ايتپاقشى, شاھار قۇرىلىسىنىڭ باستالۋىنا ۇلى دالانىڭ ۇلەس قوسقانىن دا ايتا كەتۋ ءلازىم. تاريحقا جۇگىنسەك, ەۋروپانى ءدۇر سىلكىندىرىپ, ريم يمپەرياسىن تالاپايعا سالعان عۇنداردان قاشقان ۆەنەتسيا پاتشالىعىنىڭ حالقى ادريات تەڭىزىنىڭ سولتۇستىك بولىگىندە, ءدال سۋدىڭ ۇستىنە قالا سالعان ەكەن. وسىلايشا ولار «قارت قۇرلىقتا» اتوي سالعان عۇنداردان امان قالعان دەسەدى.
الەمنىڭ وسىنداي بىرەگەي قالاسى بۇگىنگى تاڭدا بىرقاتار قيىندىققا تاپ كەلىپ وتىر. عالىمداردىڭ ەسەپتەۋى بويىنشا, جىل سايىن شاھار 1-2 ميلليمەترگە شوگىپ بارادى ەكەن. ونىڭ ۇستىنە كوكتەم مەن كۇز مەزگىلىندە ادريات تەڭىزىنەن كەلگەن تولقىندار شاھاردى باسىپ قالادى. وسىعان بايلانىستى قالانى قۇتقارۋ جۇمىستارى الدەقاشان قولعا الىنعان-دى. الايدا ساراپشىلاردىڭ كۇدىگى باسىلار ەمەس. كەيبىر بولجامعا سايكەس, 2028 جىلى ۆەنەتسيا ءومىر سۇرۋگە قولايسىز مەكەنگە اينالماق. ال 80 جىلدان كەيىن مۇلدەم سۋ استىنا كەتەدى دەگەن دە قاۋىپ بار.
2003 جىلى يتاليا بيلىگى ۆەنەتسيانى جانە سول ماڭداعى لاگۋنالاردى قورعاۋعا ارنالعان MOSE جوباسىن باستاعان-تۇعىن. بۇگىندە اتالعان قۇرىلىس تولىقتاي اياقتالىپ قالدى. الدا-جالدا ادريات تەڭىزىنەن كوتەرىلگەن تولقىندار 110 سانتيمەتردەن اسسا, اۋماقتى اينالا قورشاعان قاقپالار اۆتوماتتى تۇردە كوتەرىلىپ, شاھاردى وقشاۋلايدى.
يتاليا بيلىگى تابيعي تولقىنمەن كۇرەسىپ, ونىڭ وڭتايلى شەشىمىن تاپتى دەسەك قاتەلەسپەيتىن شىعارمىز. ايتسە دە, شاھار تاعى ءبىر تولقىنعا توتەپ بەرۋى ءتيىس. بۇل – تۋريستەر اعىنى. قازىرگى تاڭدا ۆەنەتسيانى تاماشالاۋعا, «ماحاببات كوپىرىنە» بارۋعا, گوندولالارمەن جۇزۋگە ميلليونداعان تۋريست كەلەدى. جىل سايىن شاھارعا اعىلعاندار سانى 25 ميلليوننان اسىپ جىعىلادى ەكەن. ال 2025 جىلعا قاراي تۋريستەردىڭ سانى 38 ميلليونعا جەتەدى دەگەن بولجام بار.
ارينە, ەل ارالاعان جيھانكەزدەردىڭ كوپ كەلۋىنىڭ پايداسى مول ەكەنى بەلگىلى. ماسەلەن, ۆەنەتسيانىڭ وسى سالادان تۇسكەن تابىسى بىلتىر 2 ميلليارد ەۋروعا جەتكەن. الايدا تۋريستەر تولقىنىنىڭ زياندى تۇسى دا بار. مەيمانداردىڭ كوبەيۋى قالاداعى قوناقۇيلەر قۇنىن قىمباتتاتىپ, باسپانا تاپشىلىعىنا دۋشار ەتىپ, قورشاعان ورتا مەن جەرگىلىكتى حالىقتىڭ تۇرمىسىنا كەدەرگى كەلتىرىپ وتىر. ماسەلەن, 2008 جىلمەن سالىستىرعاندا قوناقۇيلەردىڭ اقىسى 57 پايىزعا قىمباتتاپتى.
