىلدى مەديتسينالىق جاردەم اياسىندا العاشقى دارىگەرلىك-سانيتارلىق كومەك كورسەتەتىن جەلىنى ىقشامداۋدى قولعا الدىق. 2012 جىلى الدىمەن ونى ۇركەر تۇرعىن الابىنداعى وتباسىلىق ەمحانانىڭ جۇمىسىنان باستادىق. جالپى پراكتيكادا ەمحاناعا كەلۋشى پاتسيەنتتەردىڭ 80 پايىزىنا قاجەتتى قىزمەت تۇرلەرى نەگىزىنەن ءبىرىنشى كەزەكتە سالقىن تيۋ, تۇماۋ, ت.ب. اۋرۋلاردىڭ العاشقى دياگنوزىن قويىپ, ەڭبەككە جارامسىزدىق پاراعىن بەرۋ, جۇكتى ايەلدەردى باقىلاۋ, يممۋنيزاتسيا, سكرينينگ جۇرگىزۋ, ديسپانسەرلىك ەسەپتەگى پاتسيەنتتەردى باقىلاۋ, قىزۋ كوتەرىلگەندە دارىگەردى ۇيگە شاقىرۋ ءتارىزدى ءبىراز جۇمىستاردى قامتيدى. تەك 20 پايىزىنا ارنايى زەرتتەۋدى قاجەتسىنەتىن كونسۋلتاتسيالىق-دياگنوستيكالىق قىزمەت تۇرلەرى كورسەتىلەدى. سوندا ەمحانا ەسىگىن اشقان 10 ادامنىڭ 8-ءى ۋچاسكەلىك تەراپەۆتىڭ الدىنان قاجەتتى كومەگىن الىپ, ال 2-ەۋى عانا ارنايى مامانعا جىبەرىلەدى دەگەن ءسوز. ال وسىنى ەسكەرمەۋدىڭ سالدارىنان مامان ءدارىگەرگە جازىلۋدىڭ ءوزى ۇزاققا سوزىلىپ, ءساتىن سالىپ جازىلدىڭ دەگەننىڭ وزىندە كىرە المايتىنداي ۇزىن-سونار كەزەككە تۇرۋ پاتسيەنتتەردى قىنجىلتادى. جالپى پراكتيكاداعى ۋچاسكەلىك ءدارىگەر قىزمەتى ماماندارعا دەگەن جەكە كونسۋلتاتسيالاردىڭ قاجەتتىگىن ازايتادى. الدىڭعى قاتارداعى, مەديتسينالىق كومەكتىڭ دەڭگەيى جوعارى دارەجەدە ۇيىمداستىرىلعان ەلدەردىڭ ءتاجىريبەسىنەن مۇنداي جولدىڭ تيىمدىلىگىن كورىپ وتىرمىز», دەيدى.
ونىڭ ايتۋىنشا, مەديتسينا سالاسىنا تسيفرلاندىرۋدىڭ ەنۋىمەن بىرگە ەمحانالاردىڭ دا جاڭا تۇرپاتتاعى قىزمەتكە كوشۋى ماڭىزدى. ماسەلەن, جاقىندا گەرمانيادا وتكەن جوعارى تەحنولوگيالاردىڭ كورمەسىندە فونەندوسكوپتىڭ قىزمەتىن اتقاراتىن, قان قىسىمى مەن قانت مولشەرىن ولشەپ, قۇرساقتاعى بالانىڭ جۇرەك سوعىسىن تىڭدايتىن گادجەت-تەلەفونداردىڭ جۇمىسى تانىستىرىلدى. بۇل اقپاراتتاردىڭ بارلىعى ۋچاسكەلىك دارىگەرگە تىكەلەي ءتۇسىپ, ءتىپتى ەمحاناعا كەلىپ تەكسەرىلۋدىڭ قاجەتتىگىن تۋدىرمايدى. پاتسيەنتتەرگە كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردىڭ 50-60 پايىزى تسيفرلاندىرۋ ارقىلى ۆيرتۋالدى الەم كومەگىمەن ءجۇرىپ, كەڭەستىڭ ءوزى ۆيرتۋالدى الىنادى.
