• 03 شىلدە, 2012

ازامات اجارى

500 رەت

كورسەتىلدى

32 مين

وقۋ ءۇشىن

Egemen Qazaqstan

ازامات اجارى

سەيسەنبى, 3 شىلدە 2012 7:33

ادام ءۇشىن دەنساۋلىقتان ارتىق نە بار؟ اۋرۋ پاتشادان دەنى ساۋ قۇل ارتىق دەيدى. سوندىقتان دا دەنى ساۋدىڭ جانى ساۋ, اۋەلگى بايلىق – دەنساۋلىق, دەپ اتا-بابامىز بەكەر ايتپاسا كەرەك. مۇنى باسى اۋىرىپ, بالتىرى سىزداعاندار جاقسى بىلەدى. ال سول بىرەۋدىڭ دەنساۋلىعى ءۇشىن كۇنىنە بىرنەشە وتا جاسايتىن, وتا بولعاندا دا مەديتسينانىڭ ەڭ ءبىر كۇردەلى دە, جاۋاپتى نەيروحيرۋرگيا سالاسى بويىنشا اجالمەن ارپالىسىپ, ءومىردى قايتا ءورىلتىپ جۇرگەن جانى جومارت جاندار جايىندا نە بىلەمىز؟ سونداي جاننىڭ جىلىنا ءۇش جۇزدەي ادامعا قايتا ءومىر سىيلايتىنىن, بۇل ورايدا الدىنا جان سالماي ۇنەمى جاستاردان اسا شالت قيمىلداعانىن كوردىڭىز بە؟ كورمەسەڭىز ايتايىق, نەيروحيرۋرگ, پروفەسسور سەرىك اقشولاقوۆ وسىنداي ادام.

ول تاڭداعان ماماندىق تەرەڭ ءبىلىم مەن تولىسقان تاجىريبەنى قوسپاعاندا, وتە ەپتىلىكتى, دالدىكتى, اسقان شىدامدىلىقتى قاجەت ەتەدى.

ونى قاشان كورسەڭىز دە سەرگەك, شيراق كۇيىندە كەزىكتىرەسىز. شاپشاڭ قوزعالىپ, تەز تەز سويلەپ, ايتار ويىن ناقتى جەتكىزەدى. ۇنەمى كەزەك كۇتتىرمەيتىن شارۋالارمەن اينالىسىپ ءجۇرگەنى, شارشاۋعا مۇرشاسى جوق سەكىلدى.

ول اقتوبە وبلىسىنىڭ شالقار قالاسىندا دۇنيەگە كەلگەن. ونىڭ ومىرلىك تاريحىنا كوز جۇگىرتە وتىرىپ, قالىپتاسقان تاعدىرىندا ءبىر ۇيلەسىمدىلىك بار ەكەنىن بايقايسىز. ارينە, كەز كەلگەن ادام تۋعان ۇياسىن ماقتان ەتەتىنى ءسوزسىز. بىراق ادامنىڭ بولاشاعىنا ۇندەيتىن, ماقساتىنا باعىتتايتىن, كەلەلى ىستەرىن ۇشتاستىراتىن ۇشار ۇيانىڭ ءوز الىمى بولادى. بۇل ورايدا سەرىك تە ەلگە بەلگىلى, سىيلى دا قۇرمەتتى وتباسىندا دۇنيەگە كەلگەنىن ماقتانىش ەتەدى. ونىڭ اكەسى قۋاندىق وسى ەلدە تۋىپ, وسكەندىكتەن, جاستىق شاعىن اۋىلدىڭ شارۋاسىنا ارناعان. ۇلى وتان سوعىسى باستالعاندا, ءوزى سۇرانىپ قان مايدانعا اتتاندى. تۋعان ەلدى, جەردى قورعاۋ كەرەك دەگەن قاسيەتتى تۇسىنىكپەن سوعىسقا كىرگەن جاس جىگىت العاشقى سۇراپىل شايقاستا-اق, ءوزىنىڭ وتان ءۇشىن وتقا تۇسۋگە ءازىر ەكەنىن دالەلدەدى. ونىڭ وسىنداي قاسيەتتەرىن اڭعارعان پولك كومانديرى قۋاندىقتى سول كەزدەگى تالاپ بويىنشا ۇرىستا ۇيىمداستىرۋشىلىق, ەر جۇرەكتىلىك تانىتقان جاستاردىڭ قاتارىندا بولاشاق وفيتسەرلەردى دايارلاۋ ورتالىعىنا جىبەردى. مۇندا قۋاندىق بىردەن اسكەري ۇشقىشتار ۋچيليششەسىنە الىندى. اۋەلى گروزنىي, ونان سوڭ ماسكەۋ قالاسىندا اسكەري وقۋ مەن جاتتىعۋلاردان وتكەن ول كوپ ۇزاماي بومبالاعىش ۇشاعىنىڭ شتۋرمانى رەتىندە مايدانعا ورالدى.

