بۇگىندە ازياداعى بارلىق دەرلىك مەملەكەتتىڭ باسىن بىرىكتىرىپ وتىرعان ماڭىزدى كەڭەستى شاقىرۋ يدەياسى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆقا تيەسىلى. العاش رەت بۇل باستاما 1992 جىلى 5 قازاندا بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ مىنبەرىندە كوتەرىلىپ, ۋاقىت وتە ءوزىنىڭ ماڭىزدىلىعى مەن وزەكتىلىگىن ايقىنداي ءتۇستى.
سول ۋاقىتتا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ باستامانىڭ ءمانى ازيا قۇرلىعىندا قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا ءتيىمدى جانە امبەباپ قۇرىلىم جاساقتاۋ ەكەنىن اتاپ وتكەن بولاتىن. ءبۇگىندە وڭىردەگى قاقتىعىستار مەن مەملەكەتتەر اراسىنداعى ءوزارا سەنىمسىزدىكتىڭ ءورشۋى ەلباسى كوتەرگەن ۇسىنىستىڭ وزەكتىلىگىن ودان ءارى قۋاتتاي ءتۇستى. ۋاقىت ساناپ ۇلعايىپ كەلە جاتقان كەڭەسكە ءمۇشە مەملەكەتتەر سانىنىڭ 27-گە دەيىن جەتۋى ۇنقاتىسۋ الاڭىنىڭ قاجەتتىلىگىن كورسەتتى.
وسىلايشا قاۋىپسىزدىك پەن تۇراقتىلىقتى نىعايتۋعا باعىتتالعان باستاما 8 باقىلاۋشى مەملەكەت پەن بۇۇ, ەقىۇ, امل (اراب مەملەكەتتەرىنىڭ ليگاسى), تۇركپا, حالىقارالىق كوشى-قون ۇيىمى سياقتى حالىقارالىق بەدەلدى ۇيىمداردىڭ دا قولداۋىنا يە بولدى.
مەملەكەت باسشىلارىمەن كەزدەستى
سامميت باستالماستان بۇرىن, ياعني 14 ماۋسىم كۇنى قاسىم-جومارت توقاەۆ تاجىكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ەمومالي راحمونمەن كەزدەستى. قاسىم-جومارت توقاەۆ نۇر-سۇلتان مەن دۋشانبە اراسىنداعى بايىرعى دوستىق قاتىناستار مەن ىنتىماقتاستىقتى اتاپ ءوتىپ, قازاقستاننىڭ سايلانعان پرەزيدەنتى رەتىندەگى العاشقى شەتەلدىك ساپارىنىڭ سيمۆولدىق ءمانى بار ەكەنىن ايتتى.
– ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارالارى جونىندەگى كەڭەستىڭ سامميتىنە كەلەر بولساق, ءسىز وسى فورۋمنىڭ باسىندا تۇردىڭىز جانە ونىڭ باستاماشىلارىنىڭ ءبىرى بولدىڭىز. تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز – ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ 1992 جىلى بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ مىنبەرىنەن وسىنداي ۇسىنىس جاساعان ەدى. سول باستاما قولداۋ تاۋىپ, سودان بەرى بۇل ۇدەرىس تابىستى دامىپ كەلەدى. ءسىزدىڭ وسى ۇيىمنىڭ دامۋىنا زور ۇلەس قوسقانىڭىزدى تاعى دا اتاپ وتكىم كەلەدى. ال قازىر, ءىس جۇزىندە, وسى جيىندى باسقارىپ وتىرسىز, – دەدى قازاقستان باسشىسى.
ق.توقاەۆ قازاقستان مەن ءتاجىكستاننىڭ كوپقىرلى قۇرىلىمدار مەن حالىقارالىق ۇيىمداردا ءبىر-بىرىنە قولداۋ كورسەتىپ كەلە جاتقانىن ايتىپ, وسى ىقپالداستىقتى جالعاستىرا بەرۋگە نيەتتى ەكەنىن جەتكىزدى.
تاجىكستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆقا ءىلتيپات ءبىلدىرىپ, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى بولىپ سايلانعاننان كەيىنگى العاشقى جۇمىس ساپارى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
– ەڭ الدىمەن, ءسىزدى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى بولىپ سايلانۋىڭىزبەن قۇتتىقتايمىن. جوسپارلارىڭىز بەن باستامالارىڭىزدىڭ تابىستى جۇزەگە اسۋىنا تىلەكتەسپىن. سايلاۋ قورىتىندىسى حالقىڭىزدىڭ قازاقستاننىڭ ىشكى جانە سىرتقى ساياسي باعىتىن جۇزەگە اسىرۋ ىسىندەگى ساباقتاستىقتى قولدايتىنىن تاعى دا دالەلدەدى, – دەدى ە.راحمون.
