دەسەك تە, ەلوردالىق 6 بالالى ماراتتىڭ وتباسىندا وسىمەن ەكىنشى بالا گوشە بۇعاۋىنا شىرمالىپتى. «ءبىز ۇلكەن قىزىمىزدىڭ گوشەمەن سىرقاتتانعانىن مۇلدە بىلگەن جوقپىز. دارىگەرلەرگە قانشا قارالساق تا, دياگنوزى قويىلمادى. العاشىندا راحيت, ودان كوكباۋىرى اۋىرادى دەپ وپەراتسيا جاسالعان. ءجيى-ءجيى مۇرنىنان ۇيىعان قان تۇسكەندە زايىبىم ەكەۋمىز جانىمىزدى قويارعا جەر تاپپايتىنبىز. 13-14 جاسقا كەلگەندە سۇيەكتەرى 85-90 جاسقا كەلگەن قاريالارداي وقىس قيمىلدى كوتەرمەي مورت سىناتىن. ال كەيىن وكپەسى اۋىرادى جانە سۇيەكتەرىنىڭ سىرقاتىن انىقتايمىز دەپ رەنتگەنگە تۇسىرگەندە قاڭقاسى كورىنبەي قالدى. اۋرۋ ونىڭ سۇيەكتەرىن جەپ قويىپتى. بىرتە-بىرتە ءالى كەمىپ, دىڭكەلەگەن قىزىما بويىنداعى دەرتى وتىڭكىرەپ كەتكەن كەزدە انا مەن بالا ۇلتتىق ورتالىعىنا جولداما بەرىلدى. سوندا عانا گوشە اۋرۋى دياگنوزى قويىلدى. قىزىمىز قايتقان سوڭ التىنشى بالامىز دۇنيەگە كەلدى. دارىگەرلەر تۇقىم قۋالايتىن اۋرۋ بولعاندىقتان بارلىق بالالارىڭىزدى تەكسەرىپ كورەيىك دەپ اناليز تاپسىرعاندا كىشى قىزدا گوشە سىرقاتى انىقتالدى. تاعدىر بىزگە «سەندەر, بۇل اۋرۋدىڭ سىرىن ءبىلدىڭدەر, قىزعالداقتارىڭدى ەندى قالاي ساقتايسىڭدار؟» دەگەندەي. ادام ويى سان-ساققا جۇگىرەدى عوي, كەيدە دۇنيە سالعان قىزىم وسى كىشكەنتايىمنىڭ بەينەسىندە قايتا تۋدى ما ەكەن, ول ومىرگە عاشىق ەدى», دەپ كوڭىلىندەگى شەرىن قولىنداعى قىزىنا قاراپ باسقان اكە جۇزىنە قاراۋ قيىنعا ءتۇستى.
ۇلتتىق انا مەن بالا عىلىمي ورتالىعىنىڭ ونكوگەماتولوگيا ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى, مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى داير نۇرعاليەۆ سيرەك اۋرۋلاردىڭ كوپشىلىگى بالالىق شاقتا پايدا بولاتىنىن ايتادى. بۇل بالالاردىڭ 30 پايىزى 5 جاسقا دەيىن-اق ساباعىنان ەرتە ۇزىلگەن گۇلدەي شەتىنەپ كەتەدى ەكەن. جالپى, سيرەك اۋرۋلاردىڭ الەمدە تارالۋى دا ءارتۇرلى. ماسەلەن, اشكەنازدىق ەۆرەيلەردە تۋىستىق نەكەلەردىڭ ءجيى بولۋىنان 450 ادامنىڭ ىشىنەن بىرەۋى گوشە دەرتىنىڭ شىرماۋىنا تۇسسە, ال باسقا حالىقتا 100 مىڭ ادامنىڭ ىشىنەن 1 عانا اۋرۋ شىعۋى مۇمكىن.
