02 مامىر, 2012

«استانا» ارقاشان العا ۇمتىلادى

14 مين
وقۋ ءۇشىن

«استانا» ارقاشان العا ۇمتىلادى

سارسەنبى, 2 مامىر 2012 7:28

جەكسەنبى كۇنى تۇركيانىڭ الانيا قالاسىندا 48-ءشى قۇرلىقارالىق پرەزيدەنتتىك ۆەلوشاباندوزدار ءبا­سە­كەسى اياقتالدى. تۇركيا تۋرىنا الەمدەگى ەڭ مىق­تى 25 كوماندا قاتىستى. ونىڭ ىشىندە جارىس جولىنا فرانتسيا, بەلگيا ءۇش كوماندادان, رەسەي, اقش, يسپانيا جانە تۇركيا ەكى كوماندادان شىعار­دى. جالپى قاشىقتىعى 1300 شاقىرىمدى قۇراي­تىن ايتۋلى باسەكە 29 ءساۋىر كۇنى ىستامبۇلدا مارەگە جەتتى. بۇل جارىستا الەكساندر ۆينوكۋروۆ,

 

سارسەنبى, 2 مامىر 2012 7:28

 

جەكسەنبى كۇنى تۇركيانىڭ الانيا قالاسىندا 48-ءشى قۇرلىقارالىق پرەزيدەنتتىك ۆەلوشاباندوزدار ءبا­سە­كەسى اياقتالدى. تۇركيا تۋرىنا الەمدەگى ەڭ مىق­تى 25 كوماندا قاتىستى. ونىڭ ىشىندە جارىس جولىنا فرانتسيا, بەلگيا ءۇش كوماندادان, رەسەي, اقش, يسپانيا جانە تۇركيا ەكى كوماندادان شىعار­دى. جالپى قاشىقتىعى 1300 شاقىرىمدى قۇراي­تىن ايتۋلى باسەكە 29 ءساۋىر كۇنى ىستامبۇلدا مارەگە جەتتى. بۇل جارىستا الەكساندر ۆينوكۋروۆ, اسان بازاەۆ, ەۆگەني نەپومنياششي, دميتري گرۋزدەۆ, ۆالەنتين يگلينسكي, اندرەي زەيتس, الەكساندر دياچەنكو مەن ياكوپو گۋارنيەري باق سىناستى. جەكە سىندا تۇركيالىق كوماندا ساپىنداعى بولگا­ريا­لىق يۆايلو گاربوۆسكي جەڭىسكە جەتسە, استانالىق الەكساندر دياچەنكو 2-ءشى ورىنعا يە بولدى. ول جەڭىمپازدان بار-جوعى 1,33 ءمينوت ۇتىلىپ قالدى. جال­پى­كوماندالىق ەسەپتە «استانا» 1-ءشى ورىن الدى.

جاقىندا بىزگە كوماندا كوشباسشىسى, تانىمال قازاق­ستاندىق ۆەلوشاباندوز الەكساندر ۆينوكۋروۆپەن سۇح­بات­­تاسۋدىڭ ءساتى تۇسكەن ەدى.

– «امستەل گولد» ۆەلوبايگەسىندەگى جەڭىستەرىڭىز قۇتتى بولسىن!ماۋسىمداعى العاشقى جەڭىس قويجىگىتتەردىڭ مارەدەن كورىنەتىنىنە سەنىمدىبولدىڭىز باالدە بۇل توسىن سىي بولدى ما؟

– توسىن سىي دەپ ايتۋعا كەلمەيتىن شى­عار. كوماندا جارىس جولىنا الدىنا ۇلكەن ماقسات قويىپ شىققان بولاتىن. ونىڭ ۇستىنە ەنريكە گاسپاروتتو «امستەل گولدتا» جەڭىسكە ءۇمىتتى­لەردىڭ ءبىرى بولدى. سوندىقتان وعان ۇلكەن سەنىم ارتىلدى. ۆەلوسپورت – لوتەرەيا. ۇتىم­دى ءساتتى ءتيىمدى پايدالانىپ, كوپتەن كۇتكەن جەڭىسىمىزگە قول جەتكىزدىك.

