وليمپياداعا 35 كۇن قالدى
جۇما, 22 ماۋسىم 2012 7:39
ءدۇبىر
دزيۋدونىڭ دۇلدۇلدەرى
گۇلجان يسانوۆا مەن ماكسيم راكوۆ وليمپيادادان ولجالى ورالۋدى ويلايدى
ۋاقىت وزگەردى, جاستار جاڭاردى دەگەن وسى. بۇدان از-اق جىلدار بۇرىن قازاق قىزدارى اراسىنان سپورتتى سەرىك ەتۋشىلەر سيرەك ۇشىراسۋشى ەمەس پە ەدى. ىلۋدە بىرەۋى جارقىراپ قالىپ جۇرسە, كەۋدەنى اجەپتاۋىر ماقتانىش بيلەيتىن. ەندى ەلىمەن بىرگە ءوسىپ كەلە جاتقان وسكەلەڭ تولقىن سپورتشىلار شامشىراقتارى شوعىرىندا قاراكوز بويجەتكەندەردىڭ دە از كەزدەسپەۋى ۇيرەنشىكتى كورىنىسكە اينالدى. فۋتبولشى دا, حوككەيشى دە, بوكسشى دا, جەلاياق تا جەتكىلىكتى.
جۇما, 22 ماۋسىم 2012 7:39
ءدۇبىر
دزيۋدونىڭ دۇلدۇلدەرى
گۇلجان يسانوۆا مەن ماكسيم راكوۆ وليمپيادادان ولجالى ورالۋدى ويلايدى
ۋاقىت وزگەردى, جاستار جاڭاردى دەگەن وسى. بۇدان از-اق جىلدار بۇرىن قازاق قىزدارى اراسىنان سپورتتى سەرىك ەتۋشىلەر سيرەك ۇشىراسۋشى ەمەس پە ەدى. ىلۋدە بىرەۋى جارقىراپ قالىپ جۇرسە, كەۋدەنى اجەپتاۋىر ماقتانىش بيلەيتىن. ەندى ەلىمەن بىرگە ءوسىپ كەلە جاتقان وسكەلەڭ تولقىن سپورتشىلار شامشىراقتارى شوعىرىندا قاراكوز بويجەتكەندەردىڭ دە از كەزدەسپەۋى ۇيرەنشىكتى كورىنىسكە اينالدى. فۋتبولشى دا, حوككەيشى دە, بوكسشى دا, جەلاياق تا جەتكىلىكتى. ال كۇرەس ونەرىنىڭ كۇردەلى ءبىر ءتۇرى – دزيۋدو بويىنشا الەمنىڭ ءار قۇرلىعىنداعى باسەكەلەس قۇربىلارىنىڭ قاتارىندا الىسقا تانىلعاندارى جانە بارشىلىق.
سولاردىڭ قاتارىندا قاراعاندىلىق گۇلجان يسانوۆا ەسىمى كوپتەن بەلگىلى دەۋگە بولادى. دزيۋدومەن شۇعىلدانعالى بەرگى ون جىلداعى كىلەم ۇستىندەگى جەڭىستەرىن تىزە بەرمەي, ايتۋلى تابىستارىن عانا اتاعاندا, وڭتۇستىك كورەيادا وتكەن ازيا بىرىنشىلىگىنىڭ قولا جۇلدەگەرى, بەيجىڭ وليمپياداسىندا توپ باستاۋشى وندىق ساپىنان تابىلۋى, گەرمانياداعى الەم كۋبوگى ءۇشىن سايىستا ەكىنشى ورىندى يەمدەنۋى, تايپەيدە ازيا چەمپيونى اتانۋى سياقتى اسۋلارى ارقىلى تانىمال. دزيۋدونىڭ 78 كيلوگرامم سالماق دارەجەسىندە تالاي تەكەتىرەستەردى ءتىتىركەنتىپ جۇرگەن قىز.