اۋرۋدىڭ ەمى – فەرمەنتتى الماستىرعىش تەراپيا قابىلداۋ. ءار ەكى اپتا سايىن دارىگەردىڭ باقىلاۋىندا, ستاتسيونارلىق جاعدايدا كوكتامىرعا ەنگىزىلەتىن وسى يننوۆاتسيالىق پرەپاراتتىڭ بەلگىلى ءبىر مولشەرى بالانىڭ سالماعىنا ساي جىبەرىلىپ تۇرماسا, گليۋكوتسەرەبروزيدازا فەرمەنتىنىڭ جەتىسپەۋشىلىگىنەن ليپيدتەر, ياعني مايلار كوپ مولشەردە تالاقتاعى, باۋىرداعى, سۇيەك مايىنداعى, ليمفا تۇيىندەرىندەگى جاسۋشالارعا جينالادى. بۇل زاتتار مي نەيروندارىندا جينالعاندا اۋىر كلينيكالىق كورىنىستەر داميدى. مايلار جينالعان جاسۋشالار كولدەنەڭدەي ءوسىپ, 70-100 مكم-گە دەيىن جەتەدى. بۇل – گوشە جاسۋشالارى دەپ اتالادى. اناليز تاپسىرعاندا گوشە جاسۋشالارىنىڭ ءپىشىنى دومالاق, يادروسى ورتادا ەمەس, شەتكە ىسىرىلىپ, تسيتوپلازماسىندا وسى اۋرۋعا ءتان فيبريلليارلىق جولاقتار پايدا بولادى. جەدەل تۇرىندە بالا 2 جاسقا دەيىن عانا ءومىر سۇرسە, ال اۋرۋدىڭ وزگە دامۋ ۇدەرىسىندە وليگوفرەنيا بەلگىلەرى پايدا بولادى, ەرەسەك كىسىلەردە سپلەنومەگاليا, گيپەرسپلەنيزم جانە پانميەلوفتيز كلينيكاسى بايقالادى دەگەن دارىگەرلەر ماماندارمەن قاتار اتا-انانىڭ دا بالادا الدەقانداي اۋرۋ بەلگىلەرى بايقالسا, گەموتولوگقا جەدەل قارالۋى كەرەكتىگىن ايتادى.
قاراعاندىلىق انا دا ۋايىمىمەن ءبولىسىپ, مىناداي ماسەلەلەرگە نازار اۋدارۋ كەرەگىنە ءمان بەردى. «مەن نەگىزى بالامنىڭ دامۋىنا ءجىتى قارايتىن اتا-انانىڭ ساناتىنانمىن. 8 ايدان باستاپ بوبەگىمنىڭ بويىنداعى اۋىتقۋلاردى انىقتاپ, دارىگەرلەردىڭ قايتا-قايتا تەكسەرۋىن سۇرادىم. ءبىزدى 40 جىل بالالار دارىگەرى بولعان پەدياتر قارايتىن. بالامنىڭ ءىشى ۇلكەيىپ بارادى, ءتىسى كەيىندەپ شىعۋدا, مۇرنى تاۋلىگىنە 3-4 رەت قانايدى دەسەم دە ول كىسى نە ايتارىن بىلمەدى. سودان تاجىريبەلى دەگەن وبلىستىق, قالالىق پەدياترلاردىڭ ەسىگىن توزدىردىق. تەك گەماتولوگ ءدارىگەردىڭ الدىنا بارعانىمىزدا گوشە اۋرۋىنا ۇقسايدى, اناليز تاپسىرۋ كەرەك دەدى. ناتيجەسىن كۇتىپ, انىقتالعان كەزدە نەمەن كۇرەسۋگە ءتيىس ەكەنىمىزدى بىلدىك. قازىر بالام 6 جاستا, قاتارلاستارىمەن ويناپ جۇرگەندە ايىرماشىلىق كوزگە شالىنباعانمەن, ونىڭ قاتتى قۋانۋىنا دا, رەنجۋىنە دە بولمايدى. بالام بالا ەسەبىندە تسيرككە دە بارعان ەمەس, دەنەشىنىقتىرۋ ساباعى, جۇگىرۋدىڭ قاۋپى تاعى بار, سۇيەكتەرى وتە نازىك. نەگىزى وسىنداي سيرەك كەزدەسەتىن اۋرۋلار تۋراسىندا دارىگەرلەر تۇگىل, قوعامنىڭ ءاربىر مۇشەسىنىڭ بىلگەنى ابزال. كەيدە دياگنوز ۋاقتىلى قويىلمايدى. دارىگەرلەر دۇرىس دياگنوزدى ءوز ۋاقىتىندا قويعان جاعدايدا دا پرەپاراتتاردى بىردەن الۋعا مۇمكىندىكتەر بولماي جاتادى. بۇل جاعداي مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلارعا بايلانىستى, كەز كەلگەن وبلىس گوشە اۋرۋى انىقتالعان بالاعا ءدال سول كەزدە پرەپاراتتى ساتىپ الۋعا مۇمكىندىك تابا المايدى. بالالارعا كۇتۋگە تۋرا كەلەدى, ال ونىڭ سالدارى اۋىر تيەدى», دەيدى.