– جارىستى تەلەديداردان تاماشا­لا­عان بولارسىز؟

– جوق, وكىنىشكە قاراي, جولدا بولدىم. سوندىقتان جىگىتتەردىڭ جارىسىن ءۇزىپ-ءۇزىپ كورۋگە تۋرا كەلدى. ال جەڭىسكە جەتكەنىمىزدى كوماندامىزدىڭ سپورتتىق ديرەكتورى الەكساندر شەفەر سول ساتتە ۇيالى تەلەفونىما حابارلاسىپ, ءسۇيىنشى سۇرادى.

– مارەگە جاقىن قالعاندا ماكسيم يگلينسكي جەڭىسكە جەتەدى دەگەن سەنىم ۇيالاعان, بىراق سوڭعى ساتتە ءجۇرىسى باياۋلاپ قالعانداي بولىپ ەدى…

– ماكسيمدى ماۋسىم باسىنان جەڭىسكە ىنتالاندىرىپ كەلەمىز. بىرگە جاتتىعامىز. مە­نىمەن كورشى تۇرادى. بابى دا كەلىسىپ تۇر. ۆالۆەردي, جيلبەر سىندى قارسىلاستارعا ءتىسى باتاتىنداي شاماسى بار. بىراق جولى بولماي-اق قويدى. ال جالپى كوماندا تۋراسىندا ايتار بولسام, جاقسى ونەر كورسەتتى. ۇنەمى پەلوتون الدىندا بولدى. باپ شابا ما, باق شابا ما دەپ جاتادى عوي. بۇل جولى دا جاتتىعۋلاردا ايانباي تەر توككەنىمىزدىڭ ءناتي­جەسى كورىنىپ-اق تۇردى. باعىمىز دا جاندى. امستەلگە وسالدار كەلمەيدى. ونى وزدە­رىڭىز دە بايقاپ جۇرگەن بولارسىزدار. بۇگىنگى جەڭى­سىمىز شاباندوزداردىڭ وزىنە دەگەن سەنىمىن ارتتىراتىنى ءسوزسىز. جارىس باس­تالۋعا ءۇش ساعات قال­عاندا قازاقستان ۆەلوسپورت فەدە­راتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى قايرات كەلىمبە­توۆ­پەن سويلەستىم. ماۋسىم باسىنان ءبىر قۋانتپا­دىڭدار عوي دەگەن تۇرعىداعى سوزىنە جاقىن ارادا جەڭىس مىندەتتى تۇردە كەلەدى دەپ سەندىر­گەن ەدىم. شامالى ۋاقىت­تان كەيىن قۋانىشتى حابار الدىق.

– قازاق جانكۇيەرلەرىنىڭ ەڭ الدىمەن, ءوز سپورتشىلارىمىزعا بۇيرەگى بۇرىپ تۇرادى عوي. كوماندا ساپىندا ءىزىڭىزدى باسقان قازاق­ستان­دىق شاباندوزدار تۋرالى نە ايتار ەدى­ڭىز؟ كلاسسيكالىق جارىستار اياقتالۋعا جا­قىن, الدا ءىرى گراند تۋرلار بار دەگەندەي…

– ارينە, گاسپاروتتونىڭ ورنىنا يگلينسكي تۇعىردان قول بۇلعاپ تۇرسا, نۇر ۇستىنە نۇر بولار ەدى. وندىققا ىلىنسە, كومانداعا دا, ءوز قورجىنىنا دا ۇپاي سالۋعا مۇمكىندىگى بار. جىگىتتەردەن ايانىپ جاتقان ەشكىمدى كورمەدىم, مالايزيادا دياچەنكو, يگلينسكي مەن گرۋزدەۆ جەڭىسكە تالاسىپ كوردى. ماكسيم يگلينسكي «مونتەپاسكي سترادا بيانكي» دوداسىندا مارە سىزىعىن ەكىنشى بولىپ كەسكەن. كان­چەلاراعا ەسە جىبەردى. بۇل ناتيجە ماكس ءۇشىن ۇلكەن جەتىستىك. بىراق جەڭىستىڭ ورنى بولەك. مۋراۆەۆ پەلوتون باسىندا كورىنىپ ءجۇر. بازاەۆ, گرۋزدەۆ بارىنشا كوشباسشىعا ەڭبەك ەتەدى. جەڭىسكە جەتۋ ءۇشىن تاجىريبە مولىنان بولۋى كەرەك. وسى جاعى اقساپ تۇر عوي دەيمىن. قولدان كەلگەن كومەگىمدى اياپ جاتقا­نىم جوق. جاتتىعۋ كەزىندە بولسىن, جارىستا بولسىن, ءتىپتى دەمالىس ۋاقىتىندا باسىمىز قوسىلا قالسا, اقىل-كەڭەسىمدى ايتىپ وتىرامىن. بولاشاق­قا سەنىممەن قاراۋعا نەگىز بار.

