الەمدى اقپارات بيلەۋى بۇگىنگى زاماننىڭ سيپاتىنا اينالدى. مەملەكەتتىڭ جان-جاقتى دامۋىنا, ەلدىڭ بىرلىگىنە بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ قوسار ۇلەسى قوماقتى. وبلىس وڭىرىندە 117 ەلەكتروندىق جانە مەرزىمدى ءباسپاسوز قۇرالى جۇمىس ىستەيدى. سولاردىڭ اراسىندا 35-ءى قوعامدىق-ساياسي سيپاتقا يە. «قازاقتەلەكوم», «قازتەلەراديو» اق وبلىستىق فيليالدارى حالىققا تەلە جانە پوشتا بايلانىسىن, تەلەراديوحابارىن تاراتۋ قىزمەتىن كورسەتەدى. وبلىستا مەرزىمدى باسپاسوزدى باسىپ شىعاراتىن ءىرى 4 باسپاحانا بار. وبلىستىق دەپارتامەنتتەر مەن باسقارمالار باسشىلارى جانىنداعى 16 رەسمي ءباسپاسوز قىزمەتى جانە 23 جاۋاپتى قىزمەتكەر مەملەكەتتىك ورگاندار مەن باق-تىڭ ءوزارا تىعىز بايلانىسىن نىعايتا ءتۇسەدى. وڭىردەگى 57 رەسمي سايت جەرگىلىكتى اتقارۋشى مەملەكەتتىك بيلىك ورگاندارى قىزمەتىنىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ولار مەن حالىق اراسىنداعى ينتەراكتيۆتى بايلانىس قۇرالى مىندەتىن اتقارادى.
وركەنيەتتىڭ, ينتەرنەت تەحنولوگيالارىنىڭ جىلدام دامۋى مەملەكەتتىك ورگاندار مەن حالىق اراسىنداعى اقپاراتتاردىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋدى تالاپ ەتۋمەن قاتار, دەموكراتيالىق قوعامداعى زاماناۋي اقپارات كەڭىستىگىن كەڭەيتە ءتۇستى. سوندىقتان پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ تۇرعىنداردىڭ الەۋمەتتىك تىنىسىن سەزىپ, سۇرانىمىن دەر ۋاقىتىندا ءبىلىپ وتىرۋ ءۇشىن الەۋمەتتىك جەلىدە وبلىس اكىمدەرىنىڭ پاراقشالارىن اشۋدى, مەسسەندجەرلەردە توپتارىن قۇرۋدى تاپسىرعان بولاتىن.
– وبلىستاعى اۋداندار مەن قالالار اكىمدەرى, ءتىپتى باسقارمالار باسشىلارىنا دەيىن فەيسبۋك, ينستاگرام, ۆ كونتاكتە, ودنوكلاسسنيكي, تۆيتتەر الەۋمەتتىك جەلىلەرىنىڭ بارلىعىندا 144 رەسمي اككاۋنت اشتى. ينستاگرام جەلىسىندە مەنىڭ پاراقشام بار, وندا قوستانايلىقتارمەن اشىق سۇحباتتار جۇرگىزەمىن. ماۋسىم ايىندا 152 ازاماتتىڭ سۇراعىنا جاۋاپ بەردىم. الداعى ۋاقىتتا مەملەكەتتىك ورگاندار مەن قوعامنىڭ مۇنداي فورماتتاعى قارەكەتى كەڭەيە بەرەتىنىنە سەنىمىم مول, – دەدى وبلىس اكىمى ارحيمەد مۇحامبەتوۆ.
وبلىس وڭىرىندەگى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ۋاقىت اعىمىنا ىلەسىپ, تسيفرلى تەحنولوگيانى ەنگىزىپ كەلەدى. گازەتتەر مەن تەلەارنالاردىڭ الەۋمەتتىك جەلىلەردە پاراقشالارى, مەسسەندجەرلەردە توپتارى بار. مىسالى, «الاۋ» تەلەارناسىنىڭ الەۋمەتتىك جەلىلەردە 200 مىڭ, «كوستانايسكيە نوۆوستي» گازەتىنىڭ 112 مىڭ, «ناشا گازەتانىڭ» 76 مىڭ پايدالانۋشىسى بار.
شىلدە ايىنان باستاپ وبلىس تسيفرلى ەفير تاراتۋعا كوشتى. ەندى قوستاناي قالاسىنىڭ تۇرعىندارى وتاندىق 26 تەلەارنانى, اۋداندار مەن قالالار 11 تەلەارنانى ەركىن كورە الادى. ۋاقىت تالابىنان تۋىنداپ وتىرعان وسىنداي يگىلىكتى جۇمىستار بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ ەكونوميكانى, الەۋمەتتىك سالانى دامىتۋ ءۇشىن جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان مەملەكەتتىك باعدارلامالار, ماڭىزدى رەفورمالار بارىسى جانە ەلدەگى ورىن العان قوعامدىق-ساياسي وقيعالار تۋرالى الەۋمەتتى ساپالى اقپاراتپەن قامتاماسىز ەتۋىنە جاعداي جاسايدى. ءوڭىر باسشىسى بۇل ورايدا جۋرناليستەر قاۋىمىنا, گازەت-تەلەارنالار رەداكتسيالارىنا دا ارتىلار جاۋاپكەرشىلىكتىڭ مول ەكەندىگىن ەسكە سالدى. باق ۋاقىت تىنىسىن تاپ باسقاندا عانا حالىقتىڭ سۇرانىسىن وتەيدى. «الاۋ» تەلەارناسى لاتىن گرافيكاسىن ۇيرەتەتىن ۆيدەوساباقتار جۇرگىزە باستادى. «سانا سەرپىنى», « ۇلى دالا تۇلعالارى», « ۇلى دالا مۇراسى» حابارلارى جانە «تۋعان ولكەگە شاعىن ساپار» اتتى جوبا كورەرمەن كوزايىمىنا اينالدى. وڭىردەگى قوستاناي اۋداندىق «ارنا», قارابالىق اۋداندىق «اينا», جانگەلدين اۋداندىق «ءبىزدىڭ تورعاي», امانگەلدى اۋداندىق «امانگەلدى ارايى» گازەتتەرى وقىرماندارىنا جول تابۋ ءۇشىن جۇمىستى جاڭاشا ۇيىمداستىرادى, ءتۇرلى تاسىلدەردى پايدالانىپ, ىزدەنىستەرگە بارادى. جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك پەن جۇرتشىلىقتىڭ اراسىنا التىن كوپىر بولىپ وتىر.
