ۇلتتىق بانك ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەرگە نەسيەنى 4 پايىز ءمولشەرلەمەمەن بەرەدى. ال قازىر ەكونوميكاداعى نەسيەنىڭ نارىقتىق قۇنى 14 پايىزدان جوعارى, – دەيدى مۇرات قاستاەۆ.
قارجى ساراپشىسى ەرلان يبراگيم ماكروەكونوميكالىق ولشەممەن قاراعاندا ۇلتتىق بانك جوسپارىنىڭ ورىندالاتىنىنا سەنىمدى. 2019 جىلى ماكروەكونوميكالىق جاعداي تەڭگەرىمسىزدىگىنىڭ تاۋەكەلى مۇناي باعاسىنىڭ كۇرت وزگەرۋىنە بايلانىستى بولۋى مۇمكىن. قازىر نارىقتا مۇنايدىڭ باررەلى – 68-71 دوللار اراسىندا. بۇل, ءسوز جوق, تەڭگەنىڭ قوسىمشا كۇش الۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى. ەگەر, قازىرگى مۇناي باعاسى 2019 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن تۇراقتى بولسا, 1 دوللارعا شاققاندا – 376,5 تەڭگە, ال ينفلياتسيا 5-5,4 پايىز دالىزىندە بولۋى مۇمكىن», دەيدى ە.يبراگيم.
ول, سونداي-اق دەۆالۆاتسيا نەمەسە جوعارى ينفلياتسيانىڭ اۋىلى ازىرگە الىس ەكەنىن ايتتى. بىراق تاۋەكەل دەڭگەيى جوعارى. ينفلياتسيا دەڭگەيى ۇلتتىق بانك بەلگىلەگەن دالىزدەن ءسال عانا جوعارى بولۋى مۇمكىن.
ساراپشىلار بازالىق ستاۆكا مەن ينفلياتسيا اراسىنداعى ايىرماشىلىق وتە جوعارى ەكەنىن وسىعان دەيىن دە تالاي ايتقان. ۇلتتىق بانك تاياۋدا ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەرگە بەرىلەتىن نەسيە بۇرىنعى 4,5 ەمەس, 3-3,5 پايىزدىق مولشەرلەمەمەن بەرىلەتىنىن ايتتى. ساراپشىلار ۇلتتىق بانكتىڭ وسى ۇستانىمىنا قاراپ بازالىق مولشەرلەمەنىڭ 1 پايىزعا جوعارى قولدان كوتەرىلگەنىن ايتىپ جاتىر.
– پايىزدىق مولشەرلەمەدەگى ديناميكا 2018 جىلدىڭ ءساۋىر ايىنان باستاپ تۇراقتى ءوستى. بۇل ينفلياتسيانىڭ ازايۋىنا ەكونوميكانى نەسيەلەندىرۋ پايىزىنىڭ تومەندەگەنى سەبەپ بولعانىن دالەلدەپ تۇر. 2018 جىلدىڭ ساۋىرىنەن باستاپ رەسەي باتىس ەلدەرى تاراپىنان سانكتسيانىڭ قىسپاعىندا قالدى. تەڭگە باعامىنىڭ السىرەۋى دە وسى كەزدەن باستالدى. بۇل ۇلتتىق بانكتىڭ بازالىق مولشەرلەمەنى تومەندەتپەۋ تۋرالى شەشىم قابىلداۋىنا سەبەپ بولدى, – دەيدى ە.يبراگيم.
2018 جىلدىڭ ءساۋىرى مەن 2019 جىلدىڭ ءساۋىرى اراسىندا ۇلتتىق بانك بازالىق مولشەرلەمەنىڭ دەڭگەيىنە قاتىستى ءالىپتىڭ ارتىن باعۋ ساياساتىن ۇستاندى. «فريدوم فينانس» ساراپتامالىق ورتالىعىنىڭ ساراپشىسى ەرلان ابدىكارىموۆ بىزگە 2018 جىلعى مۇناي باعاسىنىڭ تومەندەۋى ۇلتتىق بانك ءۇشىن باستى پروبلەما بولعانىن ايتادى. باس بانكتىڭ ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەرگە ارنالعان پايىزدىق مولشەرلەمەسىنىڭ 2,75 پايىزدان 4,5 پايىزعا دەيىن ءوسىپ كەتۋىنە وسى سەبەپ بولىپتى. ۇلتتىق بانك ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەرگە قولجەتىمدى نەسيە بەرۋ ءۇشىن بازالىق مولشەرلەمەنى 9,25 پايىزدان 9 پايىزعا ءتۇسىردى. الداعى ۋاقىتتا ودان دا تومەندەۋى ابدەن مۇمكىن.