– ال الداعى مارتەبەسى جوعارى كوپ­كۇندىكتەردە جەرلەستەرىمىزدەن نە كۇتەمىز؟ الدە ولارعا كوماندا كوشباسشىلارىنا جۇمىس ىستەۋ مىندەتى جۇكتەلگەن بە؟

– ارينە, دجيرو, تۋر دە فرانس, ۆۋەلتا سىندى جارىستاردا كوماندا الدىنا ءبىر ماقسات قويىلادى. بارلىعى سول ماقساتقا قول سوزۋ ءۇشىن تەر توگەدى. دجيرودا دياچەنكو مەن زەيتس كوماندا قۇرامىندا. كوماندا كاپيتانى رومان كرويتسيگەردىڭ جانىنان تا­بى­­لۋعا دايىن تۇر­عان سەنىمدى ساڭلاقتار. ولار ءالى جاس, تاجىريبە جيناۋ قاجەت. ونسىز بولمايدى. مەن دە كەزىن­دە يان ءۋلريحتىڭ گرەگوريى اتانىپ ءجۇردىم, سول جە­ڭىس­كە جەتسىن دەپ ءشو­مىش­تەپ تەر توكتىم. بىراق سول ەڭبەگىم تەككە كەتكەن جوق. قورجى­نىم مول تاجىريبەمەن تو­لىق­تى. ارينە, ءساتى ءتۇسىپ, جەكەلەگەن سىنداردا پەلوتوننان العا ۇزاپ جاتسا, سوڭعى شا­قى­رىمداردا جەڭىسكە تالاسىپ جاتسا قۋانامىز. بىراق باستى مىندەت – كوماندا جەڭىسى.

– جانكۇيەرلەر اراسىندا كوماندا قۇرامىنا كوڭىلى تولمايتىندار اراكىدىك بوي كورسەتىپ قالادى. كوماندانىڭ ۇزاق ۋاقىت جەڭىسكە جەتە الماي جۇرگەنىنە وسى ءجايت سەبەپكەر ەمەس پە؟

– ارينە, قانشا ادام بولسا سونشا پىكىر بولادى. اركىم ءوز ورنىن ءبىلۋى ءتيىس. ءوز ىسىنە جاۋاپتى ادامدار بار. ءار جەردەن انانى الۋ كەرەك, مىنانى الۋ كەرەك دەپ شۋلاپ جاتسا, ارتى نە بولماق؟ مەن «بارىس» كومانداسىنا مىقتى ويىنشىنى الىڭدار دەپ ۇسىنىس جاسامايمىن عوي. بولماسا ولاردىڭ مۇز ايدىنىندا قالاي ويناۋ كەرەك ەكەنىن ايتىپ جات­قانىم جوق. كەلىسىم-شارت ماسەلەسىندە ءوزىن­دىك ەرەك­شە­­لىكتەر بار ەكەنىن دە ۇمىتپاڭىز­دار. كانچەلارانى, بولماسا اعايىندى شلەك­تەردى «استا­ناعا» تارتىڭدار دەۋ تەك ايتۋعا عانا وڭاي. بوس, كەلىسىم-شارتى جوق­تار­مەن كەلىسسوز ءجۇر­گى­زەسىڭ. تاعى ءبىر ماڭىز­دى ءجايت, بۇل سۇرا­عى­ڭىز­عا مەن جاۋاپ بەرۋگە ءتيىس ەمەس شىعار­مىن. سە­بەبى, 2012 جىلعى ماۋسىمعا كوماندا قۇرامىن جيناقتاۋعا مەن ارالاسقانىم جوق. مەن باسقا ارىپتەستەرىم سىندى كوماندا شاباندوزىمىن.