قاي سپورتشىنىڭ دا بيىك ارمانى وليمپيا ويىندارىنا قاتىسۋ, وندا باق سىناسۋ بولسا, گۇلجان سول ماقساتىنا جەتتى. ءساتىن سالسا, الىنىپ قالۋعا ءتيىس شىڭ تۇر. بيىلعى سپورتتىق بابى دا جاقسى. بەرىسى جۇلدەلى ورىننان كورىنۋ, ءارىسى جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلۋ كوكەيدى تەسكەن وي. سول ءۇشىن توگىلگەن ماڭداي تەر اقتالۋىنا ۇمىتتەنەدى. جاتتىقتىرۋشىسى, ايگىلى دزيۋدوشى تالعات بايشولاقوۆتىڭ دا كوڭىلىندە سونداي ءۇمىت ەسەدى. ءمۇمكىندىك, قابىلەت, اسىرەسە, باپكەرگە بەلگىلى بولماق بولسا, گۇلجاننىڭ گ ۇلىن جاندىرۋعا بار ونەرىن اياپ قالمايتىندىعىنا سەنىم ۇشقىنى جارقىرايدى. التايداعى زايساننىڭ تۇكپىرىندەگى اۋىلداعى اناسى ايگۇلدىڭ بولسا-بولماسىن كوڭىلى كۇننەن كۇنگە لوندون جاققا الاڭ.
***
ەكى يىعىنا ەكى كىسى مىنگەندەي بۇل جىگىت كىلەم تورىنە كوتەرىلگەندە, دەنەسىنىڭالىپتىعىنا قاراماستان, ءاپ ساتتە بويى جەڭىلدەگەندەي بولىپ, شيراق قيمىلداي جونەلەدى. دزيۋدو شاپشاڭدىقتى, شالت ارەكەتتى تالاپ ەتەتىن كۇرەس قوي. 100 كيلوگرامم سالماعى بار ول بىلەك تۇرىسكەندە قارسىلاستارىن كوپ رەتتە تۇقىرتىپ تاستايدى. سوعان كوز ۇيرەنشىكتى جانكۇيەر قاۋىم ادەتتە جەڭىس كۇتەدى, اقتالۋى دا ءجيى. اۋەلدە ەلىمىز ىشىندە تانىلىپ, ودان ارىدە ءىرى حالىقارالىق جارىستارعا قادام باسقاندا وڭتۇستىك كورەياداعى ءجاسوسپىرىمدەر اراسىنداعى الەم ءبىرىنشىلىگىندە قولا جۇلدەگەر اتانعان جەتىستىكتەر جولى, مىنە, ون جىلداعى سان الۋان بەلەستەردى باعىندىرۋمەن جالعاسىپ كەلەدى. ءبارىن اتاماعاننىڭ وزىندە, دزيۋدوداعى ءوز سالماق دارەجەسى بويىنشا الەم چەمپيونى, «گران پري» حالىقارالىق ءتۋرنيرىنىڭ جەڭىمپازى بولۋى ساڭلاقتىعى قاندايلىق دەڭگەيدە ەكەنىن اڭعارتسا كەرەك.
ماكسيمدى جاسىندا دزيۋدوشىلار ورتاسىنا جەتەكتەپ الىپ كەلگەن اكەسى سەرگەي راكوۆ تا كەزىندە الىس-جاقىنعا تانىمال بولعان بالۋان.تالاپتى ءىزباسارلارىن باۋلۋدى مۇرات ەتكەن تالعات بايشولاقوۆتىڭ مەكتەبىنە بەرىپ, شەبەرلىگىن شىڭداۋعا ءوزى باس-كوز بۇگىندە.
ايتقاندايىن, جەرگىلىكتى دزيۋدوشىلاردىڭ تالپىنىسىن تاۋداي قىلۋشى بىردەن-ءبىر ۇيا وسى. گۇلجان يسانوۆا, ماكسيم راكوۆپەن بىرگە لوندونعا ءۇمىت ارقالاپ بارا جاتقان ەرجان شىنكەەۆ, ءىسلام بوزباەۆ, قايرات اعىباەۆ, كونستانتين روگوزين سونىڭ ءشاكىرتتەرى. سولاردىڭ ىشىندە ماكسيمگە سەنىم بولەكتىگى جاسىرىن ەمەس.
