جالپى, شىۇ-نىڭ دامۋ جاي-كۇيى مەن كەلەشەگى جايىندا پىكىر الماسىلىپ, وڭىرلىك جانە حالىقارالىق وزەكتى ماسەلەلەر تالقىعا تۇسكەن كەڭەسكە قىرعىزستان پرەزيدەنتى سوورانباي جەەنبەكوۆ توراعالىق ەتىپ, ونىڭ جۇمىسىنا قازاقستان پرەزيدەنتىمەن قاتار, ءۇندىستان پرەمەر-ءمينيسترى نارەندرا مودي, قحر توراعاسى سي تسزينپين, رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين, پاكىستان پرەمەر-ءمينيسترى يمران حان, وزبەكستان پرەزيدەنتى شاۆكات ميرزيوەۆ, تاجىكستان پرەزيدەنتى ەمومالي راحمون, سونداي-اق اۋعانستان پرەزيدەنتى اشراف عاني, بەلارۋس پرەزيدەنتى الەكساندر لۋكاشەنكو, يران پرەزيدەنتى حاسان رۋحاني, موڭعوليا پرەزيدەنتى حالتمااگين باتتۋلگا قاتىستى.
رەسمي قارسى الۋ راسىمىنەن كەيىن شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارىنىڭ شاعىن جانە كەڭەيتىلگەن قۇرامداعى وتىرىستارى ءوتتى. جيىنعا توراعالىق ەتكەن س.جەەنبەكوۆ ءوز ءسوزىن قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتى سايلاۋداعى جەڭىسىمەن قۇتتىقتاۋدان باستادى.
– وسى مۇمكىنشىلىكتى پايدالانىپ, ەڭ الدىمەن, قازاقستان تاراپىن سايلاۋدى تابىستى وتكىزۋىمەن قۇتتىقتايمىن. قۇرمەتتى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى, سايلاۋداعى ءسىزدىڭ جەڭىسىڭىز قازاق حالقىنىڭ ءوزىڭىز تاڭداپ العان ساياسي جانە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جولعا دەگەن زور سەنىمىن بىلدىرەدى. سىزگە زور دەنساۋلىق جانە مەملەكەتتىك قىزمەتىڭىزگە تابىستار, باۋىرلاس قازاقستان حالقىنا بەيبىتشىلىك پەن گۇلدەنۋ تىلەيمىن, – دەدى س.جەەنبەكوۆ.
ءسوز كەزەگى كەلگەندە قازاقستان باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتىنە جىلى قارسى العانى جانە سامميتكە جوعارى دەڭگەيدە دايىندالعانى ءۇشىن ريزاشىلىق ءبىلدىرىپ, سامميتتە قابىلدانعان شەشىمدەر مەن قول قويىلعان قۇجاتتار ەلدەر اراسىنداعى كووپەراتسيانى نىعايتۋعا سەپتىگىن تيگىزەتىنىنە سەنىمدى ەكەنىن ايتتى. حالىقارالىق قاتىناستار جۇيەسىنىڭ ترانسفورماتسياسى كوپجاقتى بىرلەستىكتەر قىزمەتتەرىنىڭ مەيلىنشە تەڭەستىرىلگەن جانە ايقىن قاعيداتتارىن جاساۋ قاجەتتىگىن كورسەتەتىنىنە توقتالىپ, وسىعان بايلانىستى ءوزىنىڭ پىكىرىنە سايكەس شىۇ-نىڭ باستى مىندەتتەرىن اتاپ ءوتتى.
– بىرىنشىدەن, شىۇ كەڭىستىگىندە ءوزارا سەنىمدى, قاۋىپسىزدىك پەن ىنتىماقتاستىقتى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا كونسترۋكتيۆتى ديالوگ پەن ءوزارا ءىس-قيمىلداردى نىعايتۋ ماڭىزدى بولىپ قالا بەرۋى ءتيىس. وسىعان بايلانىستى, شىۇ ستراتەگياسى شەڭبەرىندە 2018-2022 جىلدارعا ارنالعان ءىس-قيمىلدار جوسپارىن, ۇزاق مەرزىمدى تاتۋ كورشىلىك تۋرالى كەلىسىمدى, دوستىق پەن ىنتىماقتاستىقتى تولىققاندى جۇزەگە اسىرۋ كەرەك, دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «ءۇش ديالوگ» ءجونىندەگى باستاماسىنىڭ دەر كەزىندە كوتەرىلگەنىن جانە وسى رەتتە ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق, وڭتۇستىك-شىعىس ازيا مەملەكەتتەرىنىڭ اسسوتسياتسياسى, بريكس (برازيليا, رەسەي, ءۇندىستان, قىتاي, وڭتۇستىك افريكا رەسپۋبليكاسى) جانە ەۋروپالىق وداق سياقتى ەۋرازيانىڭ كوپجاقتى نەگىزگى قۇرىلىمدارىمەن تولىققاندى قارىم-قاتىناستى ورناتۋ ارقىلى ۇيىمنىڭ حالىقارالىق باسەكەگە قابىلەتىن ارتتىرۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى.