تاجىكستان باسشىسى قازاقستانمەن ىنتىماقتاستىقتىڭ ءوز مەملەكەتىنىڭ سىرتقى ساياساتىندا ماڭىزدى ورىنعا يە ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ پايىمىنشا, بىرلەسكەن كۇش-جىگەردىڭ ارقاسىندا ەكى ەل اراسىنداعى ستراتەگيالىق ءارىپتەستىك بولاشاقتا دا جەمىستى دامي بەرەدى.
كەلىسسوزدەر سوڭىندا تاراپتار دۋشانبە ءسامميتىنىڭ قاتىسۋشى ەلدەر ءۇشىن كەڭەس سامميتىنىڭ ارالىق جۇمىسىنىڭ قورىتىندىسىن شىعارۋعا, ايماقتاعى تۇراقتىلىق پەن قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرى ءجونىندە پىكىر الماسۋعا جانە بولاشاقتاعى باعىتتارى مەن باسىمدىقتارىن ايقىنداۋعا ءمۇمكىندىك بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى.
رەسمي كەزدەسۋدەن كەيىن ەمومالي راحمون قاسىم-جومارت توقاەۆقا ءوزىنىڭ رەزيدەنتسياسى – ۇلت سارايىن تانىستىردى.
اوسشك قاتىسۋشى مەملەكەتتەر باسشىلارىنىڭ V ءسامميتى اياسىندا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ تۇركيا رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى رەجەپ تايىپ ەردوعانمەن كەزدەستى. مەملەكەتتەر باسشىلارى ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ پەرسپەكتيۆالارىن, ايماقتىق جانە حالىقارالىق كۇن تارتىبىندەگى ماسەلەلەردى تالقىلادى. كەزدەسۋ سوڭىندا تاراپتار ءبىر-ءبىرىن ءوز ەلدەرىنە مەملەكەتتىك ساپارمەن كەلۋگە شاقىردى.
سونداي-اق قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ قاتار ءامىرى تاميم بەن حاماد ءال تانيمەن كەزدەستى. مەملەكەت باسشىسى كەزدەسۋدە قازاقستاننىڭ قاتارمەن ىنتىماقتاستىقتى جوعارى باعالايتىنىن جانە ەكىجاقتى بايلانىستاردى نىعايتۋعا نيەتتى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
– بۇل كەزدەسۋىمىزگە وتە قۋانىشتىمىن. ءبىزدىڭ ەلدەرىمىز اراسىندا ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى تەرەڭدەتۋدىڭ مۇمكىندىكتەرى كوپ. قاتاردىڭ ينۆەستيتسيالىق الەۋەتىن جاقسى بىلەمىز. ءبىزدىڭ مەملەكەتتەرىمىزدىڭ ءوزارا ءىس-قيمىلدارىن كەڭەيتۋگە, سونىڭ ىشىندە قاتار ەلىنەن ينۆەستيتسيا تارتۋ بويىنشا ءتيىستى تەتىكتەردى ىسكە قوسۋعا نيەتتىمىز, – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
قاتار ءامىرى تاميم بەن حاماد ءال تاني قاسىم-جومارت توقاەۆتى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى بولىپ سايلانۋىمەن تاعى دا قۇتتىقتاپ, ەلدەر اراسىنداعى ءوزارا قارىم-قاتىناستىڭ نىعايا تۇسەتىنىنە سەنىم ءبىلدىردى.
– ءبىز ءسىزدىڭ ەلىڭىزگە ينۆەستيتسيا سالۋعا نيەتتىمىز. بۇعان قازاقستان دا مۇددەلى. ءبىزدىڭ ىنتىماقتاستىعىمىزدى ارتتىرۋ باعىتىندا بىرلەسكەن تەحنيكالىق كوميسسيا قۇرىلسا, ەلدەرىمىزدىڭ ءوزارا قارىم-قاتىناسىنا وڭ ىقپالىن تيگىزەدى دەپ ويلايمىن, – دەپ اتاپ ءوتتى تاميم بەن حاماد ءال تاني.
كەزدەسۋ سوڭىندا تاراپتار ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا ۋاعدالاستى. قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ قاتار ءامىرىنە فۋتبولدان الەم چەمپيوناتىن ابىرويمەن وتكىزۋگە تىلەكتەستىك ءبىلدىردى.
