مۇنايلى وڭىردە 80-نەن استام ەتنوس وكىلى تۇرادى. ايماقتىڭ قوعامدىق-ساياسي ومىرىنە بەلسەندى ارالاسىپ جۇرگەن 20 ەتنومادەني بىرلەستىك بار. وتكەن جىلدىڭ وزىندە وسى بىرلەستىكتەردىڭ قاتىسۋىمەن 207 شارا ءوتىپ, وعان 38 202 ادام قاتىستى. 2014 جىلى وبلىس اكىمى اپپاراتىنىڭ «قوعامدىق كەلىسىم» كوممۋنالدىق-مەملەكەتتىك مەكەمەسى قۇرىلعان بولاتىن. مەكەمە باسشىسى جانات دوسقاليەۆا ۇلتارالىق ءبىرلىكتى, قوعامدىق كەلىسىمدى نىعايتۋ, عىلىمي-ساراپتامالىق, قوعامدىق-كوپشىلىك جانە اقپاراتتىق جۇمىستاردى جۇرگىزۋ ماقساتىندا ەڭبەكتەنىپ كەلە جاتقاندارىن ايتادى. وبلىس ورتالىعىنداعى «دوستىق ءۇيى» شىن مانىندە ءتۇرلى ەتنوس وكىلدەرىنىڭ ءجيى باس قوساتىن قۇتتى مەكەنى. مۇندا ەتنومادەني ورتالىقتار ۇلتتىق مەرەكەلەرىنە وراي شارالار ۇيىمداستىرىپ, ءبىر-بىرىنە قولداۋ كورسەتۋدى داستۇرگە اينالدىرعان.
– اسسامبلەيا بارلىق ەتنوستاردىڭ مۇددەلەرىن ورتاق قازاقستاندىق مۇددەگە اينالدىرۋدى, ۇلتتىق ەرەكشەلىكتەرىنە قاراماستان, بارلىق ازاماتتاردىڭ قۇقىعى مەن ەركىندىگىن ساقتاۋدى قامتاماسىز ەتەتىن قوعامدىق ينستيتۋت رەتىندە قالىپتاستى. قازاقستاننىڭ وسى تاجىريبەسى بۇگىندە الەمگە ۇلگى, – دەيدى جانات دوسقاليەۆا. «قوعامدىق كەلىسىم» مەكەمەسىنىڭ ۇلتارالىق كەلىسىمدى نىعايتۋعا باعىتتالعان شارالارى جىل سايىن جاڭا باستامالارمەن تولىعۋدا. بۇل رەتتە ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ قوعامدىق شارالاردى ۇيىمداستىرۋعا دەگەن ىنتالارىنىڭ جوعارى ەكەنىن ايتا كەتكەن ءجون. ولاردىڭ اراسىندا تاتار-باشقۇرتتىڭ «تاتۋلىق», ورىس ەتنوسىنىڭ «بىلينا», ارميانداردىڭ «تاۆروس», گرۋزيننىڭ «يۆەريا», ەۆرەيدىڭ «اليا», وزبەكتىڭ «ىنتىماق», كورەيدىڭ «تحونيل», ۋكرايننىڭ «دوۆيرا», بولگاردىڭ «ۆوزروجدەنيە» بىرلەستىكتەرى قاي ماڭىزدى شارانىڭ دا ءسانى مەن سالتاناتىن كەلتىرىپ ءجۇر. ايماقتا ءتۇرلى ۇلتتاردىڭ ونەر ۇجىمدارى سايىسقا تۇسەتىن شىعارماشىلىق بايقاۋلار ءجيى ۇيىمداستىرىلادى.
