باقىتتى تاعدىر
سارسەنبى, 17 ءساۋىر 2013 2:13
اڭگىمەلەگەلى وتىرعان كەيىپكەرىمىزدى تەمىرتاۋلىقتار جاقسى بىلەدى. ول الدىمەن سىيلاستىق, دوستىق قۇرمەتىندەگى جان تۇرعىسىندا تانىمال. ارمان قۋعان شاعىندا الىستاعى اقادىر دەگەن اۋىلدان تەمىرتاۋ ءدۇبىرى شاقىرىپ, وزىندەي ورەندەر ورتاسىنا قوسىلعان كەزىندە تاعدىر بولاشاق تۇڭعىش پرەزيدەنتپەن بىرگە وقىپ, بىرگە ەڭبەك ەتىپ, جاقىن ارالاسىپ, سىيلاسۋعا جاراستىرۋدى ماڭدايىنا جازاتىنىن قايدان ءبىلسىن. «سىناسۋعا جاراعان سىيلاسۋعا دا جارايدى» دەلىنگەندەي, قاتار شىڭدالعان ءومىر جولى جاراسىمدى جولداستىققا جالعاستىرسا, سول قالپىندا بەرىك ساقتالىپ قالاتىندىعى قايدان قاپەرىنە كەلسىن.
باقىتىنا قاراي سولاي بولدى. بۇرىنعى ارىپتەستەرىمەن قاۋىشۋ ساتتەرىندە نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ توپ ورتاسىنان بىردەن تانىپ, قۇشاق اشىپ, ءتوس تۇيىستىرەر قۋانىش وماشەۆ دەگەن كىسى وسى. سوندايدا مەملەكەت باسشىسى مەن قاتارداعى ازامات اراسىنداعى ۇزىلمەگەن قۇرمەت جۇرت جۇرەگىن ەرەكشە ءسۇيسىنتىپ وتەدى. دوستاستىقتىڭ لاۋازىم تاڭدامايتىن, دارەجە ەكشەمەيتىن قادىرىنە بولەنگەن ازاماتتىڭ مۇندايلىق ىلتيپاتقا باۋىر تارتىلۋى, ارينە, جايدان-جاي ەمەستىگى انىق.
اۋىل مەكتەبىن بىتىرگەن سوڭ تەمىرتاۋعا بىردەن تارتقان شاعىندا ەشقانداي ماماندىعى دا, العا قويعان تۇپكى ماقساتى دا جوق بولاتىن. جاستىق جالىن كوپتەگەن قۇربى-زامانداستارىنداي وسى قالانى جاڭعىرتقان ەڭبەك ءدۇبىرى ورتاسىنان تابىلۋعا تالپىندىرعان. اۋەلى سلەسارلىقتى, وعان ىلە فرەزەرشىلىكتى يگەرىپ, جۇمىسقا بەلسەنە كىرىسەدى. وندىرىستە ىسىلۋى قاراعاندى پوليتەحنيكالىق ينستيتۋتىنا وقۋعا تۇسۋىنە جەڭىلدىك جاسايدى. قاتارلارىنا مەتاللۋرگ ماماندىعى بويىنشا ءبىلىم تەرەڭدەتۋگە كەلىپ قوسىلعان تەمىرتاۋلىق ارىپتەستەرىنىڭ ىشىنەن العىرلىعىمەن, شيراقتىعىمەن بىردەن كوزگە ءتۇسۋشى جىگىت باۋىرمال, اشىق مىنەزىمەن باۋراپ اكەتكەنى ەسىندە. باسقا تۇرعىلاستارىنا قاراعاندا ورىسشاعا دا جۇيرىك, جاس جاعىنان دا ۇلكەندىگى بار, گورنوۆوي رەتىندە دومنا پەشىندە شويىن قورىتۋدىڭ مەكتەبىنەن دە ءوتىپ ۇلگەرگەن, ساباققا ۇلگەرىمى دە ۇلگىلى ازامات اتى-ءجونى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەكەنىن ايتىپ, ءوزىنىڭ دە تەمىرتاۋلىق بۇرىنعى جۇمىسشى ەكەنىن بىلگەندە تىپتەن جاقىن ارالاسا تۇسەدى.
