قوعام • 25 ماۋسىم، 2019

ورگان الماسقاننان ءومىر توقتامايدى

172 رەت كورسەتىلدى

دونورلىق ورگان­­ ارقا­سىن­دا مىنا جالعاننان ءۇمىتى ۇزىلەردەي بولعان قانشا جان وتباسىنا­ ورالىپ، قۋانىش قۇ­شاعىنا بولەندى دەسە­ڭىزشى؟! دارىگەر مەن دونور سىي­لاعان ءومىر ولار­دى قاتارعا قوسىپ قا­نا قويماي، سپورتپەن شۇ­عىلدانۋىنا دا جول اشادى. كەرەمەت ەمەس پە! نۇر-سۇلتان قالاسىندا ديا­ليزدەگى ەمدەلۋشىلەر جانە ىشكى ورگاندارىنا ترانسپلانتاتسيا جاسالعان ادامدار اراسىنداعى ۇلت­تىق سپورتتىق ويىن­دار­دىڭ اشىلۋ سالتاناتى ءوتتى.

دۇنيەجۇزىلىك سپورت فەدەراتسيا­سى­­نىڭ ترانسپلانتاتسيا جاسالعان ادامدار اراسىندا سپورتتىق جارىستاردى وتكىزۋدى قولعا العانىنا 35 جىلدىڭ ءجۇزى بولىپتى. ارينە ول كەزدە ەلىمىزدە سپورتتىق ويىندار تۇگىل، ورگان الماستىرۋدىڭ ءوزى­ قيالداي كورىنەتىن. وتاندىق مەدي­تسينانىڭ قارقىندى دامۋىنىڭ ءنا­تي­جەسىندە مۇنداي حالىقارالىق سپورتتىق شارالارعا قازاقستان كومانداسى دا قاتىسۋعا مۇمكىندىك الىپ، كوماندا مۇشەلەرىنىڭ ءجۇل­دەلى ورىنعا يە بولعانىن بۇرىن حابارلاعان بولاتىنبىز. ەندى مىنە، ەلوردادا حالىقارالىق دارە­جەدە 3 كۇن قاتارىنان جارىس ءوت­پەك­شى. رەسەي، پولشا جانە قازاقستاننىڭ بارلىق ايماعىنان 100-دەن اسا قاتىسۋشى باق سىنايتىن سايىستىڭ نەگىزگى ماقساتى – دونور بولۋ مەن ىشكى ورگاندى ترانسپلانتاتسيالاۋدىڭ ماڭىزىن ءتۇسىندىرۋ جانە ونىڭ فيزيكالىق مۇمكىندىكتەرىن كورسەتىپ، دەنە مادەنيەتى مەن سپورتتى ناسيحاتتاۋ.

 «وسى سياقتى سپورتتىق ويىندى 2017 جىلى اقتاۋ قالاسىندا دا ۇيىمداستىرعانبىز. وعان 30-دان استام ادام عانا قاتىسىپ ەدى. ءبىزدىڭ ۇيىم دۇنيەجۇزىلىك سپورت فەدەراتسياسى جانە ەۋروپا­لىق سپورت فەدەراتسياسىنىڭ قا­زاق­ستان­­دىق وكىلى بولىپ سانالا­دى. ماق­­­ساتىمىز – ىشكى اعزا مۇشەسىنە ترانسپلان­تاتسيا جاسالعان ادامنىڭ وت­باسىن قۇرىپ، بالالى بولىپ، جۇمىسىن ىستەپ تولىققاندى ءومىر­ سۇرە الاتىنىن دالەلدەۋ. سون­داي-اق وسى ويىنداردىڭ ءوتۋى­مەن ءبىر­گە مادەنيەت جانە سپورت مي­نيستر­لىگىنە سپورت فەدەراتسياسى رە­تىندە تىركەلسەك دەيمىز. تىركەلگەن كۇن­دە حالىقارالىق جارىستارعا قاتىسۋ مۇمكىندىگىمىز كوبەيەدى. جال­­­پى، ورگان الماستىرعاندار ءۇشىن سپورتپەن اينالىسۋ وتە پايدالى. وسى شارانى ۇيىمداستىرۋعا كومەك­تەسكەن مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنە، سپورت جانە دەنە- شىنىقتىرۋ ىستەرى كوميتەتىنە، ۇلت­تىق كارديوحيرۋرگيالىق ورتا­لىققا، سەرىكتەستەرىمىزبەن وسىندا كەلگەن شەتەلدىك قوناقتارعا اي­رىقشا العىس ايتقىم كەلەدى»، دەيدى ترانسپلانتاتسيا جاسالعان ناۋقاستاردىڭ قوعامدىق بىرلەس­تىگىنىڭ وكىلى، اتالعان شارانى ۇيىم­داستىرۋشى جانىبەك وسپانوۆ.