بۇل ەندى كەلەشەك كۇننىڭ ەنشىسىندە بولسا, قازىرگى ۋاقىتتا ءموبيلدى جەلىلەر قىزمەتىن پايدالانۋ وتباسىلىق ەمحانالار جۇيەسىندە قولدانىلا باستاپتى. مىسالى وتباسىلىق ەمحانالاردا ارنايى ۋاتساپ جەلىسى ارقىلى «اياعى اۋىر ايەلدەر», «ءبىر جاسقا دەيىنگى بالالارى بارلار», «قان قىسىمى بارلار», «قانتتى ديابەتپەن اۋىراتىندار» چاتتارى جۇمىس ىستەيدى. كوپتەگەن ماسەلەلەر وسى چاتتىڭ كومەگى ارقىلى وزدىگىنەن شەشىلىپ, قاجەتتى كەڭەستەر بەرىلىپ جاتىر دەيدى ماماندار.
راسىندا دا كوپتەگەن ەلدەردىڭ قالىپتاسقان جۇيەسىندەگى دارىگەرلىك ءتاجىريبەگە قاراعاندا, العاشقى جاسالاتىن كومەكتىڭ دەڭگەيى تومەن بولعان سايىن ءارى قارايعى پاتسيەنتتى ەمدەۋ قيىنعا, ءارى قىمباتقا ءتۇسىپ, جالپى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ تيىمدىلىگىن ازايتا تۇسەدى. سوعان قاراپ, الدىڭعى قاتارداعى مەملەكەتتەردىڭ جالپى پراكتيكاعا نەگىزدىلگەن وتباسىلىق دارىگەر قىزمەتىنە كوبىرەك كوڭىل ءبولۋىنىڭ سىرى اشىلا تۇسەتىندەي. مىسالى, رەسەي مەديتسيناسىندا ۋچاسكەلىك دارىگەرگە قارالۋشىنىڭ 50 پايىزىنا ارنايى ماماندانعان دارىگەرلەرگە قارالۋعا جولداما بەرىلسە, شەتەلدە پاتسيەنتتەردىڭ 80 پايىزى امبۋلاتوريالىق جاعدايدا وتباسىلىق دارىگەر باقىلاۋىندا ەمدەلىپ شىعادى ەكەن. ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ دە كورسەتكىشى سولتۇستىك كورشىمىزبەن شامالاس.
وتباسىلىق جالپى پراكتيكاداعى دارىگەر قىزمەتى كەڭەس تۇسىندا سولاي اتالماعانىمەن بارلىق كومەكتى ءبىر ءوزى اتقاراتىن اۋىلدىق دارىگەردىڭ جۇمىسىن ەلەستەتكەندەي. جالعىز دارىگەر بالانى دا, ۇلكەندى دە قاراپ, قاجەتتىلىك تۋعاندا سىزداۋىق, شيقاندى ءتىلىپ تاستاپ, تاستاي قىلىپ بايلاپ, ايەل بوساندىرىپ, مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ تاماعى مەن ءتىسىن ساناتسيالاپ, قاسىنداعى جالعىز مەيىرگەرىمەن ۆاكتسيناتسيالاۋدى دا اتقاراتىن.
نارىقتىق قاتىناستارداعى مەديتسينا زامانعا لايىقتالا وزگەرىپ, قاجەتتىلىككە قاراي بەيىمدەلۋگە جەتەلەيدى. بىلتىر, №10 ەمحانادان ءبولىنىپ «جاعالاۋ» وتباسىلىق ەمحاناسى بولىپ قۇرىلعان ەمدەۋ مەكەمەسىندە بۇگىندە 20 مىڭعا جۋىق ەرەسەك, 8 مىڭنان استام بالالار تىركەلگەن. وتباسىلىق اۋرۋحانانىڭ نەگىزگى مىندەتى تۇرعىندارعا نەعۇرلىم جاقىن ورنالاسىپ, العاشقى مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ بولعانىمەن مۇندا تۇرعىندارعا قولايلىلىق ءۇشىن ۆاكتسيناتسيا جۇرگىزەتىن كابينەت جاساقتالىپ, فليۋروگرافيا, رەنتگەنگە تۇسىرەتىن موبيلدى كولىكتى شارت بويىنشا جىلىنا 3-4 رەت شاقىرۋ جۇزەگە اسىرىلماق. سونداي-اق بيىل ايتماتوۆ كوشەسىندە امبۋلاتورلى حيرۋرگيا اشۋ كوزدەلىپ وتىر, وندا حيرۋرگ, وكۋليست, وتولارينگولوگ, گينەكولوگ, تراۆماتولوگ ماماندار حيرۋرگيالىق شاعىن وپەراتسيالاردى جاساماق.