تاجىك تاراپى توراعالىق ەتتى
اوسشك-ءنىڭ كەزەكتى ءسامميتى تاجىك حالقىنىڭ تاريحى مەن سالت-ءداستۇرىن ايشىقتاپ, گۇلمەن كومكەرىلگەن سالتانات سارايى – كوحي ناۆرۋزدا ءوتتى. سامميت جۇمىسىنا كەڭەسكە مۇشە بىرقاتار مەملەكەت باسشىلارى: تۇركيا رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى, رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى, قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ توراعاسى, يران يسلام رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى, ءوزبەكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى, قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى, بانگلادەش حالىقتىق رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى, شري-لانكا دەموكراتيالىق سوتسياليستىك رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى, اۋعانستان يسلام رەسپۋبليكاسىنىڭ, ازەربايجان رەسپۋبليكاسىنىڭ جانە كامبودجا كورولدىگىنىڭ ۇكىمەت باسشىلارى جينالدى. جيىنعا مەيماندارمەن قاتار, تاجىك تاراپىنىڭ مالىمەتتەرىنە قاراعاندا, كەڭەستەن حابار تاراتۋعا 650-گە جۋىق جەرگىلىكتى جانە حالىقارالىق جۋرناليست قاتىستى.
ءتورت جىل سايىن وتەتىن اوسشك-گە مۇشە مەملەكەتتەر مەن ۇكىمەتتەر باسشىلارىنىڭ كەزدەسۋى سوڭعى رەت 2014 جىلدىڭ مامىرىندا قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ شانحاي قالاسىندا وتكەن. وسى وتىرىستا جاڭا قاۋىپ-قاتەرلەردىڭ پايدا بولۋى جانە ۇجىمدىق ءوزارا ءىس-قيمىلداردى ازىرلەۋ قاجەتتىلىگى فورۋم نەگىزىندە ازياداعى قاۋىپسىزدىك پەن دامۋ جونىندەگى ۇيىمدى (اقدۇ) قۇرۋ تۋرالى باستامانى ۇسىنۋعا سەبەپشى بولدى. وسىنداي باستامانى دا تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ كوتەردى. بۇل ترانسفورماتسيا مۇشە مەملەكەتتەر اراسىنداعى سەنىمدىلىكتى نىعايتىپ, ولاردىڭ حالىقارالىق ارەناعا اسەرىن كۇشەيتۋگە ءمۇمكىندىك بەرەدى دەپ ءتۇسىندىرىلدى.
اوسشك توراعاسى – تاجىكستان تاراپى سامميت تاقىرىبىن «ورنىقتى دامۋ ارقىلى جالپىعا ورتاق بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپسىزدىك» دەپ اتادى. ال جيىندى اشقان تاجىكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ەمومالي راحمون جينالعان مەملەكەت جانە ۇكىمەت باسشىلارىنا, قوناقتارعا العىسىن ءبىلدىردى. سودان كەيىن ول قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتى قازاقستان پرەزيدەنتى لاۋازىمىنا سايلانۋىمەن تاعى ءبىر مارتە قۇتتىقتادى. «قۇرمەتتى قاسىم-جومارت توقاەۆتى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى لاۋازىمىنا سايلانۋىمەن شىن جۇرەكتەن قۇتتىقتاعىم كەلەدى. وعان مىقتى دەنساۋلىق پەن جاۋاپتى قىزمەتتە تابىس تىلەيمىن», دەدى ە.راحمون جيىندى اشقان ساتتە. سونداي-اق ول كەڭەستىڭ جاڭا مۇشەسى – شري-لانكا مەملەكەتىنە ءوز قۇتتىقتاۋىن جەتكىزدى.
ەلباسى يدەياسى جاڭا كەزەڭگە جول اشتى
ءوز كەزەگىندە ءسوز العان قازاقستان باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ بايانداماسىندا تاجىكستان پرەزيدەنتى ەمومالي راحمونعا قوناقجايلىلىعى, ءسامميتتى جوعارى دەڭگەيدە ۇيىمداستىرعانى جانە پرەزيدەنت بولىپ سايلانۋىمەن قۇتتىقتاعانى ءۇشىن ريزاشىلىق ءبىلدىردى. سونىمەن قاتار ول تاجىكستاننىڭ ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارالارى جونىندەگى كەڭەسكە توراعالىعى كەڭەستى ازيا ايماعىنداعى وتە ماڭىزدى ماسەلەلەردى شەشۋ ىسىنە بەلسەندى جۇمىلدىرۋعا سەپتىگىن تيگىزەتىنىن ايتتى.