سوعىس اياقتالعان سوڭ, ماسكەۋدە, كۋيبىشەۆ اسكەري وكرۋگىندە ءارى قاراي ۇشقىشتىق مىندەتىن ءبىراز ۋاقىت جالعاستىرىپ, تەك وتكەن عاسىردىڭ ەلۋىنشى جىلدارىنا تامان ەلگە قايتتى. اۋىلعا ورالعان مايدانگەرگە ۇلكەن سەنىم ءبىلدىرگەن باسشىلار ونى بىردەن ۇجىمشاردىڭ توراعاسى ەتىپ تاعايىندادى. وسىندا ول بولاشاق جارى ساعىنايمەن تانىسىپ, وتاۋ قۇرادى. ساعىناي ول كەزدە اۋىلدىڭ ەڭ جاس مۇعالىمدەرىنىڭ ءبىرى بولاتىن. كوپ ۇزاماي ولاردىڭ شاڭىراعىندا جۇماگۇل, سەرىكباي جانە كەنجەلەرى سەرىك دۇنيەگە كەلدى. بۇلاردىڭ جاس كەزىندە اتالارى دۇنيەدەن وزدى. ال اجەسى ءايبيبى نەمەرەلەرىن كەرەمەت ەركەلەتەتىن. شىركىن, سول كەزدەگى ارداقتى اجەسىنىڭ ايالى الاقانى سەرىكتىڭ ءالى ەسىندە. قالاي ۇمىتسىن, اجەسىنىڭ ءبىرىنەن-ءبىرى وتكەن سۇيكىمدى نەمەرەلەرىن الدىنا الىپ, بار الەمدى قۇشاعىنا سىيعىزعانداي ماڭعازدانىپ ماسايرايتىنى ءالى كۇنگە كوز الدىندا.

سەرىك ناعاشى اتاسىن دا كوردى, ءتاربيەسىن الدى. ول ءارى بالگەر, ءارى سىنىقشى بولاتىن. ءتىپتى سول كەزدە قازىرگى ەپيلەپسيا دەپ اتالاتىن اۋرۋدى دا ەمدەۋشى ەدى. ناعىز ەمشىلىك قاسيەتتى ارقالاعاندىقتان با, و كىسىنى شالقار جۇرتى بارىنشا قۇرمەتتەدى. ناعاشىسىنىڭ تاعى ءبىر قاسيەتى ونەر دەسە ىشەر اسىن جەرگە قويىپ, اسىرەسە, جىر-داستانداردى تاڭ اتقانشا تىڭدايتىن. كۇندە كەشكىسىن سەرىك ونىڭ قاسىنا وتىرىپ الىپ باتىرلار جىرى ما, اقىنداردىڭ ايتىستارى ما تۇگىن قالدىرماي بىرنەشە ساعات بويىنا مانەرلەپ وقيتىن. ناعاشىسى اندا-ساندا كوزىن اشىپ-جۇمىپ قويىپ «پا, شىركىن!» دەپ تامسانىسىن جاسىرماي ريزا كەيىپپەن باسىن شۇلعيدى. ناعاشىسىنىڭ ريزا بولعانىنا بالا سەرىك تە قۋانۋشى ەدى.