ترانسپلانتولوگيانىڭ دامۋى پا­تسيەنتتەر ءومىرىن ۇزارتۋمەن قا­تار، وسى سالاداعى كوپتەگەن باسى اشىق پروبلەمالاردى دا انىق كور­سەتتى. سونىڭ ءبىرى – مايىتتىك دونور ماسەلەسى. بۇگىندە ەلىمىزدە 300-دەن اسا ادامعا ترانسپلانتاتسيا جاسالسا، سونىڭ 20%-ى مايىتتىك دونور، ال قالعانى ناۋقاس ادامنىڭ تۋعان-تۋىستارى ەكەن. ال بۇل ىشكى ورگاندارى تولىق ەمەس ادامداردىڭ سانىن كوبەيتەدى. كوزقاراس وزگەرمەي، ماسەلە وسى قالپىندا ءوربي بەرسە، كەلەشەكتە حالقىنىڭ ەداۋىر بولىگى جارىم-جارتى ورگاندى ۇلتقا اينالۋ قاۋپى بار.

اشىلۋ سالتاناتىندا ءسوز العان سپورت جانە دەنەشىنىقتىرۋ ىستەرى كوميتەتىنىڭ وليمپيادالىق ەمەس سپورت تۇرلەرىنىڭ باسشىسى سە­­رىك­جان ومارحانوۆ: «سىزدەرگە ءما­دە­نيەت جانە سپورت مينيسترلىگى اتى­نان العىس بىلدىرەمىن. قوش كەل­دى­ڭىزدەر، زور دەنساۋلىق، مول تابىس، وتباسىلارىڭىزعا اماندىق ءتى­­لەيمىن! سالاماتتى ءومىر سالتىن ناسيحاتتاپ جۇرگەندەرىڭىزگە راح­مەت!»، دەسە، ترانسپلانتاتسيادان كە­يىنگى جانە دياليزدە ەمدەلۋشىلەر اراسىنداعى ەۋروپالىق سپورت فە­دەراتسيانىڭ پرەزيدەنتى يۋديت بە­رەنتە: «سىزدەر اۋقىمدى جۇ­مىس اتق­ارىپ جاتىرسىزدار. ترانس­پلان­تا­تسيا جاسالعان جانە دياليزدەن كەيىنگى ادامدار ءۇشىن سپورتپەن شۇ­عىلدانۋ وتە ماڭىزدى. مەنىڭ وسى شاراعا كەلىپ ءسوز سويلەۋىم قازاقستان مەديتسيناسىنىڭ قارقىندى دامىپ، العا قاراي ۇلكەن قادام جاساعانىن بىلدىرەدى. جانىبەك وسپانوۆ مىرزانى العاش رەت 8 جىل بۇرىن، ەۋروپالىق ويىندار ۋاقىتىندا كەز­دەستىردىم. وسپانوۆ ول كەزدە جالعىز بولاتىن جانە سپورتتىق ويىن تۇرلەرىن ۇيىمداستىرۋ تۋرالى كوپتەگەن سۇراق قويعان ەدى. ال از ۋاقىت ارالىعىندا وسىنداي ۇلكەن جۇمىس اتقارىلعانى ەل مەدي­تسيناسىنىڭ جەتىستىگى. سوڭعى رەت ەۋروپادا وتكەن وليمپيا­دادا قازاقستان قۇراماسى 8 التىندى جە­ڭىپ الدى. الداعى ۋاقىتتا قازاق­ستان قۇراماسى الەمدىك دەڭ­گەيدەگى جارىستارعا قاتىسادى دەپ ويلايمىن. «ءومىر تىنىسى» قوعام­دىق ءبىر­لەستىگىنە ەرەكشە العىس ايت­قىم كەلەدى»، دەدى.

