مەديتسينا • 11 ماۋسىم، 2019

مەيىرگەر ماماندارىنىڭ بىلىكتىلىگى ارتادى

336 رەت كورسەتىلدى

مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋدە اۋقىمدى توپتى قۇرايتىن العاشقى بۋىن – مەيىرگەرلەر. سوندىقتان مەيىرگەر قىزمەتىن دامىتۋ اسا ماڭىزدى ءىستىڭ قاتارىندا. سىرقامايتىن، دارىگەرگە قارالمايتىن ادام جوق.

بۇل رەتتە ەم-دوم قابىلداۋدا پا­تسيەنتتىڭ جانىنان تابىلاتىن مەيىر­گەر بىلىگى قاجەت-اق. تانىس ءدا­رى­گەر­دىڭ مەيىرگەر قىزمەتىنە قاتىستى ايت­قان مىنا ءبىر ءسوزى ەسكە تۇسەدى. «مە­د­ينستيتۋتتى اياقتاپ، اۋداندىق اۋرۋ­حا­نا­عا بىلدەي دارىگەر بولىپ ورنالاستىم. مەيىرگەر مەنىڭ ايتقانىمدى ىستەۋشى، ورىن­داۋشى دەپ قانا قارايمىن. ءسويت­سەم، ماماندانعان، تاجىريبەلى مەيىر­گەر­دىڭ بىلەتىنى كوپ بولىپ شىقتى. كەۋ­دەمدەگى ۇرلەنگەن جەلدىڭ قالاي شىق­قا­­نىن دا بايقاماي قالدىم»، دەپ ەدى.

بۇگىندە مەيىرگەرلىك قىزمەتكە وزگە­رىس­تىڭ قاجەتتىگى كۇننەن-كۇنگە انىق سەزى­لۋدە. ەڭبەكتەرىنىڭ باعالانۋى، جەكە ماماندىققا اينالۋى كۇن ءتارتى­بى­نە شىعىپ، مەملەكەتتىك دەڭگەيدە قاراس­تى­رىلۋى سونى ايعاقتايدى.

مامىر ايىنىڭ سوڭعى ونكۇندىگىندە نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ مەديتسينا مەك­تەبىندە ەلىمىزدە وسى سالادا ەڭبەك ەتەتىن 200-دەي ماماننىڭ قاتىسۋىمەن مەيىر­گەرلىك ءبىلىم بەرۋدەگى تاجىريبە ماسە­لەلەرى قاراستىرىلعان جيىن ءوتتى. باسقوسۋدا 3 جىلدىق «ProlnCa» جوبا­سى­نىڭ ىسكە اسىرىلۋى اڭگىمە وزەگىنە اينالدى. اتالعان جوباعا ەرازمۋس+ ەۋروپا­لىق باعدارلاماسى 1 ملن قارجى ءبولىپ وتىر. قازاقستاننىڭ 5 جوعارى وقۋ ورنى، ەۋروپانىڭ 4 ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ماماندارى بىرلەسە جۇزەگە اسىرىپ جاتقان بۇل جوبانىڭ نەگىزگى ۇيلەستىرۋشىسى فينليانديانىڭ JAMK قولدانبالى ۋنيۆەرسيتەتى بولسا، ەلىمىزدە جوبانىڭ ۇلت­تىق ۇيلەستىرۋشىسى – نازارباەۆ ۋني­ۆەر­سيتەتىنىڭ مەديتسينا مەكتەبى.