جۇزدەرىندە ۋايىم مەن ءۇمىت استاسقان اتا-انالاردان گوشە اۋرۋىنا شالدىققان بالالاردىڭ اكە-شەشەسى نەنى ءبىلۋى ءتيىس دەپ سۇرايمىن. ەڭ الدىمەن گەماتولوگ پەن پەدياتر پرەپاراتتى قابىلداۋ كەستەسىن جاساپ, قالالىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىمەن بايلانىسىپ, بالالاردى پرەپاراتتىڭ قاجەتتى مولشەرىمەن قامتاماسىز ەتۋ جايىن قوزعاۋى ءتيىس. كەيدە جىل اياعىندا بەلگىلى ءبىر ساقتىق تا جاساۋ كەرەك. كوبىنە جىل باسىندا پرەپاراتتاردىڭ جەتكىزىلۋى كەشىگەدى. سونداي كەزدىڭ الدىن الۋ ءۇشىن فەرمەنتتى جىل اياعىندا از مولشەردە بەرىپ, جىل باسىندا بالانىڭ مۇلدە پرەپاراتسىز قالماۋىن ەسكەرۋ دە ماڭىزدى.
ۇلتتىق انا مەن بالا عىلىمي ورتالىعى دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى ەرناس تولەۋتاەۆپەن اڭگىمەدەن مۇنداي سيرەك كەزدەسەتىن اۋرۋلاردىڭ قارماعىنا ىلىككەن پاتسيەنتتەردىڭ جالپى سانى 1000 ادامعا جۋىق ەكەنىن بىلدىك. مۇنداي پاتسيەنتتەردىڭ فەرمەنت تولىقتىرۋشى تەراپيانى الۋى اسا ماڭىزدى. سەبەبى دياگنوز ۋاقىتىندا قويىلىپ, دۇرىس ەم تاعايىندالاتىن بولسا, پاتسيەنتتەر ۇزاق ءارى تولىققاندى ءومىر سۇرە الادى. وسى رەتتە سيرەك كەزدەسەتىن اۋرۋلاردى دياگنوستيكالاۋدىڭ جانە ەمدەۋدىڭ جاڭا ستاندارتتارىن ەنگىزۋ بويىنشا جاڭا جول كارتاسىنىڭ جۇزەگە اسۋىنا ۇلكەن ءۇمىت ارتىلىپ وتىر. ايتا كەتۋ كەرەك, مۇنداي سيرەك كەسەلدى ەمدەۋ قوماقتى سومانى قاجەت ەتەدى. سوندىقتان ورفاندىق اۋرۋلاردى قاجەتتى تەراپيامەن قامتاماسىز ەتۋدەگى شىعىنداردى مەملەكەت تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدىك بەرىلگەن كولەمى اياسىندا تولىق وزىنە العان. ءبىر بالانىڭ جىلدىق ەمدەلۋىنە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 40 ملن-نان باستاپ, 80 ملن تەڭگەگە دەيىن بولىنەدى. سەبەبى ءبىر امپۋلانىڭ باعاسى 300-600 مىڭ تەڭگە مولشەرىن قۇرايدى. رددو مەديتسينالىق كومەكتى جەتىلدىرۋ ورتالىعىنىڭ باسشىسى جازيرا يمانوۆا جول كارتاسىنا سيرەك اۋرۋلاردى دياگنوستيكالاۋدىڭ جانە ەمدەۋدىڭ كلينيكالىق حاتتامالارىن قايتا قاراۋ جانە ازىرلەۋ, مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ جانە زەرتحانالىق دياگنوستيكالاۋ بويىنشا ادىستەمەلىك ۇسىنىستار ازىرلەۋ شارالارى ەنگىزىلگەنىن جەتكىزدى. وڭىرلەردە سيرەك اۋرۋعا شالدىققان بالالارعا ارنالعان كاتامنەز كابينەتتەرىن اشۋ جوسپارلانىپ وتىرعانىن دا ايتتى. ال 20 جىلدان استام ۋاقىت بويى سيرەك اۋرۋلاردى ەمدەۋگە ارنالعان يننوۆاتسيالىق پرەپاراتتاردى شىعارىپ كەلە جاتقان سانوفي دجەنزايم كومپانياسىنىڭ وكىلى جالعاس دانياروۆ ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋم اياسىندا قازاقستاندىق ساراپشىلارمەن جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىمەن بىرگە قىزمەت ەتۋ ارقىلى سيرەك اۋرۋعا شالدىققان پاتسيەنتتەرگە دەمەۋ بەرۋدە ءوز ۇلەستەرىن قوساتىنىن جەتكىزدى.