ق.توقاەۆ 1992 جىلى بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىندا تۇڭعىش پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارالارى جونىندە كەڭەس قۇرۋ يدەياسى ازيا قۇرلىعىنىڭ تاريحىندا جاڭا كەزەڭگە جول اشقانىن اتاپ ءوتتى.
– بۇگىندە ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارالارى جونىندەگى كەڭەس – ازيا وڭىرىندەگى 35 مەملەكەتتى جانە جەر شارىنداعى حالىقتىڭ جارتىسىنا جۋىعىن بىرىكتىرىپ وتىرعان ءتيىمدى كوپقىرلى قۇرىلىم, – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
قازاقستان پرەزيدەنتى قاقتىعىستاردىڭ ءورشي تۇسكەنىن, قاۋىپسىزدىك مەحانيزمدەرىنىڭ ەروزياسىن, ساۋدا جانە سانكتسيالىق سوعىستاردى, سونداي-اق حالىقارالىق تەرروريزمنىڭ بەلەڭ العانىن اتاپ ءوتىپ, وڭىردەگى قاۋىپسىزدىككە تونگەن قاتەردىڭ, يدەولوگيالىق, ەتنوستىق جانە دىنارالىق قايشىلىقتاردىڭ ءورشىپ كەلە جاتقانىنا الاڭدايتىنىن ايتتى. وسىعان وراي ول ازياداعى قاۋىپسىزدىكتىڭ تۇيتكىلدى ماسەلەلەرىن شەشۋ ءۇشىن ءجۇيەلى ءارى كەشەندى ادىستەردىڭ قاجەت ەكەنىنە توقتالىپ, اتالعان پروبلەماعا بايلانىستى قازاقستاننىڭ ۇستانىمىن جەتكىزدى.
– بارشا دوستارىمىز بەن سەرىكتەستەرىمىزدى فورۋمنىڭ ءتيىمدىلىگى مەن حالىقارالىق باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن كۇش-جىگەر جۇمىلدىرۋعا شاقىرامىز. تولىققاندى وڭىرلىك ۇيىم بولۋ ءۇشىن بىزگە كەڭەستى رەت-رەتىمەن, ءبىرتىندەپ ترانسفورماتسيالاۋ قاجەت. ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارالارى جونىندەگى كەڭەستى ينستيتۋتتىق ءتۇردە قالىپتاستىرۋ ءۇشىن بارلىق جاعداي جاسالعان, قۇقىقتىق بازاسى ازىرلەنگەن, ونىڭ تۇراقتى قۇرىلىمدارى جۇمىس ىستەپ جاتىر, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ينكليۋزيۆتى دامۋدىڭ جاھاندىق ارحيتەكتۋراسىن قالىپتاستىرۋ جونىندەگى «ءۇش ديالوگ» تۋرالى باستاماسىنىڭ وزەكتىلىگىن اتاپ ءوتىپ, بۇل يدەيانىڭ قۇرامداس بولىگى ەۋرازيا اۋقىمىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىلداردىڭ جوسپارىن جاساۋ ءۇشىن ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارالارى جونىندەگى كەڭەستىڭ جانە ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ, سودان كەيىن ازيا مەن ەۋروپاداعى باسقا دا وڭىرلىك ءارى كوپجاقتى ينستيتۋتتار الەۋەتتەرىنىڭ سينەرگياسىن قامتاماسىز ەتۋ بولىپ تابىلاتىنىن ايتتى.
– داۋلى پروبلەمالار مەن قاراما-قايشىلىقتاردى باستالعان ساتىندە شەشۋ ءۇشىن كونسترۋكتيۆتى كەلىسسوزدەردى قامتاماسىز ەتۋ – كۇن تارتىبىندەگى باستى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى. سوندىقتان جاقىن ارادا ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارالارى جونىندەگى كەڭەس اياسىندا حالىقارالىق مەدياتسيانى جۇزەگە اسىراتىن تولىققاندى ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك جۇيەسى قۇرىلۋى ابدەن مۇمكىن, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
ق.توقاەۆ حالىقارالىق لاڭكەستىككە قارسى ءىس-قيمىلدار ءۇشىن بىرلەسكەن جۇيەلى ادىستەر ازىرلەۋ قاجەتتىگىنە ارنايى توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 73-سەسسياسىندا قابىلدانعان جانە 82 مەملەكەت قولداعان لاڭكەستىكتەن ادا, بەيبىتشىلىكتىڭ جەتىستىگى ءجونىندەگى مىنەز-ق ۇلىق كودەكسى ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارالارى جونىندەگى كەڭەس كەڭىستىگىندەگى لاڭكەستىكتەن تۋاتىن قاۋىپتىڭ الدىن الاتىن ۇسىنىستار ازىرلەۋگە نەگىز بولا الادى.