مەيىرگەرلەردى دايارلاۋدا ءۇش جاق­تى – ءبىلىم بەرۋ، عىلىم جانە ءتاجى­ري­بە ينتەگراتسياسىن قامتاماسىز ەتۋ ماڭىزدى. ياعني، تەك دارىگەردىڭ كو­مەك­شىسى دەپ قاراماي، ورتا كاسىپتىك ءبىلىم – باكالاۆريات – ماگيستراتۋرا – دوك­تورانتۋرادا وقىتۋ ارقىلى كوپ دەڭگەيلى مامان رەتىندە دايىنداۋ، مارتە­بەسىن كۇشەيتۋ – جوبانىڭ نەگىزگى ماق­ساتى. ناۋقاستاردى قاداعالاۋ، سوزىلمالى اۋرۋلاردى باسقارۋ، سونداي-اق پاتسيەنتتەرگە ۇيدە قىزمەت كورسەتۋ بويىنشا كەيبىر قىزمەتتەردى كەزەڭ-كە­زەڭىمەن جالپى ءىس-تاجىريبەدەگى ارنايى دايارلانعان مەيىرگەرلەرگە تاپسىرۋدى كوزدەگەن جاڭا تۇرپاتتاعى مەيىر­گەر­لەردى دايارلاۋدىڭ فيندىك ۇلگىسى وسى­لاي­شا ءۇش دەڭگەيدى قاراستىرادى. بۇعان دەيىن ەلىمىزدىڭ 64 كوللەدجىندە كۇتىم­مەن اينالىساتىن مەيىرگەرلەر دايار­لانسا، سوڭعى جىلدارى جاڭا جوبا بويىنشا وزگەرىس سامالى ەسىپ ۇلگەردى. كول­لەدجدەردە مەيىرگەرلەر دايارلايتىن جوعارى مەكتەپتەر قۇرىلىپ، ەۋ­رو­پالىق نۇسقاۋلارعا سايكەس با­كا­لاۆ­­ريات اشىلعان وقۋ ورىندارىندا اكىمشىلىك ماسەلەلەرمەن جانە عىلىمي جۇمىستارمەن اينالىساتىن مەيىرگەرلەر وقىتىلىپ، العاشقى تۇلەكتەرى ەڭبەككە جولداما دا الدى. قولدانبالى باكالاۆريات ماماندىعىن العاندار «اۋرۋدى ەمدەگەنشە، الدىن ال» دەگەندەي سا­ۋىقتىرۋدى جۇرگىزۋدەگى جوعارى ءبى­لىكتى مامانداردىڭ ورنىن باسىپ، جاڭا كوزقاراستاعى، جاڭا تۇرپاتتاعى مەيىر­گەر­لەردىڭ العاشقى قارلىعاشتارى اتاندى. ولار ناۋقاستى كۇتىپ، ەم-شارا­لاردى جۇرگىزۋدە وزدەرى دەربەس شە­شىم قابىلداي الاتىن جوعارى بىلىكتى ما­مان­دار­دىڭ بىلىكتى كومەكشىلەرى ساناتىندا ەڭبەك ەتۋدە. 

شەتەلدەگى تاجىريبەدە مۇنداي بىلىك­تىلىك العان مەيىرگەرلەر ارنايى تىركەۋدەن وتەدى جانە دارەجەسى دە جو­عا­رى سانالادى. ولار ادەتتە دارىگەر نۇس­قاۋ­لى­عىن ورىندايتىن قاراپايىم مەدبيكەدەن ەكى ەسە كوپ تابىس تابادى. ەندى بۇل جاعدايدىڭ ەلىمىزدە دە شىندىققا اينالۋىنا جول اشىلعانداي. ويتكەنى ليتسەنزيا الۋ ءۇشىن ولار دارىگەرلەر ءتارىزدى سىناق تاپسىرادى. سونىڭ ءناتي­جە­سىندە ليتسەنزيالى مەيىرگەر مامان اتانادى. وتاندىق مەديتسينادا وسىن­داي دارەجەدەگى مەيىرگەر مامان دايارلاۋدىڭ ماڭىزىن ەسكەرگەن ارنا­يى جوبا جايىندا رەسپۋبليكالىق جوعارى مەديتسينالىق كوللەدج ديرەكتورى ءنايلا رۋزدەنوۆا بىلاي دەيدى. «2018 جىلى كوللەدجدى ءبى­تىرگەن 312 قولدانبالى باكالاۆر مامان جۇمىستارىنا كىرىستى. قازىر ەلى­مىزدە 17 كوللەدجدە باكالاۆرلار دايار­لانۋدا. نەگىزىنەن ولار ەكى ءتۇرلى باع­دارلاما بويىنشا وقىتىلادى. ءبى­رىن­شىسى، 3،5 جىلدىق، بۇل ورتا مەكتەپتى ءبى­تىرگەندەر ءۇشىن، ەكىنشىسى، جۇمىس ءىس­تەپ جۇرگەن مەيىرگەرلەردى 1،5 جىلدىق وقۋ جۇيەسىمەن قايتا دايارلاۋ. مۇندا مەيىرگەرلەردىڭ ءۇش جىلدىق ەڭبەك ءوتىلى بولۋى مىندەتتەلەدى».