قۋانىش اعامەن اڭگىمە ۇستىندە ايتىلىپ وتىلگەندەي, كۋرستاسىنىڭ وزگەلەردەن وزىڭقى قارىم-قابىلەتى وقۋ بارىسىندا تانىلىپ قانا قويماي, ستۋدەنتتىك قۇرىلىس جاساعىندا قويان-قولتىق ەڭبەك ەتۋلەرىندە, قازاقستان ماگنيتكاسىندا وندىرىستىك تاجىريبەدە بىرگە بولۋلارىندا بايقالا باستايدى. ىسكەرلىك, ۇيىمداستىرۋشىلىق قاسيەتتەر ۇشقىنى نۇرا اۋدانىنداعى «بالىقتىكول» كەڭشارى تۇرعىندارىنا ارنالىپ ۇيلەر سالۋ كەزىندە ايرىقشا بىلىنەدى. العاشقى كۇندەردە جۇمىستى ۇيلەستىرە دە, جەرگىلىكتى باسشىلارمەن ءتىل تابىسا الماي ءىس بەرەكەسىن كەتىرگەن جەتەكشىنىڭ ورنىنا ستۋدەنتتەردىڭ قالاۋىمەن قايتا سايلانعان جاساق كومانديرى جاس نازارباەۆتىڭ قۇرىلىستىڭ جۇرگىزىلۋىن قولعا الۋى-اق جاعدايدى وزگەرتىپ سالا بەرەدى. تۇرالاپ قالعان جۇمىس تەز جاندانىپ, كۇزگە دەيىن 10 شاقتى تۇرعىن ءۇي قونىستانۋشىلارعا تارتۋ ەتىلەدى.
– بۇل نۇرەكەڭمەن بىرگە العاش رەت ەڭبەككە ەتەنە ارالاسۋىم ەدى. ءوزى دە شارشاۋدى بىلمەيتىن, وزگەلەرىمىزدىڭ دە سولايشا جۇمىس ىستەۋىن قالايتىن تالابى قايراتىمىزدى قايراپ, جىگەرىمىزدى جانىدى. كوبىنە مەحانيزاتورلار مەن شوپاندار وتباسى قونىستانعان ۇيلەر جاندارى العىستىڭ ۇلكەنىن الدىمەن كومانديرىمىزگە جاۋدىرعان بولاتىن, – دەيدى كاكەڭ.
وقۋ ءبىتىرىپ, تەمىرتاۋعا ورالىپ, اۋىر ەڭبەكتىڭ قايناعان قازانىنا تاپ بولعانىندا ماماندىعىنان اينىڭقىراپ, ءتىپتى ونى تاستاپ, اۋىلعا قايتۋ تۋرالى دا وي كەلىپتى سول كەزدە جيىرمادان ەندى اتتاعان كەيىپكەرىمىزگە. ەشقانداي جاسىرارلىق سىرى جوق ادەتىمەن نۇرەكەڭە وسىنداي نيەتىن سەزدىرگەندە: «قۋانىش, ءبىر باستاعان ءىستى اياقسىز قالدىرۋ ءجون بولماس. بۇگىن سەن اۋىلىڭا قايتساڭ, ەرتەڭ مەن اۋىلىما قايتار بولسام, ورنىمىزدى كىم باسپاق؟! ءبىرتىندەپ كۇش جيناپ, قۋاتى ارتىپ كەلە جاتقان ماگنيتكامىزدىڭ كەلەشەگى ءبىزدىڭ قولىمىزدا ەمەس پە؟ ەڭبەككە ەڭسەڭدى ءتۇسىرمە», دەيدى. مۇندايلىق ورىندى اقىل-كەڭەس, قيىندىققا مويىماۋعا جىگەر قۇيۋ ءبىر ءوزىن عانا ەمەس, بىرقاتار ارىپتەستەرىن دە ماقساتتارىنا بەرىكتىكتى بەرىكتىرگەنىن ريزالىقپەن ەسكە الادى قۋانىش وماشەۆ اعا.
مەتاللۋرگيالىق كومبيناتتىڭ ءار بۋىنىندا ەڭبەك ەتكەندەرىمەن, جاقسى جولداستىق قارىم-قاتىناس ۇزىلمەيدى. ءسوز ورايىندا كاكەڭ ماقتانىشپەن ايتىپ وتكەندەي, ۇيلەنىپ, جەكە شاڭىراق كوتەرۋىنە نۇرسۇلتان دوسى دانەكەر بولىپتى. «جاڭا وتاۋ قۇرۋشىلاردىڭ تەمىرتاۋداعى تۇڭعىش كومسومول-جاستار تويى زويا بالاپاشقىزى جەڭگەڭ ەكەۋمىزدىڭ تويىمىز بولدى. دومبىرا دا شەرتەتىن, سىرنايدا دا وينايتىن, ءتاپ-ءتاۋىر انشىلىگى دە بار نۇرەكەڭ ونى ءوزى باسقاردى. پرەزيدەنت بولار ادامنىڭ توي اساباسى بولۋى الەمدە تەك بىزدە كەزدەسكەن شىعار, ءسىرا», دەگەن قۋانىش وماش ۇلى ماقتانىشى شىنىندا ماقتانارلىقتاي عوي.
