پارىز بەن قارىز
جۇما, 22 اقپان 2013 7:01
وسى ماقالاما وزەك بولعان اكەمنىڭ تۋعان ءىنىسى جاكەن تىلەۋباەۆ ۇلى وتان سوعىسىنان ورالمادى. 1939 جىلى قاراعاندى وبلىسى, قارساقپاي اۋداندىق اسكەري كوميسسارياتى ارقىلى پريمورسكىدەگى برونەتانك جانە موتورلاندىرىلعان جەكە قۇراماعا اسكەري مىندەتىن اتقارۋعا جىبەرىلگەن بولاتىن. سودان 1941 جىلى اتالعان اسكەري قۇرامادا العاشقىلار لەگىندە مايدانعا ەندى.
جۇما, 22 اقپان 2013 7:01
وسى ماقالاما وزەك بولعان اكەمنىڭ تۋعان ءىنىسى جاكەن تىلەۋباەۆ ۇلى وتان سوعىسىنان ورالمادى. 1939 جىلى قاراعاندى وبلىسى, قارساقپاي اۋداندىق اسكەري كوميسسارياتى ارقىلى پريمورسكىدەگى برونەتانك جانە موتورلاندىرىلعان جەكە قۇراماعا اسكەري مىندەتىن اتقارۋعا جىبەرىلگەن بولاتىن. سودان 1941 جىلى اتالعان اسكەري قۇرامادا العاشقىلار لەگىندە مايدانعا ەندى.
مارقۇم جاكەن اسكەردە №56 ارميانىڭ قۇرامىنداعى №63 تامان تانك بريگاداسىنىڭ №1 تانك ەكيپاجىندا اتقىش-راديست بولعان. وسىلايشا, ءومىرى مايدان شەبىندە ءوتىپ, 1942 جىلدىڭ قاراشا ايىنان باستاپ وڭتۇستىك-باتىس مايدانىندا سوعىسا ءجۇرىپ, 1943 جىلى 11 قاراشادا ۋكراينانىڭ كەرچ وبلىسى, لەنين اۋدانىنا قاراستى بوندارەنكو سەلوسى ماڭايىنداعى تيميروۆا تاۋىنىڭ 104,7 بيىكتىگىندەگى قيان-كەسكى شابۋىلدا ەرلىكپەن قازا تاپقان (ساوم دەرەكتەرى). تانك وتقا ورانعان شاقتا اقتىق دەمى تاۋسىلعانشا جاۋعا پۋلەمەتتەن وق جاۋدىرىپ, نەمىستىڭ 30 شاقتى سولداتتارى مەن وفيتسەرلەرىنە اجال قۇشتىرىپ, كوز جۇمعان. سودان سوڭ كەرچ قالاسىنان سولتۇستىك-شىعىسقا قاراي 3,5 شاقىرىم جەرگە جەرلەنگەن. جەكە ءىسىنىڭ №49808 قوسىمشاسىنىڭ سوڭىندا جازىلعان پريمورسك برونەتانك جانە موتورلاندىرىلعان جەكە ارمياسىنىڭ قولباسشىسى پولكوۆنيك دەگۋنوۆتىڭ 1943 جىلعى ۇسىنۋىمەن كسرو جوعارعى كەڭەسى پرەزيديۋمىنىڭ جارلىعىنا سايكەس, نەمىس باسقىنشىلارىمەن سوعىستا كورسەتكەن قاھارماندىعى مەن ەرلىگى ءۇشىن ءىى-دارەجەلى ۇلى وتان سوعىسى وردەنىمەن ماراپاتتالعان.
الايدا, كەڭەستىك داۋىردەگى «قۇپيا» دەگەن قارا ق ۇلىپ سالدارىنان بۇل مالىمەت اشىلماي كەلدى. سودان ۇلى وتان سوعىسى جەڭىسىنىڭ 65 جىلدىعىنا بايلانىستى ىزدەستىرۋ ناتيجەسىندە حاباردى رەسەي فەدەراتسياسى قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ پودولسك قالاسى ورتالىق مۇراعاتىنان الدىق. وندا: «…راديست 63-تانكوۆوي بريگادى 56-ارمي, ست.سەرجانت تلەۋباەۆ جاكەن انكيچەۆيچ,1920 گ.ر. ۋروجەنەتس كاراگاندينسكوي وبل. پريزۆان كارساكپايسكيم رۆك كاراگاندينسكوي وبلاستي, پوگيب 11 نويابريا 1943 گودا, ۆىسوتا 133,3 چتو 3,5 كم سەۆەرو-ۆوستوچنەە گ.كەرچ, اۆتونومنايا رەسپۋبليكا كرىم, ۋكراينا….» دەلىنگەن. وكىنىشتىسى – بۇل حاباردى اتا-انالارى مەن باۋىرلارى ەستىگەن جوق.