دەگەنمەن, بۇگىنگى قۇراممەن دە جەڭىسكە جەتۋگە بولادى. ءيا, اتاقتى كوشباسشى­مىز­دىڭ جوق ەكەنى راس, قاتارداعىلار ورتا دەڭ­گەيدەن جوعارى شاباندوزدار. سونىڭ وزىندە دە ءبىز ولاردان جەڭىس تالاپ ەتەمىز. كەشە ەنريكا گاسپاروتتو قۋانتتى, ەرتەڭ اسان بازاەۆ, بولماسا ۆالەنتين يگلينسكي تۇركيا تۋرىندا نامىس­تى قولدان بەرمەس. كانتادور جەڭىس­كە جەتىپ جاتقاندا نەگە قازاقستان تۋى كوتە­رىلمەيدى دەپ سىن ايتقاندار بولدى. ەندى نەگە جەڭىم­پاز­دار قاتارىنان كورىن­بەي­دى دەيدى. شەتەلدىك­تەرگە اقشا شاشۋدىڭ نە قاجەتى بار, قازاق­ستاندىقتار عانا «استانادا» ۆەلوسيپەد تەپسىن دەگەندەر دە جوق ەمەس. دجيرودان كەيىن كومان­دانىڭ شاما-شارقىن باعالاۋعا بولار. ەگەر ماعان قاتىستى سىن ايتىلار بولسا, مەن وعان جاۋاپ بەرۋگە دايىنمىن, ال كومانداعا قاتىس­تى بولسا, كەلىسىم-شارتقا قول قويىپ, شاباندوزدارمەن كەلىسىم جۇرگىزگەندەر جاۋاپ بەرسىن.

– قازاقستاندىق شاباندوزدار اراسىنان ءسىزدىڭ ءىزىڭىزدى باسار, ءىرى دودالاردا سەنىم ارتار سپورتشىنىڭ بولماعانى قالاي؟ حالىقارالىق ۆەلوسيپەدشىلەر وداعىنىڭ جاريالاعان ۇلتتىق رەيتينگ تىزىمىنە قازاقستان مۇلدەم ىلىنبەگەن.

– ەكىنشى ۆينوكۋروۆ تۋماعان شىعار. جۇ­مىس جاساپ جاتىرمىز. جىگىتتەردىڭ بار­لى­عى دەرلىك تىرىسىپ باعۋدا. بىراق بارلى­عىنىڭ دا جەڭىسكە جەتۋى مۇمكىن ەمەس. تۋر دە فرانستا ءبىر پەلوتوننىڭ وزىندە بەس-التى عانا شاباندوزدىڭ مارەگە ءبىرىنشى كەلۋگە قاۋقارى جەتەدى. ءدال بۇگىنگى كۇنگە ءىرى دودالاردا جەڭىسكە جەتەدى-اۋ دەگەن قازاقستاندىق جوق. بىراق ءبىر اپتالىق تۋرلاردى باعىن­دى­رۋ­عا بولادى. بيىك تاۋعا شىعۋعا ماشىق­تان­عان الەكساندر دياچەنكو, اندرەي زەيتس بار. تاربيە­لەپ, جەتىلدىرە ءتۇسۋ كەرەك. پەتەر ساگان سىندى تۋما تالانتتار ءجۇز جىلدا ءبىر كەلەدى. بار بولعانى 22-23 جاستاعى سلوۆا­كيالىق سپورت­شى­نىڭ قورجىنى جەڭىسكە تولى. ەلدەگى سپورت مەكتەپتەرىنە كوڭىل ءبولۋ كەرەك. جاس بالالاردى ەرشىككە ەرتە وتىر­عىز­باي, مۇمكىن الدىمەن فيزيكالىق جاعى­نان جەتىلدىرىپ الۋ كەرەك پە ەكەن؟ ءبىلىم بەرۋ, جاتتىقتىرۋ باعدار­لامالارىنا وزگەرىس ەنگىزگەن دە دۇرىس بولار. سەبەبى, جەرلەس­تەرىمنىڭ ءبىرازى جاستايىنان بەلگىلى ءبىر دەڭگەيگە دەيىن عانا كۇش جۇمساۋعا داعدى­لان­عان. ودان ءارى اسۋعا شاماسى جوق.