فورۋمدا مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قوعاممەن كەرى بايلانىس ورناتۋدا الەۋمەتتىك جەلىلەردىڭ, ينتەرنەتتىك تەحنولوگيالاردىڭ تيىمدىلىگى, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگى, قازىرگى جۋرناليستيكانىڭ ترەندتەرى تۋرالى ءسوز بولدى. بۇل ءجونىندە مەديافورۋمعا ارنايى شاقىرىلعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى قورىنىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى, جۋرناليست وكسانا لوسكۋتوۆا, «Blackand White Goup» مەديا اگەنتتىگىنىڭ ديرەكتورى رينات بالعاباەۆ ايتىپ بەردى. جەرگىلىكتى «الاۋ» تەلەارناسىنىڭ ديرەكتورى المات سۇلەيمەنوۆ كوپشىلىكتىڭ نازارى ينتەرنەت رەسۋرستارعا اۋعانىن جەتكىزدى. ونىڭ زەرتتەۋىنشە, ءبىر ايدىڭ ىشىندە ەلىمىزدەگى رەيتينگى بار 176 سايتتىڭ جاڭالىقتار ءبولىمى اراسىندا قوستانايلىق سايتتار 17,19 جانە 22-ورىن العان. قوستانايلىق سايتتار رەسپۋبليكالىق تەنگرينيۋس, زاكون.كز, ينفورمبيۋرو جانە باسقالارى سەكىلدى «الپاۋىتتارعا» عانا جول بەرگەن.
ال مەرزىمدى ءباسپاسوز قۇرالدارىنىڭ «باس اۋرۋى» از ەمەس, ولاردىڭ بولاشاعى بيلىكتى دە, جۋرناليستەردى دە, گازەت باسشىلىعىن دا ويلانتقانداي. «كوستانايسكيە نوۆوستي» گازەتىنىڭ رەداكتورى ولەگ گۋرسكي اقپارات كەڭىستىگىندە گازەتتەر ءوزىنىڭ سايتى مەن الەۋمەتتىك جەلىلەرگە ورىن بەرگەندەي, جىلدان-جىلعا تيراجى ازايىپ كەلەتىنىن, ءار وقىرمان ءۇشىن كۇرەسەتىنىن, فورماتىن وزگەرتىپ, بارىنشا ۋاقىتقا يكەمدەلگىسى كەلگەنمەن, جەدەلدىكتىڭ جەتكىزبەسىنە مويىنسۇنعانداي, كوبىنە تالداۋ, بولجاۋ, ساراپتاۋ ماتەريالدارىن ىڭعايلايتىنى تۋرالى ايتتى. گازەت تىگىندىسىن قاي ۋاقىتتا بولسىن كىتاپحاناعا بارىپ, پاراقتاۋ مەرزىمدى ءباسپاسوزدىڭ ەلەكتروندى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنان ارتىقشىلىعى بولىپ قالدى. اقپارات كەڭىستىگىندەگى مۇمكىندىكتەر تۋرالى ارىپتەستەردىڭ پىكىرلەرى سانالۋان بولعانىمەن دە ينتەرنەتتىك تەحنولوگيا وركەنيەت جەمىسى. بۇل ءجونىندە جۋرناليستەر وداعى وبلىستىق فيليالىنىڭ توراعاسى, جۋرناليستيكا ارداگەرى سەرگەي حارچەنكونىڭ پىكىرىنە جۇگىنۋگە تۋرا كەلەدى.
– ەڭ باستىسى, بيلىك بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىن مويىندايدى, ءوز جۇمىسىندا ونىمەن ساناسىپ وتىرادى. ال ءبىزدىڭ جۇمىسىمىزدىڭ باستى باعىتتارىنىڭ ءبىرى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىن بۇگىنگى الەۋمەتتىك جەلىلەرىنە, باسقا دا ينتەرنەت رەزەرۆتەرىنە قارسى قويماۋ, قايتا ورتاق ماقساتتا ءبىرىن-ءبىرى قولداۋ, بىرگە ارەكەت ەتۋ بولماق. ورتاق ماقسات – ەلدىڭ, ەكونوميكانىڭ دامۋى, الەۋمەتتىك سالانىڭ گۇلدەنۋى, ءومىردىڭ تىنىشتىعى ەكەنى بەلگىلى, – دەدى سەرگەي ۆاسيلەۆيچ.
بيىلعى مەرەكەنىڭ ەرەكشەلىگى بار – كاسىبي مەرەكەنى پرەزيدەنت بەلگىلەپ بەردى. فورۋم سوڭىندا مەرەكەگە وراي اقپارات سالاسىنداعى ەڭبەك تورىلارى ماراپاتتالدى.
قوستاناي