ارنايى قور قۇرۋدى ۇسىندى
سونىمەن قاتار قازاقستان باسشىسى كەڭەستىڭ بارلىق ماڭىزدى باعىتتارى بويىنشا قاتىسۋشى ەلدەردىڭ ناقتى ءىس-قيمىلدارىن كەڭەيتۋدىڭ وزەكتىلىگىن اتاپ ءوتىپ, جوبالار مەن فورۋمنىڭ باسقا دا جۇمىستارىن قارجىلاندىراتىن ارنايى قور قۇرۋدى ۇسىندى. قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ پىكىرىنشە, قور ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارالارى ءجونىندەگى كەڭەستىڭ ىسكەرلىك كەڭەسىنىڭ جۇمىسىن قوسىمشا ىنتالاندىرۋعا جانە كەڭەسكە قاتىسۋشى بارلىق مەملەكەتتىڭ ەكونوميكالىق يگىلىكتەرىنە تىڭ سەرپىن بەرەدى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ءىس-قيمىلداردىڭ تاعى ءبىر وزەكتى سالاسى رەتىندە كەڭەستىڭ بارلىق ولشەمدەگى جۇمىستارىن ساپالى ساراپشىلىق سۇيەمەلدەۋدى جولعا قويۋدى اتادى.
– تۇراقتى جۇمىس ىستەيتىن ديالوگتى پلاتفورمانى قايتا قۇرۋ ارقىلى ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارالارى جونىندەگى كەڭەستىڭ تالداۋ ورتالىقتارىنىڭ الەۋەتىن ارتتىرعان ءجون. كەڭەستىڭ جۇمىس ورگاندارىنا ارنالعان ۇسىنىستاردى جانداندىرۋعا ءمۇمكىندىك بەرەتىن عۇلامالار كەڭەسىن قۇرۋ ماسەلەسىن ۋاقتىلى ءارى جان-جاقتى زەرتتەۋ كەرەك دەپ ەسەپتەيمىز, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
سوڭىندا ق.توقاەۆ جوعارىدا ۇسىنىلعان باستامالاردىڭ ءجۇزەگە اسىرىلۋى كەڭەسكە ءمۇشە مەملەكەتتەردىڭ ىنتىماقتاستىعىن ساپالى جاڭا دەڭگەيگە كوتەرەتىنىن جانە قازاقستاننىڭ قاتىسۋشى بارلىق مەملەكەتتىڭ مۇددەلەرى ءۇشىن ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل ءجانە سەنىم شارالارى جونىندەگى كەڭەس اياسىنداعى تولىققاندى ءىس-قيمىلدارعا دايىن ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
جيىندا ءسوز العان رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين اوسشك-گە مۇشە ەلدەردى تەرروريستىك توپتاردى انىقتاۋ مەن جويۋ بويىنشا ىنتىماقتاستىقتى ارتتىرۋعا شاقىرسا, قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ توراعاسى سي تسزينپين «ءبىر بەلدەۋ, ءبىر جول» فورۋمى كەزىندە قول جەتكىزىلگەن ۋاعدالاستىقتاردى ىسكە اسىرۋ قاجەتتىلىگىن ايتىپ ءوتتى. سونىمەن قاتار قىتاي باسشىسى اوسشك ەلدەرىن بىرلەسكەن كولىك الەۋەتىن بەلسەندى پايدالانۋعا جانە دامىتۋعا شاقىردى. ءوز كەزەگىندە ازەربايجان پرەمەر-ءمينيسترى نوۆرۋز ماممەدوۆ قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆقا كەڭەستى قۇرۋ يدەياسى ءۇشىن العىسىن ءبىلدىردى.
جيىن سوڭىندا كەڭەسكە قاتىسۋشى مەملەكەتتەر باسشىلارىنىڭ بەسىنشى وتىرىسىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ءتيىستى دەكلاراتسيا قابىلداندى. وسىلايشا اوسشك وڭىرلىك قاۋىپسىزدىك پەن تۇراقتىلىقتى نىعايتۋدا ءوزىنىڭ قاجەتتىلىگى مەن ومىرشەڭدىگىن كەزەكتى مارتە دالەلدەدى.