اقىرى مۇنداي ۇيلەسىمدىلىك ءناتيجەسىن بەردى. اقشولاقوۆتار وتباسىندا اۋەلى سەرىكتىڭ تۋعان اپاسى جۇماگۇل دارىگەرلىك جولدى تاڭداپ, مەدبيكە اتاندى. ارتىنشا سەرىك تە اق حالاتتىلار قاتارىنا قوسىلدى. شالقار ورتا مەكتەبىن اياقتاعان سوڭ, ول اقتوبە مەملەكەتتىك مەديتسينا ينستيتۋتىنا وقۋعا ءتۇستى. سەرىك ينستيتۋتتا بار كۇش-جىگەرىن وقۋعا سالدى. دارىگەرلىك تەك ناۋقاستاردى ەمدەۋ ەمەس ەكەنىن جاقسى ءتۇسىندى. دارىگەردىڭ ءوزى, الدىمەن, دەنساۋلىعى مىقتى ادام بولۋى كەرەك. سوندىقتان دا دەنە شىنىقتىرۋعا, سپورتقا كوپ كوڭىل ءبولدى. اسىرەسە, كۇرەس دەگەندە ىشەر اسىن جەرگە قوياتىن. ال ەر جىگىتكە كۇشتىلىك قاشاندا جاراساتىنى بەلگىلى. وسىلاي جالىنداپ جۇرگەن جاس جىگىت قازىرگى قوساعى, ول كەزدەگى ايداي ارۋ بايان سۇلۋعا كەزدەستى. ارتىنشا كوپ ۇزاماي-اق ستۋدەنت كەزدەرىندە ەكەۋى وتاۋ قۇردى.

ستۋدەنتتىك كەزدەگى جيعان كۇش-جىگەر, العان ءبىلىم تەككە كەتپەدى. اسىرەسە, اقتوبە مەملەكەتتىك مەديتسينا ينستيتۋتىنىڭ پروفەسسورلارى ەدۋراد شايرو, يۋري بيريۋچكوۆتاردىڭ ءتالىم-تاربيەسى ارقاسىندا ءبىراز ىلىمنەن سۋسىنداپ ءۇلگەردى. ولار دا تەپسە تەمىر ۇزەتىن ءبىلىمدى جاس جىگىتتىڭ العىرلىعىن بىردەن بايقاپ, ينستيتۋتتىڭ تراۆموتولوگيا, كەيىن نەيروحيرۋرگيا بولىمدەرىندە قىزمەت ەتۋىنە قولۇشىن بەردى. وسىلايشا وزگەلەردىڭ ءومىرىن اجالدان اراشالاۋعا ارنالعان جاستىق جالىن اتقان كۇندەر لاپىلداپ ءوتىپ جاتتى. بىراق, ءبىر كۇنى سەرىك پەن باياننىڭ وتباسىنا تاعدىر توسىن سىي اكەلدى. ول 1977 جىلدىڭ جايما شۋاق كۇزىندە جولى ءتۇسىپ اقتوبەگە كەلگەن ماسكەۋدىڭ بۋردەنكو اتىنداعى نەيروحيرۋرگيا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى الەكساندر كونوۆالوۆپەن كەزدەستى. بۇل كەز اتالعان ينستيتۋتتىڭ اتى الەمگە ايگىلەنىپ تۇرعان شاعى جانە ونىڭ ديرەكتورى ا.كونوۆالوۆتىڭ كەڭەس وداعىنداعى ەڭ ءبىر بىلىكتى نەيروحيرۋرگ رەتىندە تانىلعان ءساتى.

مىنە, وسى كەزدەسۋلەردەن كەيىن سەرىكتىڭ نەيروحيرۋرگياعا دەگەن ىنتاسى تىپتەن ارتا ءتۇستى. ەندى ول مەديتسيناداعى ەڭ ءبىر قيىن دا, كۇردەلى جانە جاۋاپتى سالانى باستان-اياق يگەرۋگە دەن قويدى. بىراق وعان بىردەن بىلەك ءتۇرىپ كىرىسىپ كەتۋگە ول ءوزىنىڭ ءالى دە تولىق دايىن ەمەستىگىن ىشتەي سەزەتىن. سوندىقتان ءۇش جىل قاتارىنان ەڭبەك دەمالىسىن العان كەزىندە ماسكەۋگە جول تارتىپ, نەيروحيرۋرگيا ينستيتۋتىنا بارىپ, ءبىر نەمەسە ەكى اي تاجىريبەدەن ءوتىپ تۇرعان. قازاقتىڭ جاس جىگىتىنىڭ اياق الىسىن بايقاعان ا.كونوۆالوۆ سەرىكتىڭ ينستيتۋتتان مول ءتالىم الۋىنا جان-جاقتى جاعداي دا جاسادى.