– ۇلىمنىڭ ءدۇبىرلى دوداعا دايىندىعى تىڭعىلىقتى. ءبۇگىندە مينسكدەگى جاتتىعۋ جيىنىندا. ودان چەحيادا وتەتىن جارىستارعا قاتىسادى. سودان سوڭ لوندونعا اتتانادى. ماكسيمنىڭ بۇل جولعى وليمپيادادان ولجالى ورالۋىنا ءۇمىتىم ۇلكەن, – دەيدى اكەسى.
ءسات ساپار, قازاقستاندىق دزيۋدو دۇلدۇلدەرى.
ايقىن نەسىپباي,
«ەگەمەن قازاقستان».
قاراعاندى.
الەم ليگاسىنىڭ جەڭىمپازى
الماتىدا سۋ دوبىنان الەم ليگاسىنىڭ ەرلەر اراسىنداعى سۋپەرفينالى ءوتتى.
جارىس الدىندا باسسەين موپ-موماقان, كوزدىڭ جاسىنداي بولىپ مولدىرەپ جاتادى. ءبىر كەزدە كەۋدەسى اياققاپتاي, بويلارى تەرەكتەي جىگىتتەر بىرىنەن سوڭ ءبىرى قارعىعاندا الگىندە عانا كۇن كوزىمەن ويناپ جاتقان باسسەيندە جال-جال تولقىندار پايدا بولىپ, جۇگەن كورمەگەن تايداي تۋلاپ, اق مونشاقتارى اسپانعا اتىلادى. الىپ ءجىگىتتەر دوپقا تالاسىپ, تورەشىنىڭ كوزىن الا بەرە دوپ العان ويىنشىنى يىعىنان باسىپ, سۋعا تۇنشىقتىرىپ جاتقاندا, جاعادا تۇرعان جاتتىقتىرۋشىسى ءبىرەۋ تانىنە وت قارىعانداي جانىعادى.
كىل مىقتىلاردىڭ ورتاسىنا تۇسكەن قازاقستان قۇراماسىن وسال دەۋگە بولمايدى. بىراق, سەرگەي دروزدوۆتىڭ شاكىرتتەرىندە ءالى دە شەبەرلىكتىڭ جەتىسپەي جاتقان تۇستارى اڭعارىلعان.
الەم چەمپيونى – يتاليالىقتارمەن اياماي-اق قارجىستى. ەڭ اۋەلى ارنولدو دەسەرتي ءبىزدىڭ قۇرامامىزدىڭ قاقپاسىنا دوپ سالعان. قارسى شابۋىلعا ۇمتىلعان جىگىتتەر دوپتى كەزەك-كەزەك ءبىر-بىرىنە لاقتىرىپ, ۆلاديمير ۋشاكوۆتىڭ تولعاپ تۇرىپ ۇرعان دوبى يتالياندىقتاردىڭ قاقپاسىنا ءدال ءتۇسكەن. سودان كەيىن «مايدان دالاسىندا» الاپات ايقاس باستالدى دا كەتتى.
كوزدى اشىپ-جۇمعانشا العاشقى سەگىز مينۋت تا اياقتالدى. ەسەپ 3:1. يتالياندىقتاردىڭ پايداسىندا. ولار ەكى رەت نيكولاي ماكسيموۆ جان سالىپ قورعاعان قاقپادان ساڭىلاۋ تاۋىپ كەتتى.
