الەم • 26 ءساۋىر، 2019

اۆتوردىڭ قۇقىعى قورعالىپ، يرانمەن ساۋدا ۇلعايماق

681 رەتكورسەتىلدى

كەشە پارلامەنت سەناتىنىڭ توراعاسى داريعا نازارباەۆانىڭ باسشىلىعىمەن پالاتانىڭ كەزەكتى وتىرىسى ءوتىپ، وندا كۇن تارتىبىنە سايكەس ءتورت ماسەلە قارالدى.

سەنات الدىمەن پرەزيدەنت ق.توقاەۆتىڭ جوعارعى سوت سۋديالارىن قىزمەتىنەن بوساتۋ تۋرالى ۇسىنىمىن قارادى. بۇل ماسەلە بويىنشا جوعارعى سوت كەڭەسىنىڭ توراعاسى تالعات دوناقوۆ باياندادى. ول جوعارعى سوت سۋديالارى عاليا اققۋوۆا، ءادىل قۇرىقباەۆ، امانگەلدى سارسەنباەۆ، مورياك شەگەنوۆتى زەينەتكەرلىك جاسقا تولۋىنا بايلانىستى ورنىنان بوساتۋ تۋرالى پرەزيدەنت ۇسىنىمىن جاريالادى. ال ەلىس ابدىقادىروۆتىڭ باسقا قىزمەتكە اۋىسقانى ايتىلدى. سەناتورلار پرەزيدەنت ۇسىنىمىن ءبىراۋىزدان قولداپ، اتالعان سۋديالاردى ورىندارىنان بوساتتى.

ودان ءارى وتىرىستا قازاقستان مەن رەسەي ۇكىمەتتەرى اراسىنداعى م.ۆ.لومونوسوۆ اتىنداعى ماسكەۋ مەملەكەتتىك ۋني­ۆەر­سيتەتىنىڭ (ممۋ) قازاقستاندىق فيليا­لىنىڭ جۇمىس ىستەۋى تۋرالى كەلىسىمىن راتي­فيكاتسيالاۋ تۋرالى زاڭ جوباسى قارالدى. بۇل ماسەلە تۋرالى ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى كۇلاش ءشامشيدينوۆا بايانداما جاسادى. ول ممۋ-ءدىڭ قازاقستانداعى في­ليالىن اشۋ جونىندەگى باستامانى تۇڭ­عىش پرەزيدەنت ن.نازارباەۆ 2000 جى­لى كوتەرگەنىن ەسكە سالدى. سول جىل­عى 9 قازاندا قازاقستان مەن رەسەي فەدە­را­تسياسىنىڭ پرەزيدەنتتەرى اراسىندا حاتتاماعا قول قويىلعان. وسى ۋاقىتقا دەيىن فيليال ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋ­رازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ بازاسىندا قىزمەت ەتىپ كەلەدى. قازاقستاندىق فيليالدىڭ قىزمەتىن زاڭنامالىق تۇرعىدا ودان ءارى بەكىتۋ ماقساتىمەن قازاقستان مەن رەسەي فەدەراتسياسى ۇكىمەتتەرىنىڭ اراسىندا 2017 جىلدىڭ 9 قاراشاسىندا كەلىسىمگە قول قويىلعان. ۇسىنىلىپ وتىرعان زاڭ جوباسى وسى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋعا ارنالعان. فيليالدا وقىتۋ ممۋ وقۋ باعدارلامالارى نەگىزىندە جۇزەگە اسىرىلادى. سونىمەن بىرگە جوو كوزدەلگەن كولەمدە قازاقستان تاريحى مەن قازاق ءتىلىن مىندەتتى تۇردە وقىتۋ، قازاقستان ەكو­نو­ميكاسىنىڭ ەرەكشەلىكتەرى ەسكەرىلگەن. 1-2 كۋرستاردا قازاقستاندى جاڭعىرتۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى تۋرالى الەۋمەتتىك-گۋمانيتارلىق پاندەر تسيكلى دا وقىتىلادى. 

مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ تاپسىرىسىنىڭ نەگىزىندە فيليالدى بىتىرگەن ماماندار قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىنا سايكەس جۇمىس ىستەپ، اقىنى وتەۋى مىندەتتى. فيليالعا جىل سايىن 125 ستۋدەنت جانە 40 ماگيسترانت قابىلدانادى. بۇگىنگى تاڭدا وندا 605 ستۋدەنت ءبىلىم الۋدا. وقۋدى ءساتتى بىتىرگەن تۇلەكتەر ممۋ-ءدىڭ ديپلومىن الادى. فيليال جۇمىس ىستەپ جاتقان 14 جىل ىشىندە 1725 مامان دايارلانعان. ولاردىڭ 93 پايىزى قازاقستاندا ەڭبەك ەتۋدە. 