– اڭگىمە بارىسىندا ارىپتەستەرىمە اقىل-كەڭەس بەرۋدەن قاشپايمىن دەدىڭىز. سىزدەي تاجىريبەسى مول ۆەلوشاباندوزدىڭ كومانداداعى ورنى بولەك ەكەنى تۇسىنىكتى. كوماندانىڭ ىشكى-سىرتقى شارۋالارىنا ارالاساسىز با؟

– مەن شاباندوزبىن, بىراق كوماندا مە­نەد­جەرى دجۋزەپپە مارتينەلليگە كەڭەس بە­رە­تىنىم راس. سوڭعى شەشىمدى مارتينەللي ءوزى قابىل­دايدى. ال كومانداعا جاتتىعۋلار بارىسىندا, پەلوتون ىشىندە بولسىن اقىلىم­دى ايتىپ, جەڭىسكە جىگەرلەندىرىپ وتىرامىن. كوبىسى ءالى جاس, وزدىگىنەن شەشىم قابىلداپ, العا ۇمتى­لۋعا باتىلدارى جەتپەي جاتادى. وتكەندە لانك­گاۆي تۋرىندا ۆالەنتين يگلين­سكيدىڭ جەڭىسكە جەتۋگە تولىق مۇمكىن­دىگى بولدى. بەسەۋى العا ۇمتىلعان, ولاردىڭ ءدىت­تە­گەنى جالپى ەسەپتە كوش باستاۋ عانا, ال ءدال سول ساتتە ولار قۋعان 10 سەكونتتەن ءبىزدىڭ كە­زەڭدىك جارىس­تا جەڭىسكە جەتكەنىمىز ماڭىزدى ەدى. راديو­نىڭ بولماعانى دا كەسىرىن تيگىزدى.

وتكەن جىلعى ولقىلىقتى قايتالاماۋ ماق­ساتىندا 2013 جىلى استانا جەيدەسىن كيەر شاباندوزدارمەن سويلەسىپ ءجۇرمىن. 5-6 ساعات­قا سوزىلعان جاتتىعۋلاردان سوڭ, كومپيۋتەر الدىنا وتىرىپ ءىس قاعازدارعا ارالاسۋ, كەلى­سىم­دەر مەن جينالىستار وتكىزۋ وتە قيىن. اراسىندا تەلەفون تۇتقاسىنا دامىل بولمايدى. ەكى جۇمىستى بىردەي الىپ ءجۇرۋ اۋىر شارۋا. بىراق مەنىڭ بۇل ماۋسىمداعى باستى ماقساتىم – سپورتتىق عۇمىرىما ادەمى نۇكتە قويۋ. جەڭىسكە جەتىپ, جانكۇيەر­لەرىمدى قۋانتسام دەيمىن.

– يسپانيانىڭ كالپە قالاسىندا ءوت­­كەن وقۋ-جاتتىعۋ جيىنىندا دجيرو مەن تۋر دە فرانسقا بارۋ-بارماۋىم مالايزيا تۋرىنان كەيىن انىقتالادى دەپ ەدىڭىز. گراند تۋر­­­­لارعا قاتىستى شەشىم قابىلدادىڭىز با؟

– «دجيروعا» بارمايمىن. وعان ءالى دايىن ەمەسپىن. ال تۋر دە فرانسقا قاتىستى ءبىر شەشىمگە كەلگەنىم جوق. ارينە, جالپى ەسەپتە, كەزەڭدىك جارىستاردا مارەگە ءبىرىنشى كەلسەم دەگەن ويىم دا جوق ەمەس. وليمپيا ويىندارىن دا ويلاپ قويامىن. بىراق قۇر تۋريست بولىپ قايتۋ مەنىڭ مىنەزىمە جات. تۇركيادا بابىمدى تاعى ءبىر سىناققا الماقشىمىن. مامىر ايىنىڭ سوڭىنا قاراي ناقتى جاۋاپ ايتۋعا بولار. تۋر دە فرانسقا قاتىسىپ جاتسام, جەڭىس ءۇشىن ايانىپ قالماسىم انىق.