ەكىنشى كەزەڭدە دە الەم چەمپيوندارى قازاقستان قاقپاسىنىڭ الدىندا تولقىننان قۇيىن تۋعىزدى. ولار ەسەپتى ءبىرىنشى بولىپ اشتى. ەكى قاقپا ورتاسىندا مۇز جارعان كەمەدەي تولقىن ايىرعان جىگىتتەر بەس گول سوعىپ بارىپ تىنىشتالدى. ءبىزدىڭ جىگىتتەردەن ەۆگەني جيلياەۆ ەكى رەت, راۆيل ماناپوۆ ءبىر گولمەن جاۋاپ قاتتى. ەسەپ – 5:3.
ءۇشىنشى كەزەڭدە سەرگەي دروزدوۆ جىگىتتەرىن تاباعا سالىپ قۋىرىپ الدى ما, الدە جاندارىنا جالاۋ بولاتىن ءسوز تاۋىپ ايتتى ما, ايتەۋىر جەرلەستەرىمىز ايقاسقا القىن-جۇلقىن كىرىستى. ەسەپ – 1:3.
ءتورتىنشى كەزەڭدە رۇستەم ۇكىمانوۆ ءبىر گول سوعىپ, ەسەپتى قىسقارتقان. بىراق, جىرىندى يتالياندىقتار تەز ەس جيىپ, تاعى ءبىر گول سالىپ كەتتى. جانكۇيەرلەردىڭ قولداۋى قولتىقتارىنا قانات ءبىتىردى مە, قازاقستاندىقتار شەبەرلىكتەرىنىڭ جەتپەي جاتقان تۇسىن جەڭىسكە دەگەن ەرەكشە ءجىگەرمەن تولتىرعان.
ساقا ويىنشىمىز ۆالەري ۋشاكوۆ يتاليا قاقپاشىسىنا ەكى رەت ويىندى ورتادان باستاۋعا ءماجبۇر ەتتى. ەسەپ – 10:10.
الەمدىك ليگانىڭ ويىنىندا تەڭ تارقاۋ دەگەن ۇعىم جوق. ەكى قاقپاعا بەس مەتر جەردەن بەلگىلەنگەن پەنالتيدەن دوپ سوعۋدان جۇلدىزى جانعان يتالياندىقتار العا شىقتى – 3:0. وسىنىڭ الدىندا اقش قۇراماسىنا 8:11 ەسەبىمەن جول بەرگەن جەرلەستەرىمىز باسقا قۇرامالارمەن ءبىرگە پلەي-وففقا ءوتتى. شيرەك فينالدا جەرلەستەرىمىز حورۆاتتاردىڭ تاۋ جارارداي ەكپىنىنە توتەپ بەرە المادى. باستاپقىدا ءاپ-ادەمى باستاعان. ءبىرىنشى كەزەڭ 2:2 ەسەبىمەن اياقتالدى. ەكىنشى كەزەڭدە 2:3 ەسەبىمەن جەڭىلگەندە, ءۇشىنشى كەزەڭدە قارىمتا قايتارار دەپ ۇمىتتەنگەنبىز. ءبىز سولاي ويلاعانمەن, حورۆاتتاردىڭ ويى ارىدە ەكەن. الەم چەمپيوناتىنىڭ قولا ءجۇلدەگەرلەرى ءۇشىنشى كەزەڭدە ءبىزدىڭ قاقپاعا جاۋاپسىز 4 دوپ سوعىپ كەتتى. سوڭعى كەزەڭدە دە تاعى 4 دوپ سالدى. ءبىزدىڭ جىگىتتەر ەكى دوپپەن جاۋاپ بەردى. ەسەپ – 6:13.
وسى جەردە قۇرامالاردىڭ ارتىقشىلىعى مەن كەمشىلىكتەرى جايىندا بىرەر ءسوز ايتا كەتكەن ءجون بولار.
حورۆاتتاردا كوماندالىق ويىن بار. ءبىرىن-ءبىرى ءتۇسىنىپ وينايدى. تەز پاس بەرىپ, قارسىلاسىنىڭ ەسىن شىعارىپ جىبەرەدى. قاي ويىنشىنى جابارىن ءبىلمەي ابدىراعان كەزدە ءبىرى سۋدان كەۋدەسىنە دەيىن كوتەرىلىپ, زەڭبىرەكشە اتادى. كومبيناتسيالىق ارەكەتتەرى سۇراپىل. شابۋىلعا كەۋدەلەپ كىرەدى.
