عاسىر جاساعان مايدانگەر
سارسەنبى, 9 مامىر 2012 7:06
ءبىزدىڭ اۋدانداعى سۇمبە اۋىل وكرۋگىنە قاراستى جاڭاساي اۋىلىندا ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرى, الماتىدا جاساقتالعان اتاقتى 100-بريگادانىڭ جاۋىنگەرى, ارداقتى ۇستاز, اۋداننىڭ قۇرمەتتى ازاماتى, بيىل 100 جاسقا كەلگەن كۇرىشبەك كوجەكباەۆ اقساقال تۇرادى. 90 جىلدىق تورقالى تويىن وبلىس, اۋدان باسشىلارى جاقسىلاپ وتكىزىپ بەرگەن. بيىل 100 جىلدىعىن اۋدان, وبلىس بولىپ 5 مامىردا تويلادىق.
سارسەنبى, 9 مامىر 2012 7:06
ءبىزدىڭ اۋدانداعى سۇمبە اۋىل وكرۋگىنە قاراستى جاڭاساي اۋىلىندا ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرى, الماتىدا جاساقتالعان اتاقتى 100-بريگادانىڭ جاۋىنگەرى, ارداقتى ۇستاز, اۋداننىڭ قۇرمەتتى ازاماتى, بيىل 100 جاسقا كەلگەن كۇرىشبەك كوجەكباەۆ اقساقال تۇرادى. 90 جىلدىق تورقالى تويىن وبلىس, اۋدان باسشىلارى جاقسىلاپ وتكىزىپ بەرگەن. بيىل 100 جىلدىعىن اۋدان, وبلىس بولىپ 5 مامىردا تويلادىق.
مەكتەپتەردە ارداگەر ۇستازدىڭ 100 جىلدىعىنا ارنالعان كەشتەر, كەزدەسۋلەر وتكىزىلۋدە. اۋداندىق ءبىلىم ءبولىمى, «ۇرپاق پارىزى» قوعامدىق بىرلەستىگى وقۋشىلار اراسىندا «ءجۇز جاساعان جاۋىنگەر» اتتى ادەبي شىعارمالار بايقاۋىن جاريالادى. بايقاۋ قورىتىندىسى 5 مامىر كۇنى مەرەيتوي سالتاناتىندا جاريالانىپ, جەڭىمپازدار ماراپاتتالدى.
كۇرىشبەك اقساقال 1930 جىلى الماتى قالاسىنداعى مۇعالىمدەر دايارلايتىن 6 ايلىق كۋرستى, 1931 جىلى قارقاراداعى ءۇش ايلىق مۇعالىمدەر كۋرسىن بىتىرەدى. ۇيعىر اۋدانىنىڭ قىرعىزساي اۋىلىندا باستاۋىش مەكتەپ مەڭگەرۋشىسى بولىپ قىزمەت اتقارعان. 1931 جىلى كەگەن اۋداندىق اتقارۋ كوميتەتىندە ءىس باسقارۋشى, 1931-1933 جىلدارى قازىرگى رايىمبەك اۋدانىنىڭ قوجبانبەت باستاۋىش مەكتەبىنىڭ مەڭگەرۋشىسى, 1933-1934 جىلدارى ۇيعىر اۋدانىنداعى سۇمبە اۋىلىندا باستاۋىش مەكتەپ مەڭگەرۋشىسى قىزمەتتەرىن اتقارعان. 1933 جىلى تامىزدا وراز جاندوسوۆپەن ءجۇزدەسىپ, قىزمەتتەس بولعان. ونى ۇستاز تۇتقان. باسشى رەتىندە ادامگەرشىلىگىن, تالاپشىلدىعىن, ۇلتجاندىلىعىن وزىنە ۇلگى ەتىپ, قازىر دە ماقتانىشپەن ايتىپ وتىرادى.
جامبىلمەن دامدەس بولىپ بىرنەشە رەت كەزدەسكەن. 100-اتقىشتار بريگاداسىندا قازاقتىڭ باتىر قىزى مانشۇك مامەتوۆامەن بىرگە بولعان. مانشۇكتىڭ ەرلىگىن ۇرپاققا ۇلگى ەتىپ وتىرادى.