– ال وليمپياداعا باراتىن شابان­دوزدىڭ ەسىمى قاشان بەلگىلى بولادى؟ ەكى جولداماعا كىم يەلىك ەتۋى مۇمكىن؟

– وتكەندە ۇلتتىق قۇراما باس باپكەرى ۆلاديمير رەمىگامەن كەزدەستىم. قازىر ءتىزىم­دە التى سپورتشى بار. وكىنىشكە قاراي, بۇل ءتىزىم ءالى دە قىسقارتۋدى قاجەت ەتەدى. ەكى عانا جولداماعا يەمىز. ازىرگە تىزىمدە الەكساندر دياچەنكو, دميتري گرۋزدەۆ, ماكسيم يگلينسكي, اسان بازاەۆ, اندرەي كاشەچكين جانە مەن بارمىن.

اڭگىمەلەسكەن دينا ىسقاقوۆا, جۋرناليست, ارنايى «ەگەمەن قازاقستان» ءۇشىن.

ر.S. بەلگيادا وتكەن «لەج – باستون – لەج» بىركۇندىگىندە ماكسيم يگلينسكي مارە سىزىعىن ءبىرىنشى كەسىپ, سپورتتىق عۇمىرىنداعى العاشقى ءىرى جەڭىسىنە جەتتى. تۇعىردىڭ ءۇشىنشى ساتىسىنا تاعى ءبىر استانالىق ەنريكە گاسپاروتتو كوتەرىلدى. تۇركيا تۋرىندا ەل نامىسىن قورعاعان الەكساندر ۆينوكۋروۆپەن تەلەفون ارقىلى حابارلاسىپ, ماكسيمنىڭ جەڭىسىنە ءوز ويىن ءبىلدىرۋىن سۇراعان ەدىك. «جارىستىڭ سوڭعى 50 شاقىرىمىن عانا تاماشالاي الدىم. قۋانىشىمدا شەك جوق. مەنىڭ 2010 جىلعى جەتىستىگىمنەن دە اسىپ ءتۇستى جىگىتتەر! ماكسيم ءبىرىنشى, گاسپاروتتو ءۇشىنشى كەلدى. جەڭىس تۇعىرىندا ەكى بىردەي «استانا» وكىلى تۇردى. «استاناعا» سەنىم ارتقان, سوڭعى ساتسىزدىكتەرگە تۇسىنىستىكپەن قاراعان جانكۇيەرلەرىمىزگە مىڭ دا ءبىر العىس. سىزدەردىڭ قولداۋلارىڭىز بىزگە جىگەر بەردى! استاناعا سەنىڭىزدەر, ءبىز الار اسۋلار ءالى الدا!» دەپ اعىنان جارىلدى ا.ۆينوكۋروۆ.

«لەج – باستون – لەج» جارىسىنان سوڭ حالىقارالىق ۆەلوسيپەدشىلەر وداعى رەيتينگىن جاڭالادى. «استانا» ۆەلوكومانداسى 408 ۇپايمەن سەگىزىنشى ورىننان تورتىنشىگە كوتەرىلسە, ۆەلوشاباندوزدار اراسىندا ەنريكە گاسپاروتتو 11-ءشى, ماكسيم يگلينسكي 17-ءشى ورىنعا شىقتى. ۇزدىكتەر ءتىزىمىنىڭ 1-ءشى ساتىسىندا بەلگيالىق توم بونەن تۇر. ال ۇلتتىق رەيتينگتە قازاقستان 13-ءشى ورىنعا تابان تىرەدى.

سوڭعى جاڭالىقتار