– ەكونوميكالىق ءوسىم باياۋلاعان ءارى الەمدىك نارىقتاعى قارجىلىق تۇراقسىزدىق جاعدايىندا شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ زور الەۋەتىن بۇدان دا ءتيىمدى پايدالانۋ قاجەت. وعان سەگىزجاقتى ەۋرازيالىق قارجىلىق كەڭەسشىلىك مەحانيزمىن قۇرۋ سەپتىگىن تيگىزەدى دەپ ەسەپتەيمىز. بۇگىن شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ حاتشىلىعى مەن «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى اراسىندا قول قويىلعان مەموراندۋم شىۇ ەلدەرىنىڭ قارجى جۇيەسىن دامىتۋدا احقو-نىڭ بىرەگەي يننوۆاتسيالىق الەۋەتىن پايدالانۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, دەدى ق.توقاەۆ.
قازاقستان پرەزيدەنتى وتىرىسقا قاتىسۋشىلاردىڭ نازارىن ايماقتاعى قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرىنە اۋداردى. ونىڭ پىكىرىنشە, ءساۋىر ايىندا شىۇ-عا ارىپتەس ەل – شري-لانكادا بولعان لاڭكەستىك وقيعا قازاقستاننىڭ بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى اياسىندا جاھاندىق لاڭكەستىككە قارسى كواليتسيا قۇرۋ تۋرالى باستاماسىنىڭ قاجەتتىلىگىن دالەلدەدى.
– سونداي-اق لاڭكەستىك ماسەلەسى جاھاندىق جەلىدە كورىنىس بەردى, سوندىقتان كيبەرقاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋدى دە كۇشەيتۋ قاجەت. شىۇ-نىڭ اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىك ءجونىندەگى ورتالىعىن قۇرۋ ۇيىمنىڭ اقپاراتتىق كەڭىستىگىن قورعاۋ ىسىنە قوسقان ماڭىزدى ۇلەس بولار ەدى. ءتاجىريبەسى مەن وزىندىك ەرەكشەلىگىن ەسكەرسەك, بۇل ماسەلەنى رەتتەۋگە شىۇ-نىڭ لاڭكەستىككە قارسى ايماقتىق قۇرىلىمى قاۋقارلى, – دەدى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى.
سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسى كليماتتىڭ وزگەرۋى مەن قورشاعان ورتانى قورعاۋ ماسەلەلەرىنە جەكە توقتالىپ, وسى سالاداعى ىنتىماقتاستىق ءۇشىن تۇراقتى جۇمىس ىستەيتىن پلاتفورما قۇرۋدى ۇسىندى.
قازاقستان پرەزيدەنتى ءسوزىنىڭ سوڭىندا بىتىمگەرلىك قىزمەت ەلىمىزدىڭ حالىقارالىق جانە ايماقتىق قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋ جونىندەگى سىرتقى ساياساتىنىڭ اجىراماس بولىگى ەكەنىن ايتىپ, شىۇ-داعى ءارىپتەستەرىنە بۇۇ اياسىنداعى قازاقستاننىڭ بىتىمگەرلىك بويىنشا باستامالارىن قولداعانى ءۇشىن ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى.
ايتا كەتەرلىگى, ۇيىمعا 2019-2020 جىلدارداعى توراعالىق رەسەي تاراپىنا ءوتتى جانە شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا ءمۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسىنىڭ كەزەكتى وتىرىسى 2020 جىلدىڭ شىلدە ايىنا جوسپارلانعان. ۇيىمعا رەسەي توراعالىعى كەزىندە ءمادەني-گۋمانيتارلىق بايلانىستاردى تەرەڭدەتۋگە باسا ءمان بەرىلمەك. سونداي-اق باق, دەنە ءتاربيەسى, سپورت, تۋريزم سالالارىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمدەر جۇزەگە اسىرىلماق.