ءبىزدىڭ ويىنشىلار دا وسال ەمەس دەگەندى ايتتىق. بىراق, جارىس باستالاردا ورتاداعى دوپقا الدىمەن جەتكەنى نەكەن-ساياق. دەمەك, جىلدامدىق جاعىنان ماقتانا المايدى. قاقپاعا شابۋىل جاساعاندا ىشكە ەنۋگە ءجۇرەكتەرى داۋالاماي, الىستان ۇرىپ كىرگىزۋگە تىرىسادى. بۇل – قاقپاشىعا جاقسى سىيلىق.
جىلدامدىق پەن ءادىس-ايلا جاعىنان قوسار بولسا, قازاقستان قۇراماسىنىڭ الار اسۋى بۇگىنگىسىنەن بيىك بولماق.
سونىمەن, جارتىلاي فينالعا يتاليا – يسپانيا جانە اقش –حورۆاتيا ءوتتى دە, قازاقستان 5 – 8 ورىنداردى بولىسەتىن كەزەڭدە قالعان. وبالى كانى, سىن شاقتا جەرلەستەرىمىز قىتاي قۇراماسىن 7:5 ەسەبىمەن جەڭىپ, بەسىنشى ورىندى جەڭىپ الدى. ال, اۆستراليا تازى اشۋىن تىرنادان الادىنىڭ كەرىن كەلتىرىپ, جەتىنشى ورىن ءۇشىن باسەكەدە برازيليانى 13:2 ەسەبىمەن كەرىپ سالدى.
سۋپەرفينالعا يتاليا مەن اقش قۇرامالارىن جارتىلاي فينالدىڭ اۋىلىندا اتتان ءتۇسىرىپ كەتكەن يسپاندىقتار مەن حورۆاتتار وتكەن. ءتورت كەزەڭ جەڭىمپازدى انىقتاي المادى. ويىن بىتۋگە ءبىر مينۋت قالعاندا حورۆاتتار العا شىققان ەدى. ءتىسقاققان يسپاندىقتار سوڭعى سەكۋندتاردى ءوز پايداسىنا جازىپ كەتتى – 8:8.
پەنالتي. يسپان قاقپاشىسى ەكىنشى دوپتى قاققاننان كەيىن ويىن تاعدىرى شەشىلگەن شىعار-اق دەگەنبىز. بىراق, حورۆات قاقپاشىسى دا ءبىر دوپتى سىرتقا قاقتى. پەنالتيدىڭ ەكىنشى كەزەڭى باستالدى. جۇيكە جۇندەي ءتۇتىلگەن شاق. دەمىن ىشىنە تارتقان ويىنشىلار, جانىققان جاتتىقتىرۋشى, كوڭىلى الاي-تۇلەي جانكۇيەرلەر. دوپ سوعۋعا بەلگىلەنگەن ءار ويىنشى ىرگەدە توبەسىنەن تونگەن الاتاۋداي سالماقتى يىعى قايىسىپ كوتەرۋگە تىرىسادى. يسپان الامانى ءمۇلت كەتتى. حورۆات قاقپاشىسى ۇرعان باعىتىن ءتۇيسىگىمەن ءتۇيسىنىپ, سىرتقا قاقتى. حورۆاتتار – جەڭىمپاز! الەم ليگاسىنىڭ التىنىن العاش الۋى. حورۆاتتىقتاردىڭ قۋانىشىن وسىدان-اق ءتۇسىنەرسىز.
سپورتشى ءۇشىن ەڭ اۋىرى – ەكىنشى ورىن العان. باس بايگەگە قول سوزىم جەردە تۇرىپ ءسۇرىنگەن قانداي جامان. سوندىقتان دا يسپاندىقتاردىڭ قاباعى تۇسىڭكى. ال, اقش قۇراماسىن 7:6 ەسەبىمەن جەڭگەن يتالياندىقتار قولا مەدالدى جەڭىپ الىپ, قۋانىشتارى قوينىنا سىيماي ءجۇردى.