قوسىمشا باياندامانى دەپۋتات با­قىت­جان جۇماعۇلوۆ جاسادى. تالقىلاۋعا ءبىر­نەشە سەناتور قاتىسىپ، زاڭ جوباسىن قولداۋدى ۇسىندى. وسىدان كەيىن زاڭ جوباسى ماقۇلدانىپ، زاڭ قابىلداندى. 

كەلەسى ماسەلە ءماجىلىس ماقۇلداعان «اۆ­تور­لىق جانە ساباقتاس قۇقىقتاردى ۇجىم­دىق نەگىزدە باسقارۋ ءتارتىبى تۋرالى كەلى­سىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جو­باسى بولدى. بۇل كەلىسىم ەاەو مۇشە مەملەكەتتەرى اۋماعىنداعى اۆتورلاردىڭ، ورىن­داۋشىلاردىڭ، فونوگرامما دايىن­داۋ­شىلاردىڭ (جاساۋشىلاردىڭ)، اۆتور­لىق جانە ساباقتاس قۇقىقتاردى وزگە دە يەلەنۋشىلەردىڭ قۇقىقتارىن ءىس جۇزىندە جەكە تۇردە جۇزەگە اسىرۋ قيىن بولعاندا نەمەسە مۇشە مەملەكەتتەردىڭ زاڭنامالارىندا وسى قۇقىقتاردىڭ وبەكتىلەرىن قۇقىق يەلە­نۋشىلەردىڭ كەلىسىمىنسىز، بىراق سىياقى تولەي وتىرىپ پايدالانۋعا جول بەرى­لەتىن جاعدايلاردا اۆتورلىق جانە ساباق­تاس قۇقىقتاردى ۇجىمدىق نەگىزدە باسقارۋ ءتارتىبىن بەلگىلەيدى. سونىمەن بىرگە كە­لىسىمدە مۇشە مەملەكەتتەردىڭ زاڭناما­سىندا ايقىندالاتىن اۆتورلىق جانە ساباق­تاس قۇقىقتاردى ۇجىمدىق باسقارۋ سالا­لار­ىنداعى قۇقىقتاردى ۇجىمدىق باسقارۋ جونىندەگى ۇيىمداردى قۇرۋ مۇمكىندىگىن كوزدەگەن. 

وتىرىستا سوڭعى بولىپ ەۋرازيالىق ەكو­نوميكالىق وداق پەن وعان مۇشە مەملەكەتتەر جانە ەكىنشى تاراپتان يران يسلام رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى ەركىن ساۋدا ايماعىن قۇرۋعا الىپ كەلەتىن ۋاقىتشا كەلىسىم راتيفيكاتسيالاندى. كەلىسىمگە 2018 جىلعى 17 مامىردا استانا قالاسىندا قول قويىلعان. وندا ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا مۇشە مەملەكەتتەر مەن يران يسلام رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى ساۋدادا بىرقاتار بەكىتىلگەن تاۋارلارعا قاتىستى 3 جىل مەرزىمگە پرەفەرەنتسيالىق رەجىمدى بەلگىلەۋ جانە ءوزارا ساۋداداعى يمپورتتىق كەدەن باجدارىن ازايتۋ كوزدەلگەن. 
كۇن تارتىبىندەگى ماسەلەلەر قارالىپ بولعان سوڭ بىرنەشە سەناتور وزدەرىنىڭ ورتا­لىق اتقارۋ ورگاندارىنا جاساعان ساۋال­دارىن جولدادى. سونىڭ ىشىندە سەناتور س.ەڭسەگەنوۆ اتىراۋ-ورال-ساما­را تەمىر جول باعىتىنىڭ قۇرىلىسىن قارجى­لاندىرۋ، ت.مۇقاشەۆ بەلارۋس رەسپۋب­لي­كاسىمەن بىرلەسە وتىرىپ، «ۇشقىشسىز ۇشاق» ءوندىرىسىن ۇيىمداستىرۋ ماسەلەلەرىن كوتەردى.
سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار