پرەزيدەنت • 22 ءساۋىر, 2019

تۇڭعىش پرەزيدەنتتىڭ باستامالارى – حالىق يگىلىگىنە باعىتتالعان باعدارلامالار

6701 رەت

كورسەتىلدى

10 مين

وقۋ ءۇشىن

وتكەن جىلى ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «پرەزيدەنتتىڭ بەس الەۋمەتتىك باستاماسى» جونىندە حالىققا ارناعان ۇندەۋىندە: «بۇل قادام تالايدان بەرى مەنىڭ كوكەيىمدە ءجۇر. بىراق قازاقستان الدىمەن بويىنا كۇش, قازىناسىنا قارجى جيناپ, قۋاتتى ەلگە اينالۋى كەرەك ەدى. مىنە, سول كۇن دە تۋدى!» دەپ ءاربىر قازاقستاندىق وتباسىنا باسپانا الۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرىن بەرۋ, جالاقىسى تومەن جۇمىسكەرلەردىڭ ەڭبەكاقىسىن كوبەيتۋ جونىندەگى كەڭ اۋقىمدى شارالاردى جاريالاعان بولاتىن. ولار ەل ەكونوميكاسىنىڭ العا باسۋىنىڭ, قوعامداعى ساياسي تۇراقتىلىقتىڭ ارقاسىندا جۇيەلى ىسكە اسىرىلىپ قانا قويماي, اۋقىمدارى ودان ءارى كەڭەيتىلە تۇسۋدە.

Egemen redactor

تۇڭعىش پرەزيدەنتتىڭ باستامالارى – حالىق يگىلىگىنە باعىتتالعان باعدارلامالار

پارلامەنت ەلباسىنىڭ ەل يگىلىگىنە باعىتتالعان باستامالارىن قاجەتتىلىگىنە قاراي زاڭنامالىق تۇرعىدان ۋاقتىلى قامتاماسىز ەتتى. ماسەلەن, ءماجىلىستەگى «نۇر وتان» پارتياسى فراكتسياسىنا مۇشە – دەپۋتاتتاردىڭ باستاماسىمەن قولدانىستاعى زاڭناماعا «7-20-25» باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن تۇزەتۋلەر ەنگىزىلدى.

اتالعان باعدارلاما بويىنشا بىلتىر ەكىنشى دەڭگەيلى 8 بانك ارقىلى 4350 وتباسىنىڭ وتىنىمدەرى ماقۇلدانىپ, سونىڭ 3497-ءسى جالپى سوماسى 42 ميلليارد تەڭگەنىڭ جەڭىلدىكتى نەسيەسىن الدى. ايتكەنمەن 1237 وتباسىنىڭ وتىنىمدەرى قاناعاتتاندىرىلعان جوق. بۇعان ولاردىڭ جەتكىلىكتى كىرىسى بولماۋى جانە نەسيەلىك تاريحىنىڭ ناشارلىعى, ياعني بۇرىنىراق بانكتەردەن العان قارىزدارىن وتەمەگەندىگى سەبەپ بولدى.

كوپتەگەن ازاماتتىڭ 20 پايىز مولشەرىندەگى باستاپقى جارنانى ءتولەۋگە مۇمكىندىگى جوقتىعىن ەسكەرگەن ەلباسى 2018 جىلعى

5 قازاندا جاريا ەتكەن «قازاقستاندىقتاردىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ ءوسۋى: تابىس پەن تۇرمىس ساپاسىن ارتتىرۋ» جولداۋىندا اكىمدەرگە جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن بىلىكتىلىگى جوعارى پەداگوگتەرگە, مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنە, پوليتسەيلەرگە جانە وڭىرگە قاجەتتى باسقا دا ماماندارعا تۇرعىن ءۇي سەرتيفيكاتتارىن بەرۋدى تاپسىرعان بولاتىن. بۇل رەتتە نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ اكىمدىگى وزگە وڭىرلەرگە ونەگە كورسەتىپ, باسپاناعا مۇقتاج 100 وتباسىنىڭ ارقايسىسىنا باستاپقى جارنانى تولەۋ ءۇشىن 1 ميلليون تەڭگە مولشەرىندە قارجىلاي كومەك بەردى.