ال بىشكەكتەگى سامميت قورىتىندىسى بويىنشا مىناداي قۇجاتتار قابىلدانىپ, قول قويىلدى: شىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسىنىڭ قورىتىندىسى ءجونىندە اقپاراتتىق حابارلاما; شىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارىنىڭ بىشكەك دەكلاراتسياسى; شىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارىنىڭ شىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ 2018-2023 جىلدارعا ارنالعان ەسىرتكىگە قارسى ستراتەگياسىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ جۇمىس جوسپارىن جانە شىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ 2018-2023 جىلدارعا ارنالعان ەسىرتكىگە قارسى ستراتەگياسىنىڭ ورىندالۋى جونىندەگى ءىس-قيمىلدار باعدارلاماسىن بەكىتۋ تۋرالى شەشىمى; شىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسىنىڭ شىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەرى وڭىرلەرى باسشىلارى فورۋمىنىڭ رەگلامەنتىن بەكىتۋ تۋرالى شەشىمى; شىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسىنىڭ شىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ تسيفرلاندىرۋ جانە اقپاراتتىق كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالار سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىعىنىڭ تۇجىرىمداماسىن بەكىتۋ تۋرالى شەشىمى; شىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسىنىڭ شىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ وڭىرارالىق ىنتىماقتاستىعىن دامىتۋ باعدارلاماسىن بەكىتۋ تۋرالى شەشىمى; شىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسىنىڭ شىۇ-نىڭ وتكەن جىلعى جۇمىستارى ءجونىندەگى شىۇ باس حاتشىسىنىڭ بايانداماسىن بەكىتۋ تۋرالى شەشىمى; شىۇ-عا ءمۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسىنىڭ شىۇ وڭىرلىك تەرروريزمگە قارسى قۇرىلىمىنىڭ 2018 جىلعى جۇمىستارى جونىندە شىۇ وڭىرلىك تەرروريزمگە قارسى قۇرىلىمى كەڭەسىنىڭ بايانداماسىن بەكىتۋ تۋرالى شەشىمى; شىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسىنىڭ شىۇ-عا ءمۇشە مەملەكەتتەردىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىعىنىڭ تۇجىرىمداماسىن ناقتى جۇزەگە اسىرۋ جونىندەگى ءىس-شارالار جوسپارىن بەكىتۋ تۋرالى شەشىمى; شىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسىنىڭ شىۇ مەن گۋمانيتارلىق ماسەلەلەردى ۇيلەستىرۋ جونىندەگى بۇۇ باسقارماسى اراسىنداعى ءوزارا تۇسىنىستىك مەموراندۋمىنا قول قويۋ تۋرالى شەشىمى; شىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسىنىڭ شىۇ حاتشىلىعى مەن بۇكىلالەمدىك تۋريستىك ۇيىم اراسىنداعى ءوزارا تۇسىنىستىك جونىندەگى مەموراندۋمعا قول قويۋ تۋرالى شەشىمى; شىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسىنىڭ شىۇ حاتشىلىعى مەن «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى اراسىنداعى ءوزارا تۇسىنىستىك جونىندەگى مەموراندۋمعا قول قويۋ تۋرالى شەشىمى; شىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسىنىڭ شىۇ (شىۇ حاتشىلىعى) مەن بۇۇ ازىق-ت ۇلىك جانە اۋىلشارۋاشىلىق ۇيىمى اراسىنداعى ءوزارا تۇسىنىستىك جونىندەگى مەموراندۋمعا قول قويۋ تۋرالى شەشىمى; شىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسىنىڭ شىۇ حاتشىلىعى مەن بۇۇ ەۋروپالىق ەكونوميكالىق كوميسسيا اراسىنداعى ءوزارا تۇسىنىستىك جونىندەگى مەموراندۋمعا قول قويۋ تۋرالى شەشىمى; شىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسىنىڭ «شىۇ – اۋعانستان» بايلانىس توپتارىنىڭ كەلەشەك ءىس-قيمىلدارىنىڭ جول كارتاسىنا قول قويۋ تۋرالى شەشىمى; شىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەر ۇكىمەتتەرى اراسىنداعى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىم; شىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ وكىلەتتى ورگاندارى اراسىنداعى دەنەشىنىقتىرۋ جانە سپورت سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىم; شىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسىنىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى 2019-2021 جىلدارعا ارنالعان ىنتىماقتاستىق جونىندەگى نەگىزگى ءىس-شارالارىنىڭ جوسپارى; شىۇ حاتشىلىعى مەن «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى اراسىنداعى ءوزارا تۇسىنىستىك جونىندەگى مەموراندۋمعا قول قويۋ تۋرالى; شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ حاتشىلىعى مەن بۇكىلالەمدىك تۋريستىك ۇيىم اراسىنداعى ءوزارا ءتۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋم; گۋمانيتارلىق ماسەلەلەردى ۇيلەستىرۋ ءجونىندەگى شىۇ مەن بۇۇ اراسىنداعى ءوزارا ءتۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋم; «شىۇ – اۋعانستان» بايلانىس توپتارىنىڭ كەلەشەك ءىس-قيمىلدارىنىڭ جول كارتاسى تۋرالى.
سونىمەن قاتار شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسى اياسىندا ۇيىمعا مۇشە ەلدەردىڭ مەملەكەتتىك ورگاندارى اراسىندا دا بىرقاتار قۇجات قابىلداندى.