ساراپشىنىڭ پايىمداۋىنشا, پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ بازالىق مولشەرلەمەنى تومەندەتۋ تۋرالى پارمەنىنىڭ ساياسي جانە ەكونوميكالىق سالماعى بىردەي. بۇل قادام ەكونوميكانى ارزان پايىزدى نەسيەمەن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرۋدى, سونىمەن قاتار ينفلياتسيانى تۇراقتاندىرۋ ارقىلى الەۋمەتتىڭ قالتاسىنا تۇسەتىن سالماقتى جەڭىلدەتۋدى كوزدەيدى. ءبىز اڭگىمەگە تارتقان ساراپشىلار بازالىق مولشەرلەمەنىڭ تومەندەۋى ينفلياتسيانىڭ جوعارىلاۋىنا اكەلەتىنىن بولجاپ وتىر. سەبەبى ۇكىمەت تە, ۇلتتىق بانك تە وسى شەشىم ارقىلى ەكونوميكانى نەسيەلەندىرۋدى ارتتىرۋعا جانە نەسيە پايىزىن تومەندەتۋگە ۇمىتتەنىپ وتىر. بىراق بۇل فاكتور بانكتەردەگى نەسيە پورتفەلدەرى سانىنىڭ كوبەيۋىنە كومەكتەسە المايدى. نەسيە پورتفەلىنىڭ وسۋىنە كەدەرگى كەلتىرۋى مۇمكىن نەگىزگى فاكتورلاردىڭ ءبىرى – جوعارى ساپالى قارىز الۋشىلاردىڭ بولماۋى. 2008 جىلعى داعدارىس كەزەڭىندە كوپتەگەن بانك كليەنتتەرى وزدەرىنىڭ نەسيە تاريحىن بۇزىپ الدى. ەكىنشىدەن, ەكونوميكانى نەسيەلەندىرۋى ءتيىس ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر باسى ارتىق قارجىسىن ۇلتتىق بانكتىڭ نوتالارىنا سالىپ قويۋدى دۇرىس كورەدى. وسىعان بايلانىستى ءبىراز بۇرىن «حالىق بانكى» اق باسشىسى ءۇمىت شاياحمەتوۆا:
– ماعان بانكير رەتىندە تاۋەكەلى جوعارى ەكونوميكانى قارجىلاندىرۋدان گورى ۇلتتىق بانكتىڭ نوتاسىنا قارجىمدى ورنالاستىرىپ قويۋ ءتيىمدى. بۇل ءۇشىن پايىزدىق وسىمگە سالىق سالىنبايدى. بانكير رەتىندە تاۋەكەلدەردى ەركىن دەپ سانايتىن نوتالارداعى قاراجاتتاردى ورنالاستىرۋ جەڭىلىرەك, ولاردىڭ پايىزدىق تابىسىنا سالىق سالىنبايدى, – دەگەن ەدى.
ۇلتتىق بانك بيىل بانكتەردىڭ مارجاسىنىڭ تومەندەيتىنىن رەسمي تۇردە حابارلادى. ە.يبراگيم بۇدان بانكتەردىڭ تابىستىلىعى كەمىپ قالماعانىن ايتادى. وسىدان 10 جىل بۇرىن بانكتىڭ مارجاسى 3,8 بولاتىن. 2019 جىلدىڭ 1 ناۋرىزىندا مارجالىق پايىز 5,05-كە جەتتى. ۇلتتىق بانكتىڭ دەرەكتەرىنە سۇيەنسەك, ءۇش جىل ىشىندە بولشەك نەسيەلەر بويىنشا پايىزدىق مولشەرلەمە 19,8%-دان 20,4%-عا دەيىن ءوستى. داعدارىسقا دەيىنگى 2007 جىلى مۇنداي قارىزداردىڭ قۇنى 18,4%-دان اسپايتىن.