سودان ءبىر كۇنى سەرىككە وسى ينستيتۋتتىڭ اسپيرانتۋراسىنا جولداما بەرىلەدى. قۋانىشى قوينىنا سىيماي جەتكەن سەرىككە كونوۆالوۆ: سەن اسپيرانتۋرا ەمەس, ەكى جىلدىق ورديناتۋراعا ءتۇسۋگە ءتيىسسىڭ, دەيدى. بۇعان ەندى بولاشاعىم زور دەپ ۇمىتتەنگەن جاس جىگىتتىڭ ءوزى دە تاندانىسىن جاسىرمايدى. سويتسە, سەرىكتىڭ وتكەنى مەن بولاشاعىن تارازىلاپ ۇلگەرگەن كوپ بىلەتىن بىلىكتى باسشى وعان قاجەتتى كەمەلدەنۋ باسپالداعىن ۇسىنىپتى.

پروفەسسوردىڭ اقىلىن قۇپ العان سەرىك ورديناتۋراعا ەمتيحان تاپسىردى. وعان تۇسۋگە دە كونوۆالوۆتىڭ كومەگى بولعانىن جاسىرمايدى. ءوزى كەيىن ەسىنە الىپ ايتاتىنداي, سەرىكتى ۇنەمى الدىنان جۇرتتىڭ جۇلدىزىنا اينالعان تۇلعالار كۇتىپ تۇراتىنداي كورىنەدى ەكەن. سونىڭ راستىعىنداي, نەيروحيرۋرگيا ينستيتۋتىندا الەمگە ايگىلى عالىم, ءتىپتى كەزىندە اكادەميك لانداۋعا وتا جاساعان پروفەسسور سەرگەي فەدوروۆ دەگەن الىپتىڭ قاراماعىنا الىنادى. نە كەرەك, سول ادامنىڭ تىكەلەي باقىلاۋىمەن وتا جاساۋعا كىرىسەدى. ونىڭ قاراماعىنا سىناقتان ءوتىپ تۇسكەن كەز كەلگەن شاكىرت ءتۇپتىڭ تۇبىندە وتانى جاساۋعا تولىق كەپىلدىك الىپ شىعادى ەكەن. فەدوروۆتىڭ سوندا كوزدەگەن نەگىزگى ەكى ماقساتى بولىپتى: ەڭ اۋەلى شاكىرتتەرىنە وتا جاساۋدى ۇيرەتۋ, سوسىن بارىپ ولاردى عىلىممەن شۇعىلداندىرۋ. ال ورديناتۋرادا ادام تەك تاڭداعان ماماندىعى بويىنشا ناقتى تاجىريبەمەن عانا اينالىسادى. ول كۇنى-ءتۇنى ناۋقاس جانداردىڭ اۋرۋىمەن كۇرەسۋ دەگەن ءسوز. سوندىقتان نەيروحيرۋرگيالىق ءبىلىمدى تاجىريبە جۇزىندە بويعا ءسىڭىرۋ الدەقايدا ءتيىمدى. سودان سوڭ عانا اسپيرانتۋرا ەسىگىن اشۋ كەرەكتىگىن سەرىك تە ءتۇسىنىپ, كەيىن ءوز شاكىرتتەرىنە عىلىمدى الدىمەن ورديناتۋرادان باستاۋ قاجەت ەكەنىن ەسكەرتەتىن بولدى. وسىلايشا ساتىلاپ ءوسۋ ارقىلى ءوز ماماندىعىن جەتە مەڭگەرگەن دارىگەر نەيروحيرۋرگيا دارياسىندا ەركىن جۇزۋگە مۇمكىندىك الادى.