1945 جىلى امان-ەسەن ەلگە ورالعان ارداگەر قايتادان ءوزىنىڭ سۇيىكتى ءىسى – ۇستازدىق جۇمىسىن جالعاستىردى. كۇرىشبەك اتانىڭ كىندىگىنەن ءتورت قىز, ەكى ۇل بار. قازىر كوپتەگەن نەمەرە, شوبەرەلەرىنىڭ ورتاسىندا وتىرعان ارداگەر جاۋىنگەر ەگەمەن ەلىنە تەك بەيبىتشىلىك تىلەيتىنىن ايتادى. مىنا جىر سول عاسىر جاساعان قارياعا ارنالادى.
جانىنا جىلۋ بولعان مۇزداعاننىڭ,
ەمى بولعان جۇرەگى سىزداعاننىڭ.
قاۋىرسىنى قىرقىلىپ, شاۋ تارتسا دا,
تۇعىرىنان تايماعان مۇزبالاعىم.
– قاناتى ءالى قاتپاعان جاس قىران ەم,
ۇستازدىقتىڭ باستالعان تاس بۇلاعى ەم.
قاتار ءجۇردىم مارقاسقا مىقتىلارمەن,
دامدەس بولدىم اياۋلى جاقسىلارمەن.
«ويان قازاق, كوتەر» دەپ تۋدى بيىك,
جاتتادىق مىرجاقىپتىڭ جىرىن ۇيىپ.
تۋعان ەلگە قالتقىسىز قىزمەتتىڭ,
مەن سولاردان ۇيرەندىم, سىرىن ۇعىپ.
دەپ, – اتام باستاپ ەدى اڭگىمەسىن,
تار جولدا تايعاق كەشكەن بار كۇرەسىن.
ءار كۇنى, ءار ساعاتى مەرزىمىمەن,
جاتتالىپ ءار وقيعا, ءاربىر ەسىم.
– ۇلگى تۇتتىم ۇنەمى كىشىلىگىن,
حاتشى بولدى, قاشاندى ءىسى مىعىم.
شالكودە مەن قارقارا جۇرتشىلىعى,
كوپ كوردى جاندوسوۆتىڭ كىسىلىگىن.
تامشىنى جانارىمدا جاسىرىنعان,
كورسەتپەي كولەگەيلەپ اسىل ۇلدان.
قوش, اعا, – دەپ كەتەردە قوشتاسىپ ەم,
قول بۇلعاپ, ءور قايقىنىڭ اسۋىنان.
جاستىق شاقتى قاشان دا العىر دەر ەم,
جاقسىلاردى شالقىعان ايدىن كورەم.
الماتىدا كوردىم دە سالەم بەرىپ,
ەكى رەت دامدەس بولدىم جامبىلمەنەن.
مانشۇك قىز ورتا بويلى, جانارى وت ءبىر,
بوتا كوز, قايسار مىنەز تالابى وتكىر.
تىرىسىندە-اق جىگىتتەر مويىندايتىن,
«باتىر ءارى مەرگەن قىز, دارا» – دەپ ءبىر.
حات تاراتىپ الىستان كورىنسە دە,
ساربازدار سىر ايتاتىن شەرىن توگە.
«ماكسيمكاسىن» تازالاپ وتىراتىن,
قىزعالداقتاي كوز تارتىپ بولىمشەدە.
جاۋ جاعادان العاندا, جەرىمدى ورتەپ,
مۇنداي ەرلىك كەزدەسپەس ومىردە تەك.
ەرلىگىنە تاڭ قالىپ, باتىر قىزدىڭ,
ارۋلاپ, جەرلەنگەنبىز نەۆەلگە اكەپ.
9 مامىر. كوپ كۇتتىك وسى كۇندى,
جاۋعا قاتال, دوسقا بولدىق كەشىرىمدى.
«1945. الماتى. كۇرىشبەك!» – دەپ,
رەيستاگقا مەن جازدىم ەسىمىمدى.
* * *
باتىرى قۇرمەتتى عوي بار بارىندا ەلى,
«امان با؟!» – دەپ اسقار تاۋ, ايدىن كولى.
ساربۇلاقتان ءدۇربى ساپ قاراپ وتىر,
100-ءشى بريگادانىڭ جاۋىنگەرى.
مايدانگەرگە جاس ۇرپاق باسىڭدى يگىن,
عيبراتىنا بولەنىپ اسىل نۇردىڭ.
ساپتا تۇر, قارت جاۋىنگەر, ارداقتى ۇستاز,
شارشاماي-اق وڭگەرىپ, عاسىر جۇگىن.
مامىتحان قۇدايبەرگەنوۆ.
الماتى وبلىسى, ۇيعىر اۋدانى, شونجى اۋىلى.