ۇلتتىق ويىندارعا قاتىسۋشى­لاردىڭ ارقايسىسىنىڭ تاعدىرى ويلاندىرارلىق. شىمكەنت قالا­سىنان كەلگەن قاتىسۋشى مەرۋەرت بەكزاتوۆا 1 جىل 4 اي دياليزدە ءجۇ­رىپتى. تۋعان اعاسىنىڭ دونور بولۋىمەن 2017 جىلى وپەرا­تسيادان وتكەن ول 2 ايدان سوڭ-اق سپورتپەن اينالىسا باستاعان. «كۇنىنە 4-5 شا­­قى­رىم جۇگىرەمىن. بۇل جولى بوۋ­لينگتەن سايىسقا ءتۇ­سەمىن. وسىنداي جاع­دايعا ءتۇس­كەن ادامدارعا ايتار كەڭەسىم، ءبى­رىن­شىدەن، ءۇمىت ۇزبەۋ كەرەك. ەكىن­شىدەن، جانىڭا جاقىن جان­دا­رىڭ ءۇشىن كۇرەسە ءبىلۋىنىڭ ماڭىزدىلىعى. ءۇشىن­شىدەن، اللا تاعالانىڭ بەرگەن ءومىرىن لايىقتى سۇرۋگە تىرىسۋ قاجەتتىگى. مەن ءوزىم اۋىرعانعا دەيىن مۇنداي دەرتتىڭ ءتۇرى بار ەكەنىن دە بىلمەگەنمىن. قازىرگى ۋاقىتتا قا­زاقستان بويىنشا 3500-گە جۋىق ادام بۇيرەك جەتىسپەۋشىلىگى دەرتىنە شال­دىققان. ولارعا دونورلاردىڭ كومەگى اۋاداي قاجەت. دونور بولۋدان قورقۋدىڭ قاجەتى جوق. مىسالى، مەنىڭ ءسىڭلىم ءبىر بۇيرەگى عانا بولسا دا ومىرگە التى بالا الىپ كەلدى. ءوزىمنىڭ ءبىر ۇلىم بار، دارىگەرلەر ەكىنشى بالا ومىرگە اكەلۋگە رۇقسات ەتىپ وتىر»، دەيدى.

ولگا ەسىمدى انا­­نىڭ دا قۋانىشى بولەك «مەنىڭ ۇلكەن ۇلىمنىڭ بۇيرەگى اۋىردى. دارىگەرلەر بىزگە دياليز جاساۋ تۋرالى ۇسىنىس جاسادى. بىراق ءبىز ودان باس تارتىپ، ورگان الماستىرۋ قاجەت دەگەن شەشىمگە كەلدىك. مەن عانا ەمەس، تۋىستارىمنىڭ دا دونور بولعىسى كەلدى. بىراق مەنىكى عا­نا سايكەس كەل­گەندىكتەن، ويلانباس­تان تاۋەكەل ەت­تىم. بالام دا، ءوزىم دە تەز قالىپقا كەلدىك. ۇلىما جا­نىم­نىڭ بولشەگىن بەرگەنىم ءۇشىن قۋانامىن»، دەدى ول.

ءۇش كۇنگە سوزىلاتىن جارىس سپورتتىڭ بەس تۇرىنەن – سۋدا ءجۇزۋ، ءۇس­تەل تەننيسى، بوۋلينگ، دارتس جانە ۆولەي­بولدان وتەدى. قاتىسۋشىلار بەس جاس ەرەكشەلىكتەرى بويىنشا – 18-29، 30-39، 40-49، 50-59، 60-69 جاس ارالىعىندا سىنعا تۇسەدى.

 

سوڭعى جاڭالىقتار

كابۋلدا جارىلىس بولدى

وقيعا • بۇگىن، 17:08

وتاندىق فيلمدەردىڭ ۇلەسى ارتادى

قازاقستان • بۇگىن، 16:20

الماتىدا باقىلاۋ كۇشەيتىلدى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 14:08

اقشا ەمەس، ابىروي قىمبات

بوكس • بۇگىن، 13:04

كۇرشىم وزەنى دە لاستانا باستادى

ەكولوگيا • بۇگىن، 12:38

تىلىكسىز وتا جاسالدى

مەديتسينا • بۇگىن، 12:20

ۇقساس جاڭالىقتار