ونەر-بىلىمگە باۋلىعان
ەتنومادەني بىرلەستىكتەر تەك ۇلتتىق مەرەكەلەردە نەمەسە بەلگىلى ءبىر شارالاردا عانا باس قوسپايدى. ءبىر شاڭىراق استىنداعى تاتۋ تىرلىكتەرى كۇندەلىكتى ومىردە دە كورىنىس بەرەدى. اسىرەسە وسكەلەڭ ۇرپاق ءتاربيەسى ماسەلەسىن ءجىتى نازاردا ۇستاپ كەلەدى. جاستاردى ونەر, بىلىمگە باۋلۋدا بىرىگىپ جۇمىس ىستەۋدىڭ ماڭىزى زور ەكەنى انىق. ەتنومادەني ورتالىقتاردىڭ ءبىر بولىگى بولىپ ەسەپتەلەتىن كلۋبتار, ورتالىقتار مەن ۇيىرمەلەردىڭ سانى وتكەن جىلى 26-عا جەتتى. وبلىستا كوپ جىلدان بەرى «جەكسەنبىلىك مەكتەپ» جوباسى جۇزەگە اسىرىلۋدا. قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ جانىندا 6 جەكسەنبىلىك مەكتەپ جۇمىس ىستەيدى, وندا ءتۇرلى ەتنوستىق توپتاردىڭ وقۋشىلارى وقيدى. تاتار-باشقۇرت «تاتۋلىق» حورى, «بالاقاي» بالالار ۆوكالدى توبى, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى «شەكسىز تالانتتار» مەكتەبى, گرۋزين ەتنومادەني ءبىرلەستىگىنىڭ «يۆەريا» ۆوكالدىق جانە حورەوگرافيالىق بي انسامبلى, ۋكراين ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ «حۋتوريانكا» ءانسامبلى, قوبىزشىلار دۋەتى, كورەي «سارانگ» – اجەلەر حورى, «سامۋلنوري-اتىراۋ», «سو كۋان» بي توبى, «تاۆروس» ارميان ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ بي توبى, ورىس «گورليتسا» ۆوكالدىق توبى, «ۋرالوچكا» بالالار بي توبى, ارسك «زورەنكا» انسامبلدەرى ەلىمىزدە عانا ەمەس, شەت مەملەكەتتەردە دە ونەر كورسەتىپ ءجۇر. ءتۇرلى رەسپۋبليكالىق, حالىقارالىق بايقاۋلاردا قول جەتكىزگەن جۇلدەلەر دە كوپ.
– اسسامبلەيا – ۇلكەن شاڭىراق. ۇلتقا, تىلگە, دىنگە بولىنبەي, ءبىر ماقسات پەن مۇددە اياسىندا ءومىر سۇرۋدەمىز. ءبىزدىڭ بارلىق باستامامىزدىڭ قولداۋ تاباتىنى جىگەرلەندىرەدى, – دەيدى «تاتۋلىق» تاتار-باشقۇرت ەتنومادەني ءبىرلەستىگىنىڭ جەتەكشىسى, وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ دەپۋتاتى گۇلسينا بايكەنوۆا. ول مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جانداردان تۇراتىن «شەكسىز تالانتتار» بي مەكتەبىن اشقان. مەكتەپ شاكىرتتەرى ءتۇرلى دەڭگەيدەگى بايقاۋلاردا جۇلدەگەر اتاندى. ەندى «تالانتتار تەاترىن» اشىپ, جاستاردى ونەرگە باۋلۋدى ماقسات ەتىپ وتىر.
ىزگىلىككە ۇندەۋ
مەدياتسيا ينستيتۋتىن دامىتۋ دا اسسامبلەيا ايرىقشا ماڭىز بەرگەن جۇمىستاردىڭ قاتارىندا. اتىراۋ وبلىستىق سوتى مەن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى اراسىندا ءوزارا ىنتىماقتاستىق ءجونىندەگى مەموراندۋم جاڭا باستامالارعا نەگىز بولدى. ەلباسىنىڭ «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىندا اتاپ كورسەتكەن سوت پروتسەدۋرالارىن ازايتۋ تۋرالى تاپسىرماسىن ىسكە اسىرۋ باعىتىندا اتقارىلعان شارالار از ەمەس. وبلىس ورتالىعىندا عانا ەمەس, اۋدانداردا دا ءتۇرلى تاقىرىپتارداعى كەڭەيتىلگەن ماجىلىستەر ۇيىمداستىرىلدى. وتكەن جىلى كاسىبي جانە كاسىبي ەمەس مەدياتورلارمەن 42 داۋ شەشىلگەن. وسى جوبانىڭ ءناتيجەسىندە قۇقىقتىق مادەنيەت جوعارىلاپ, ادامدار داۋدى سوتتان تىس كەلىسسوزدەر جۇرگىزۋ ارقىلى دا شەشۋگە بولاتىنىن تۇسىنە باستادى. وسىلايشا بىتىمگەرلىك راسىمدەردىڭ تيىمدىلىگىن ۋاقىتتىڭ ءوزى دالەلدەپ وتىر.