قازىر «7-20-25» باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ تەتىكتەرىن ودان ءارى جەتىلدىرۋ قاراستىرىلۋدا. وسى ورايدا ءبىزدىڭ سايلاۋشىلارمەن بولعان كەزدەسۋلەرىمىزدە اتا-انالار ءوز بالالارىنا جەڭىلدىكتى يپوتەكامەن باسپانا ساتىپ اپەرۋگە رۇقسات بەرۋدى سۇراعاندىعىن ايتا كەتكەن ءجون. سونداي-اق اۋىلدىق جەرلەردە قىزمەت ىستەيتىن مۇعالىمدەر مەن دارىگەرلەر دە اتالعان باعدارلامامەن قالادان پاتەر ساتىپ العىلارى كەلەتىندىكتەرىن ءبىلدىردى.

ەلباسى كىرىسى تومەن كوپبالالى, تولىق ەمەس جانە مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالارى بار وتباسىلاردىڭ قامىن ويلاپ, Nur Otan پارتياسىنىڭ حVIII سەزىندە ولارعا تۇرعىنۇيقۇرىلىسجيناقبانكى ارقىلى نەسيە ءوسىمىنىڭ مولشەرلەمەسى 2-3 پايىزدى قۇرايتىن تۇرعىن ءۇي زايمدارىن بەرۋدى تاپسىرعانى ءمالىم. بۇل ماقساتقا جاقىندا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتى ناقتىلاۋ كەزىندە 50 ميلليارد تەڭگە ءبولۋ قاراستىرىلدى. وسى يگى باستاماعا 7 جىل ىشىندە 350 ميلليارد تەڭگە جۇمسالماقشى. مۇنىڭ ءوزى جىل سايىن 6 مىڭ كوپ بالالى وتباسىنى تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

ەلباسىنىڭ جالاقىسى تومەن جۇمىسكەرلەردىڭ ەڭبەكاقىسىن كوبەيتۋ ءۇشىن ولاردىڭ سالىق جۇكتەمەسىن ازايتۋ جونىندەگى باستاماسى دا زاڭ جۇزىندە نەگىزدەلىپ, ۇستىمىزدەگى جىلدان باستاپ جالاقىسى 25 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىشتەن (نەمەسە 63 مىڭ 125 تەڭگەدەن) تومەن 2 ميلليونعا جۋىق ادامنىڭ جەكە تابىس سالىعىنىڭ ءمولشەرى بۇرىنعى 10 پايىزدان 1 پايىزعا دەيىن ازايتىلدى. سونداي-اق بيۋدجەتتىك مەكەمەلەردە جۇمىس ىستەيتىن 275 مىڭ قىزمەتكەردىڭ جالاقىسى ورتا ەسەپپەن 35 پايىزعا ءوسىرىلدى.

حالىقتىڭ ءالجۋاز توپتارىن الەۋمەتتىك قولداۋدى كۇشەيتۋ ماقساتىن كوزدەگەن ەلباسىنىڭ Nur Otan پارتياسىنىڭ حVIII سەزىندە بەرگەن تاپسىرماسىنا سايكەس اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك تاعايىنداۋ ءۇشىن از قامتىلعان جانە كوپبالالى وتباسىلاردىڭ جيىنتىق كىرىسىن ەسەپتەۋ كەزىندە مىناداي ءتولەم تۇرلەرى – «كۇمىس القامەن» جانە «التىن القامەن» ناگرادتالعان كوپبالالى انالار مەن كوپبالالى وتباسىلارعا بەرىلەتىن جاردەماقىلار, مۇگەدەك بالالارعا بەرىلەتىن ءجاردەماقى جانە ستۋدەنتتىك ستيپەنديالار ەسەپكە الىنبايتىن بولىپ شەشىلىپ, زاڭداستىرىلدى. وسى جونىندە ءماجىلىس دەپۋتاتتارى وتكەن جىلعى قاراشادا بولعان «ۇكىمەت ساعاتىندا» ۇكىمەتكە ءتيىستى ۇسىنىستار ەنگىزگەن بولاتىن.