تۋريست كوبەيگەن سايىن قوقىستىڭ كولەمى دە ارتاتىنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. وسىعان بايلانىستى كەي قوناقۇيلەر پلاستيكالىق ونىمدەردەن مۇلدەم باس تارتقان. سول ارقىلى ميلليونداعان پلاستيكالىق بوتەلكە ۇنەمدەيدى. بۇدان بولەك, قالا حالقى مەيماندارعا جاتىن ورىنعا بەرىلەتىن بولمەلەرگە باقىلاۋ جاساۋدى ۇسىنادى.
«ۆەنەتسيالىق جوبا ورتالىعىنىڭ» ءمالىمەتىنە سۇيەنسەك, شاھار كۇنىنە 55 000 قوناق قابىلداۋعا عانا قابىلەتتى. ياعني, جىل سايىن شامامەن 20 ميلليون تۋريسكە قىزمەت كورسەتە الادى. سوندىقتان قالا تۇرعىندارى ەۋروپا قالالارىنا ارنالعان قاۋىپسىزدىك ستاندارتتارىن قابىلداۋعا مۇددەلى.
جالپى, تۋريستەردىڭ كوبەيۋى ۆەنەتسيا عانا ەمەس, بۇكىل ەۋروپاعا ءتان. بۇۇ جاھاندىق تۋريزم ۇيىمىنىڭ مالىمەتىنە ساي, 2018 جىلى «قارت قۇرلىققا» اعىلعان قوناقتاردىڭ سانى 713 ميلليوننان اسقان. بۇل – 2017 جىلمەن سالىستىرعاندا 8 پايىزعا كوپ. كەلەشەكتە بۇل مەجەنىڭ ارتا بەرەتىنى تۇسىنىكتى. ەندەشە, ەۋروپا قالالارىنىڭ تۋريست ءنوپىرىنىڭ ارتۋىنا الاڭداۋشىلىق ءبىلدىرۋى زاڭدىلىق.
ايتپاقشى, تۋريزم سالاسى تۋرالى ءسوز بولعاندا, ءوز ەلىمىز دە ويعا ورالاتىنى بار. قۇدايعا شۇكىر, «توعىزىنشى تەرريتوريادا» جيھانكەزدەردى قىزىقتىراتىن جەرلەر جەتەرلىك.
وكىنىشكە قاراي, تۋريستىك مەكەندەردىڭ كوپ ەكەنىنە قاراماستان, الىستان ات تەرلەتىپ, «توعىزىنشى تەرريتوريانى» كورۋگە قۇمارتقاندار سانى ماردىمسىز. ماسەلەن, ستاتيستيكا كوميتەتىنىڭ دەرەكتەرىنە سۇيەنسەك, 2017 جىلى قازاقستانعا 7,7 ميلليون مەيمان كەلگەن. بۇل 2016 جىلمەن سالىستىرعاندا 1,2 ميلليونعا كوپ. الايدا دەرەكتەرگە تەرەڭىرەك ۇڭىلسەك, احۋالدىڭ باسقاشا كەلبەتىن كورەمىز. جوعارىدا ايتىلعان 7,7 ميلليون قوناقتىڭ 7 ميلليونى تمد ەلدەرىنەن كەلگەن. ونىڭ وزىندە 6 ميلليوننان استامى ءۇش ەلگە تيەسىلى. 2017 جىلى وزبەكستاننان – 3,3 ميلليون, رەسەيدەن – 1,7 ميلليون, قىرعىزستاننان 1,2 ميلليون تۋريست ات باسىن بۇرعان. ال الىس شەتەلدەردەن كەلگەندەردىڭ سانى نەبارى 640 566 ادامدى قۇراعان.
ۆەنەتسيا ءتۋريزمى مەن قازاقستان ءتۋريزمى اراسىنداعى ايىرماشىلىق جەر مەن كوكتەي ەكەنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. سۋدا قالقىعان شاھار قايتسەم قوناقتاردىڭ سانىن ازايتامىن دەپ الەك بولسا, قازاقستان مەيمانداردى كوبەيتە الماي باس قاتىرىپ وتىر...