باقتيار تايجان,
«ەگەمەن قازاقستان».
الماتى.
قازاق ءتىلىن قۇرمەتتەيتىن قىز
جاقىندا شۆەيتساريانىڭ لوزاننا قالاسىندا وتكەن حالىقارالىق وليمپيادا كوميتەتىنىڭ وتىرىسىندا قىزدار بوكسىنان ءبىزدىڭ ەلگە تاعى ءبىر وليمپيادا جولداماسىنىڭ بەرىلگەنى بەلگىلى بولدى.
بۇل جولدامانى 75 كيلو سالماق دارەجەسىندە ونەر كورسەتىپ جۇرگەن بوكسشىمىز, 2010 جىلى وتكەن الەم چەمپيوناتىنىڭ كۇمىس ءجۇلدەگەرى مارينا ۆولنوۆا يەلەندى. ول ءتورت جىلدا ءبىر كەلەتىن باستى باسەكە جولداماسىن بيىل قىتايدا وتكەن الەم چەمپيوناتىندا 8 ۇزدىكتىڭ قاتارىنا كىرىپ, ازيا قۇرلىعىنداعى قوسىمشا كۆوتاعا يە بولعاننان كەيىن الدى. ال بۇعان دەيىن قىزدار اراسىنداعى بوكستان ەلىمىزگە العاشقى ليتسەنزيانى سايدا حاسەنوۆا ەسىمدى ارۋىمىزدىڭ العانى بەلگىلى. سول كەزدە ول سارى قۇرلىقتاعى ۇزدىكتەر اراسىندا بولعاندىقتان, الەم چەمپيوناتىندا مەدال الماسا دا, لوندون ليتسەنزياسىن يەلەنگەن ەدى.
ءسويتىپ, بوكستان ەرلەر قۇراماسى بيىل 10 جولدامانىڭ توعىزىنا يە بولسا, قىزدارىمىز مۇمكىن بولعان 3 جولدامانىڭ 2-ۋىنە يەلىك ەتتى. باستاپقى كەزدە دە قىزدار بوكسىنا بايلانىستى ماسەلە قارالعاندا 3 ليتسەنزيا ەمەس, 2 جولدامانى جەڭىپ الۋ جوسپاردا بولاتىن. ەندى, مىنە, سولاردى سايدا مەن مارينا ەلىمىزگە سىيلاپ وتىر. وسى جەردە سىر ءوڭىرىنىڭ تۋماسى مارينا ۆولنوۆانىڭ قازاق ءتىلىن ەركىن مەڭگەرگەنىن ايتا كەتكەنىمىز ءجون.
بوكسشى قىزىمىزدى جاقىن تارتىپ, مەملەكەتتىك ءتىل, ونىڭ قولدانىس اياسىن كەڭەيتۋ جونىندە سۇراساڭىز, تازا قازاق تىلىندە جاۋاپ بەرىپ, ونىمەن قوسا, ءوز انا ءتىلىن ءبىلمەيتىن, ءوز انا تىلىنە جوعارىدان قاراپ, ونى مەنسىنبەيتىن كەيبىر قازاقتاردىڭ وزىنە تاڭقالاتىنىن, ولاردىڭ انا تىلىندە سويلەۋگە, ۇيرەنۋگە نەگە تالپىنبايتىنىن تۇسىنبەيتىنىن ايتادى.
ءبىزدىڭ بوكسشىمىز ەلىمىزدىڭ نامىسىن تەك شارشى الاڭدا عانا ەمەس, مەملەكەتتىك تىلگە قۇرمەت كورسەتۋ ارقىلى دا قورعايتىنىن دالەلدەۋدە.
داستان كەنجالين,
«ەگەمەن قازاقستان».