ەلباسىنىڭ Nur Otan پارتياسىنىڭ حVIII سەزىندە بەرگەن تاپسىرماسىنا ءسايكەس 2019 جىلعى 1 شىلدەدەن باستاپ ازاماتتىق قىزمەتشىلەردىڭ, مەملەكەتتىك بيۋدجەت ەسەبىنەن ۇستالاتىن ۇيىمدار قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسى 30 پايىزعا كوتەرىلەدى. بۇل شارا دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم بەرۋ, الەۋمەتتىك قورعاۋ, مادەنيەت, سپورت, اۋىل شارۋاشىلىعى جانە باسقا سالالارداعى 1 ميلليوننان استام ازاماتتىق قىزمەتشىنىڭ ءال-اۋقاتىن ءبىرشاما ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سونداي-اق تۇرعىندارمەن ءتىكەلەي جۇمىس ىستەيتىن اتقارۋشى ورگانداردىڭ تومەنگى بۋىن قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسى ورتاشا العاندا 25 پايىزعا كوبەيتىلەدى.

بۇدان بولەك, بيىلعى وقۋ جىلىندا ءبىلىم گرانتتارىنىڭ سانى 20 مىڭعا ۇلعايتىلدى. قازىرگى تاڭدا 69 مىڭ 59 ستۋدەنت جوعارى وقۋ ورىندارىندا مەملەكەت ەسەبىنەن وقىپ ءجۇر. جوعارى ءبىلىمدى تەحنيكالىق كادرلار مەن اۋىل شارۋاشىلىعى ماماندارىن دايارلاۋعا جۇمسالاتىن شىعىن ءاربىر گرانتقا شاققاندا 346,6 مىڭ تەڭگەدەن 635,8 مىڭ تەڭگەگە دەيىن كوبەيتىلدى.

ايتكەنمەن ۆەتەريناريا سالاسىنىڭ ماماندارىن دايارلاۋعا بولىنەتىن بيۋدجەت شىعىندارى بۇرىنعى ءمولشەردە قالعاندىعى قيسىنسىز دەپ سانايمىز. الداعى ۋاقىتتا بۇل ماسەلە دە وڭ شەشىمىن تابۋعا ءتيىستى.

ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ ءمالىمەتىنە سۇيەنسەك, قازىر 91 مىڭ ستۋدەنت جاتاقحاناعا مۇقتاج. وتكەن جىلى وقۋ ورىندارى ءوز قاراجاتتارى ەسەبىنەن جالپى سانى 2780 ستۋدەنتكە ارنالعان 10 جاتاقحانانى پايدالانۋعا بەرگەن. ۇستىمىزدەگى جىلى تاعى 5 مىڭ ستۋدەنتتى جاتاقحانامەن قامتاماسىز ەتۋ جوسپارلانعان بولسا, ءىس جۇزىندە قازىر 8 مىڭ 294 ورىنعا ارنالعان جاتاقحانالاردى پايدالانۋعا بەرۋ ءجونىندە 19 شارت جاسالعان.

سونىمەن قاتار دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنە قاراستى سەمەي مەملەكەتتىك مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 2 ميلليارد 246 ميلليون تەڭگەدەن استام قارجى بولىنگەن 1000 ورىندىق ستۋدەنتتىك جاتاقحاناسىنىڭ قۇرىلىسى 2014 جىلدان بەرى سالىنىپ بىتپەي, قازىر توقتاپ تۇرعاندىعىن ەسكەرمەي بولمايدى. مۇنداي سوراقى كەمشىلىكتىڭ سەبەبى – اتالعان وبەكتىنى سالۋ بويىنشا وتكىزىلگەن كونكۋرستا ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى دا, قۇرىلىس سالۋ تاجىريبەسى دە مۇلدەم جەتكىلىكسىز, ەكىنشى ساناتتاعى قۇرىلىس ۇيىمى جەڭىسكە جەتكەندىگىندە.

ەلباسىنىڭ شاعىن نەسيە بەرۋدى كوبەيتۋ ءجونىندەگى باستاماسىن ىسكە اسىرۋعا وتكەن جىلى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قوسىمشا 20 ميلليارد تەڭگە ءبولىنىپ, قارجىلاندىرۋ كولەمى 62 ميلليارد تەڭگەگە دەيىن ۇلعايتىلدى. الايدا, جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋعا باعىتتالعان وسىنشا قارجىنىڭ 59,5 ميلليارد تەڭگەسى نەمەسە 95 پايىزى عانا يگەرىلگەن.