بۇگىندە ەلىمىزدە 132 مىڭنان استام مەيىرگەر جۇمىس ىستەيدى. ال ولاردىڭ 40 پايىزىن فيندەر ءتارىزدى الداعى 20 جىل ىشىندە جوعارى دەڭگەيگە جەتكىزە-ءمىز دەسەك، 2040 جىلدارى اكادەميالىق قولدانبالى باكالاۆر مەيىرگەرى مامان­دى­عىن 60 مىڭعا تاياۋ ادام يەلەنىپ شىعۋى كەرەك ەكەن. ال دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ عىلىم جانە ادامي رەسۋرستار دەپارتامەنتىنىڭ ديرەك­تو­رى ساۋلە سىدىقوۆا مەيىرگەرلىك ءىسىن عىلىم رەتىندە قاراستىرىپ، باكا­لاۆ­رياتقا قوسا كلينيكالىق ماگيستراتۋرا، كلينيكالىق دوكتورانتۋرادان ءوتۋ جوسپارعا ەنگىزىلىپ وتىرعانىن جەت­كىزدى. وسىلايشا مەيىرگەرلىك ءىسى تو­لىق­قاندى عىلىمي جۇيەلەنگەن، ار­نا­يى باعدارلاماعا نەگىزدەلگەن، ءبۇ­گىن­گى قوعام تالابى مەن سۇرانىسىنا تولىعىمەن جاۋاپ بەرەتىن ماماندىققا اينالۋى ۋاقىتتىڭ ەنشىسىندەگى، بىراق كوكجيەكتەن شەتى كورىنىپ تۇرعان ىسكە اينالاتىنداي اسەر قالدىردى.

فينليانديا، سلوۆەنيا، نيدەرلاندى سىندى مەملەكەتتەردەن كەلگەن ساراپ­شى­لار ءوز ەلدەرىنىڭ مەيىرگەرلەر ءىسىن­دەگى تاجىريبەلەرىمەن ءبولىستى. ولار مەيىر­گەرلەردىڭ ساۋىقتىرۋ جۇ­مىس­تا­رىن اتقارۋمەن قاتار پاتسيەنت­تەر­دىڭ دەنساۋلىعىنا مونيتورينگ ءجۇر­گىزىپ، اعارتۋ جۇمىستارىمەن دە اينا­لى­ساتىنىن، الەمدىك مەديتسينادا اتال­عان مودەلدىڭ حالىققا ءتيىمدى بولا­تىنىن دالەلدەيتىن مىسالدار كەلتىردى. بولاشاقتا تۇرعىنداردىڭ دەنساۋلىعى مەن ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن ارتتىرۋدى ماقسات تۇتساڭىزدار، ونىڭ ءورىسى وتە كەڭ. اسىرەسە سوزىلمالى دەرتى بار پاتسيەنتتەرمەن جۇمىستا جالعىز دارىگەر ەمەس، دارىگەر+مەيىرگەر جۇيەسى تيىمدىلىگىن كورسەتتى. سىزدەردىڭ مامان دايارلاۋداعى باعىتتارىڭىز بۇل ماقساتتىڭ جۇزەگە اساتىنىنا سەندىرەدى، دەيدى شەتەلدىك ماماندار.


سوڭعى جاڭالىقتار

كابۋلدا جارىلىس بولدى

وقيعا • بۇگىن، 17:08

وتاندىق فيلمدەردىڭ ۇلەسى ارتادى

قازاقستان • بۇگىن، 16:20

الماتىدا باقىلاۋ كۇشەيتىلدى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 14:08

اقشا ەمەس، ابىروي قىمبات

بوكس • بۇگىن، 13:04

كۇرشىم وزەنى دە لاستانا باستادى

ەكولوگيا • بۇگىن، 12:38

تىلىكسىز وتا جاسالدى

مەديتسينا • بۇگىن، 12:20

ۇقساس جاڭالىقتار