سودان زاڭدى قۇجاتتار نەگىزىندە ۋكراينانىڭ كەرچ قالالىق اسكەري كوميسسارياتىنا جەرلەنگەن جەرىن ناقتىلاۋ ءۇشىن 2010 جىلى حات جولداعام. ودان «كەرچ تاريحي-مادەني قورىعى» اۆتونوميالىق رەسپۋبليكالىق مەكەمەسىنەن جانە كەرچ اسكەري كوميسسارياتىنان حات كەلدى. ءماتىنى تومەندەگىشە:
«-ست.سەرجانت تليۋباەۆ جاكەن انكيچەۆيچ 1920 گ.ر. ۆوەۆاۆشەگو ۆ سوستاۆە 63-تامانسكوي تانكوۆوي بريگادى 56-ارمي, براتسكايا موگيلا يلي مەموريالنىە زناكي س ۋكازانيەم يمەن پوگيبشيح, سووبششاەم, چتو ينتەرەسۋيۋششايا ۆىسوتا راسپولجەنو وكولو سەلا بوندارەنكوۆو, لەنينسكوگو رايونا, اۆتونومنوي رەسپۋبليكي كرىم. براتسكيح موگيل ي مەموريالوۆ ۆ رايونە ەتوي ۆىسوتى نەت. ينفورماتسيا تسامو رف و توم چتو مەستوم زاحرانەنيا ياۆلياەتسيا ۆىسوتا 132,3 نا ناش ۆزگلياد پودتۆەرجداەت فاكت, چتو تيلەۋباەۆ ج.ا. دەيستۆيتەلنو سگورەل ۆ تانكە ۆ رايونە ەتوي ۆىسوتى», دەگەن حات كەلدى.
وسى ورايدا رەداكتسياعا حات جازۋ سەبەبىم, ءبىز قازاقپىز, جەتى اتاسىنىڭ ارۋاعىن قۇرمەتتەپ وسكەن حالىقپىز. ال ەندى وتانىم دەپ وپات بولعان تۋعان باۋىرىمنىڭ 70 جىلدان كەيىن ءبىر حابارى شىققاندا, قول قۋسىرىپ دارمەنسىز وتىرۋ ازاماتتىق ارىمىزعا, قۇداي الدىنداعى مۇسىلماندىق پارىزىمىزعا قيانات بولماق. سوندىقتان دا تۋعان جەرىمىز كيەلى دە قاسيەتتى ۇلىتاۋ جەرىنەن ءبىر ۋىس توپىراقتى باۋىرىمىز ولگەن جەرگە بۇيىرتۋ, باسىنا قۇران وقىپ قايتۋ ارمانىمىز. تاقاۋ ارادا وسى ماقساتقا قولۇشىن بەرەر دەپ ەگەمەندى ەلىمىزدىڭ قورعانىس جانە سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى اتىنا حات جولدادىم. حات ءماتىنى حالىقارالىق لاۋازىمدى ورگانداردىڭ ارالاسۋىمەن ۋكراينانىڭ كەرچ قالاسىن قورعاۋشى جاۋىنگەرلەردىڭ مەموريالدىق تاقتاسىنا اعا سەرجانت, ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ءىى-دارەجەلى وردەنىنىڭ يەگەرى تىلەۋباەۆ جاكەن اڭكىش ۇلى ەسىمىنىڭ جازىلۋىنا قول جەتكىزۋ. ءبىز, تۋىسقاندارى 70 جىل وتكەندە مولا ىزدەمەي, سول مەموريالدىق تاقتاعا بارىپ تاعزىم جاساساق, نۇر ۇستىنە نۇر بولىپ, ءارى ءولى ارۋاق ريزا بولىپ, ءتىرى ادام العىسىن ايتار ەدى.
ءسويتىپ, ۋكراينانىڭ كەرچ قالاسىنا بارۋعا مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ جاسالىپ, مەملەكەت-ارالىق ءتيىستى ماقۇلداۋلار الىنسا, اعايىندارى ەكى ءۇش ادام بارىپ قايتار ەدىك. ءبىزدىڭ قولىمىزدا كەرچتىڭ تابيعي مۇراجايى ءتۇسىرىپ بەرگەن «قانى توگىلدى» دەگەن جەردىڭ دە توپوگرافيالىق كارتاسى بار. ءتىرى بولسا بۇگىندەرى ءبىر اۋلەتتىڭ اتاسى بولار, 15 كىندىكتەن قالعان جالعىز تۇياقتىڭ ءولى دەرەگىنىڭ 70 جىل وتكەن سوڭ تابىلۋىنا بايلانىستى ەندىگى ارمان-ماقسات سول جەرگە بارىپ ءبىر ۋىس ءوزى جارالعان قازاق جەرىنىڭ قاسيەتتى توپىراعىن بۇيىرتىپ, قۇران دۇعا باعىشتاپ قايتساق, جىلدار بويعى جۇرەگىمىزدەگى شەمەن شەر تارقاپ, ماۋقىمىز باسىلار ەدى.
مۇحانبەتجان ابىل ۇلى.
تەمىرتاۋ.