ءبىز اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردە بولعان سايىن جەكە كاسىبىن اشقىسى كەلەتىن ازاماتتاردىڭ ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردىڭ فيليالدارى تالاپ ەتەتىن كەپىلدىڭ بولماۋىنا بايلانىستى نەسيە الا الماي جۇرگەندىكتەرى جايلى شاعىمدارىن ەستىپ ءجۇرمىز. ويتكەنى ولارعا اۋاداي قاجەتتى اقپارات جەتپەي جاتىر. ايتالىق ولار «اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورى» اكتسيونەرلىك قوعامى (اق) اۋىلداعى تۇرعىن ۇيلەردى دە, جەردى دە, اۆتوكولىكتى دە, وزگە تەحنيكانى دا كەپىلدىك م ۇلىك رەتىندە قابىلدايتىندىعىنان بەيحابار بولىپ شىقتى. وسى قور بىلتىر ءناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋدى جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ باعدارلاماسى اياسىندا جالپى سوماسى 30 ميلليارد تەڭگەنى قۇرايتىن 9 مىڭعا جۋىق شاعىن نەسيە بەرگەن. ال بيىل اۋىل كاسىپكەرلەرىن نەسيەلەندىرۋ كولەمىن 50 ميلليارد تەڭگەدەن اسىرۋدى كوزدەپ وتىر.

جالپى, اۋىل تۇرعىندارى كاسىپكەرلىكپەن اينالىسقىسى كەلەتىن ادامدارعا مەملەكەت تاراپىنان ءارتۇرلى جەڭىلدىكتەر قاراستىرىلىپ وتىرعاندىعىن جانە «سىباعا» سياقتى باعدارلامالاردىڭ تيىمدىلىگىن بىلە بەرمەيدى. سەبەبى ولاردى كوپشىلىككە ءتۇسىندىرۋ, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ارقىلى ناسيحاتتاۋ جەتكىلىكسىز.

قىستا جاعىلعان كومىردىڭ قارا ءتۇتىنى بۋداقتاپ, تىنىستى تارىلتىپ تۇراتىن ءوڭىرلەردىڭ تۇرعىندارى ەلباسىنىڭ ەلدى گازبەن قامتاماسىز ەتۋدى جالعاستىرۋ جونىندەگى باستاماسىنىڭ يگىلىگىن كورەتىن كۇن دە الىس ەمەس, «سارىارقا» ماگيسترالدى گاز قۇبىرىنىڭ ءبىرىنشى كەزەڭىندەگى جەلىسىنىڭ قۇرىلىسى وتكەن جىلعى جەلتوقسان ايىندا باستالدى. ونى اياقتاۋ جانە گيدروسىناقتان وتكىزۋ 2019 جىلدىڭ سوڭىنا بەلگىلەنىپ وتىر. وسى ماقساتقا ءارتۇرلى قارجىلاندىرۋ كوزدەرىنەن 267,3 ميلليارد تەڭگە جۇمسالماقشى. گاز قۇبىرىن سالۋ بارىسىندا 1690 جۇمىس ورنى قۇرىلادى, ال ونى پايدالانۋ كەزىندە 200 ادام تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىلادى. ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنە قاراعاندا, كەلەسى جىلى نۇر-سۇلتان قالاسىنا, اقمولا جانە قاراعاندى وبلىستارىنىڭ ەلدى مەكەندەرىنە «كوگىلدىر وتىن» بەرىلە باستايدى.

تۇيىندەي ايتساق, ەلباسىنىڭ الەۋمەتتىك باستامالارى بۇگىنگى تاڭدا ەل بيلىگىندەگى ساليقالى ساباقتاستىقتىڭ ارقاسىندا دايەكتى جالعاسىن تاۋىپ, حالىق يگىلىگىنە باعىتتالعان, اسا ماڭىزدى ءارى ۇزاقمەرزىمدى باعدارلامالار رەتىندە ىسكە اسىرىلۋ ۇستىندە.

كارىباي مۇسىرمان,

پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى, Nur Otan پارتياسى فراكتسياسىنىڭ مۇشەسى