جۇزىنەن جىلىلىق ەسكەن, كوكىرەگىنەن نۇر توگىلگەن, بالكي, وسىندايلىق مىنەزىمەن قادىر تۇتۋعا لايىق اعامىز وت پەن جالىن وتىنەن وتكەن مەتاللۋرگ ارىپتەستەرىندەي سۇيىكتى تەمىرتاۋلارىنىڭ اتاق-داڭقى اسۋىنا, قايتادان جاسارىپ, جاسانۋىنا ەلباسىنىڭ ۇلەسى ۇلكەن ەكەنىن تەرەڭ رازىلىقپەن اتايدى. توعىز جىل بويى يىق تىرەستىرىپ شويىن قورىتقان, مەتاللۋرگيا الىبىنىڭ تىنىسىن بىرگە كەڭەيتكەن ارعىن ءجۇنىسوۆ, نيكولاي نازاروۆ, ۆلاديمير كولباسا, ۆيكتور نيكونوۆ, ەرمەك تىلەۋباەۆ, التىنبەك اسانوۆ, توقتارحان ىسقاقوۆ,تولەۋ دۇيسەمباەۆ, ۆلاديمير كاۋتس سىندى ءوندىرىس ساڭلاقتارى ءومىر قۋانىش وماشەۆتاي اداممەن قاتار ەڭبەك ەتۋ باقىتى بۇيىرتۋىن, سىيلاس بولۋدى تاعدىرلارىنىڭ قىمبات سىيى سانايدى.
نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ وبلىسقا جۇمىس ساپارلارىندا ءبىرىنشى كەزەكتە تەمىرتاۋعا اتباسىن تىرەپ, بىردەن بارىنە ىستىق ۇيا – كومبيناتقا بۇرىلىپ, وزدەرىمەن جۇزدەسۋ ساتتەرى ارقاشاندا جۇرەكتەرىن تولقىتارلىق, كوڭىلدەرىن وسىرەرلىك وقيعا. «قاي ەلدىڭ پرەزيدەنتى بۇرىنعى ەڭبەكتەس ارىپتەستەرىن استە ۇمىتپاي, باياعى قالپىنشا ەمەن-جارقىن قالجىڭداسىپ, ەركىن اڭگىمەلەسىپ, مۇڭ-مۇقتاجدارىن, تالاپ-تىلەكتەرىن ءبىلىپ, بىرگە شويىن قورىتۋعا قاتىسىپ جاتادى. ەڭبەك ادامىنا دەگەن قۇرمەتتەن اينىماۋىنا وراي «ءبىزدىڭ نۇرسۇلتان نازارباەۆ» دەپ وزىمسىنە ايتۋىمىزدى ماقتان تۇتامىز», دەيدى ۆلاديمير كولباسا.
كەي رەتتەردە ولار قۋانىش وماشەۆتىڭ شاڭىراعىندا باس قوسىپ, مارە-سارە بولىپ قالادى. مۇندايدا ەلباسىمەن تىلدەستىرۋشى قۋانىش دوستارىنا, وعان ەجەلگى سىيلاستىقتى جاراستىرۋشى رەتىندە ريزالىقتارى شەكسىز. بۇل كۇندە ءۇش بالاسىنىڭ ۇشەۋى دە مەتاللۋرگتىك جولدى جالعاستىرعان وماشەۆتار وردالى اۋلەت رەتىندە بەلگىلى. وتباسى قۋانىشتارىندا استانادان تەلەفون شالىنعاندا «اتا, سىزبەن پرەزيدەنت سويلەسكەلى جاتىر», دەپ جارىسا داۋىستاپ, تەلەفون قۇلاعىن الا جۇگىرىپ شاتتاناتىن نەمەرەلەرى ءوسىپ كەلەدى.
وسىنداي تاعدىر بۇيىرعان قۋانىش وماشەۆ سوعان لايىق جان. بۇل جاعىنان كاكەڭ, البەتتە, باقىتتى ادام.
ايقىن نەسىپباي,
«ەگەمەن قازاقستان».
تەمىرتاۋ.