بىلتىر قىرقۇيەكتە قوسشى كەنتىندە وتباسىلىق ەمحانا ەسىگىن ايقارا اشقان. ارنايى ەمحاناعا دەپ سالىنباسا دا اۋداندىق ءماسليحاتتىڭ دەپۋتاتى, ىسكەر ايەل سارا ايكەنقىزى بيزنەسى ءۇشىن سالعان عيماراتىن حالىقتىڭ يگىلىگىنە جاراتۋ تۋرالى شەشىم قابىلداپتى. بۇل قوسشىلىقتار ءۇشىن كادىمگىدەي كومەك بولدى. ۋلترادىبىستىق زەرتتەۋ, بالالار ماسساجى بولمەسى, كارديولوگ, نەۆروپاتولوگ, گينەكولوگ, حيرۋرگ, تراۆماتولوگ سىندى ماماندارى, وعان قوسا 6-7 ورىندىق كۇندىزگى ستاتسيونارى بار ورتالىق اشىلعالى قوسشىلىقتاردىڭ كوڭىلدەرى جاي. «بۇرىن قىسىلىپ-قىمتىرىلىپ لەسنايا پوليانانىڭ ەمحاناسىنا تىعىلاتىنبىز, ەندى ەڭسەسى بيىك, جاڭا عيماراتتا پەيىلدەرىمەن قىزمەت ىستەگىسى كەلەتىن وتباسىلىق ءدارىگەرلەرگە قارالامىز», دەدى تۇرعىندار. ەسەپتە تۇرعاندارعا مەملەكەتتىك كەپىلدىك اياسىندا ساتىلاتىن پرەپاراتتاردى بەرەتىن ءدارىحانا جانە بار, جەدەل جاردەم قىزمەتى جاساقتالعان وتباسىلىق ەمحاناعا كەلۋشىلەردىڭ كوڭىلدەرى توق. «ساعات 8-دەن 12-گە دەيىن زەرتحاناعا كەلىپ اناليز تاپسىرامىز, بۇرىنعىداي قالاعا اقىلى قىزمەتكە جۇگىنۋىمىز ازايدى. جانىڭدا دارىگەر تۇرسا, اقى تولەپ ءدارىگەرگە بارىپ نەمىز بار. بۇل ءبىر ۇلكەن كومەك بولدى», – دەيدى تۇرعىندار. «ءوز كەنتىمىزدىڭ تۇرعىندارىنان باسقا تايتوبە, قىزىلسۋات حالقى دا بىزگە قارالادى. جاڭا عيمارات دەگەنمەن ءبىزدىڭ قازىرگى وتىرعان ورنىمىز تيپتىك ەمحانا ەمەس. ازىرگە دەپۋتاتتىڭ مىرزالىعىنىڭ ارقاسىندا ەلگە مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋدەمىز. وتباسىلىق ەمحانا جۇيەسىنىڭ ارتىقشىلىعى سول, ءبىز ءۇشىن ءبارى كوز الدىمىزدا. وتباسىندا اۋا ارقىلى تارالاتىن ۆيرۋستى ينفەكتسيامەن بالا اۋىردى ما, ارتىنان ۇلكەنى دە اۋىرادى, ۇلكەن ەمحانالاردا پەدياتر بالانى عانا قارايدى دا, ەرەسەكتەر نازاردان تىس قالادى. ال بىزدە ولاي ەمەس, العاشىندا وتباسىلىق جالپى پراكتيكاداعى دارىگەر دەگەنگە ماماندىعىم پەدياتر بولعاندىقتان ەرەسەكتەردى قالاي قارايمىن دەپ قارسى بولىپ ەدىم. سويتسەم, قاتەلەسكەن ەكەنمىن, جالپى پراكتيكاداعى وتباسىلىق ءدارىگەر جۇمىسى اۋلەت ءۇشىن الدەقايدا ءتيىمدىرەك», دەيدى «قوسشى» وتباسىلىق ەمحانانىڭ مەڭگەرۋشىسى باقىتكۇل بايەكەەۆا.
جالپى پراكتيكاداعى دارىگەرلەردىڭ كومەگىنە جۇگىنگەن قالا تۇرعىندارىنىڭ دا, مامانداردىڭ دا پىكىرىنە سۇيەنسەك, وتباسىلىق ەمحانالاردىڭ كەلەشەگى زور ءتارىزدى. قالا حالقى الىستان اربالاعانشا جاندارىنان تابىلاتىن, وتباسى مۇشەلەرىن تەگىس تانىپ, جىپ-جىلى قارىم-قاتىناس ورناتقان وتباسىلىق دارىگەردى قولايلى كورەتىندەي.