ارينە, ينستيتۋتتى بىتىرگەن سوڭ ءبىردەن اسپيرانتۋراعا ءتۇسىپ, ونى اياقتاعاندا عىلىم كانديداتى اتانىپ شىعىپ جاتقاندار دا بار ەكەنى راس. بىراق ءبىلىمدى تاجىريبە جۇزىندە ىسكە اسىرا الماعان سوڭ ودان نە پايدا؟ مىنە, ءبىلىم مەن تاجىريبەنى ۇشتاستىرا جۇرگىزۋدىڭ قۇدىرەتى وقىعانىڭدى ورنەكتەپ, ۇلبىرەگەن ءىلىمدى ءۇزىپ الماي ودان ءارى توقي ءبىلۋىڭدە. دەمەك, كەيىن سەرىك اقشولاقوۆتىڭ ەلدەگى بىردەن-ءبىر بىلىكتى دە بىلگىر, ال الەمدە دۇنيە جۇزىنە ءماشhۇر ا.كونوۆالوۆ سەكىلدى نەيروحيرۋرگتەرمەن تەڭ دارەجەگە جەتۋى كەزىندەگى اقىل, كەڭەستى تىڭداي ءبىلىپ, پايدالانا الۋىندا جاتسا كەرەك. ورديناتۋرادان كەيىن سەرىك اسپيرانتۋرانى دا ويداعىداي ءتامامداپ, عىلىمي ورتالىققا جۇمىسقا قالدى. ول اسپيرانتۋرادا عىلىم كانديداتتىعىنا ديسسەرتاتسيالىق قوردى ءۇش جىلدا ەمەس, ەكى جىلدا جيىپ, قورعاۋعا دايىن بولعانىن ايتادى. بىراق, بۇل جولى ەندى سەرگەي نيكولاەۆيچ وعان كانديداتتىعىن تاعى ءبىر جىل جۇمىس ىستەپ, سوسىن بارىپ قورعاۋعا كەڭەس بەردى. ءبىر جىل بويىنا ول كۇنى-ءتۇنى وپەراتسيا بولمەسىنەن شىقپاي ناۋقاس جاندارعا تىنباي وتا جاسادى. ونىڭ جاساعان وتاسى سان جاعىنان دا ساپا جاعىنان دا بارلىعىنان اسىپ ءتۇستى. وسىنداي ناقتى دايىندىق پەن ازىرلىكتەردەن كەيىن عانا ول عىلىم كانديداتتىعىن, دوكتورلىعىن جوعارى جەتىستىكپەن قورعادى.

سەرىك اتالعان ينستيتۋتتا كىشى قىزمەتكەر بولىپ جۇمىسىن باستاعاندا جولداسى بايان اسپيرانتۋرادا ەدى. ودان ول دا سوندا قالدى. بۇل وتكەن عاسىردىڭ 90 جىلدارىنا دەيىن ۇلاستى. ساناۆياتسيا ارقىلى وداقتىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىن ارالاپ شىقتى. ءسويتىپ جۇرگەندە بىردە الماتىنىڭ نەيروحيرۋرگتەرى, ونىڭ ىشىندە مارقۇم ي. كوجەكوۆ ماسكەۋدىڭ اكادەميك ن.ن.بۋردەنكو اتىنداعى نەيروحيرۋرگيا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنا كەلىپ, قازاقستاننىڭ بىلىكتى ماماندارعا ءزارۋ ەكەنىن, اسىرەسە, نەيروحيرۋرگيا تۇرالاپ جاتقاندىعىن, سوندىقتان بۇل سالانى كوتەرەتىن ادامنىڭ قاجەتتىگىن, وسىعان وراي بۇعان ەلگە ورالۋعا ۇسىنىس جاسايدى. ونىڭ ۇستىنە بۇل كەزدە بۇرىنعى كەڭەس وداعى ىدىراپ, قازاقستان ءوز تاۋەلسىزدىگىن جاريالاپ جاتقان كەز ەدى. راسىندا بىلىكتى ماماندار كەز كەلگەن سالادا جەتىسپەي جاتتى. ەلدىڭ جاعدايىن تەز وڭالتۋ ءۇشىن ەلباسى شەتتە جۇرگەن بىلىكتى دە ءتاجىريبەلى مامانداردى ەگەمەندىگىمىزدىڭ ەڭسەسىن كوتەرۋگە, تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ تۋىن جەلبىرەتە تۇسۋگە شاقىردى. پرەزيدەنت نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ماسكەۋدىڭ اكادەميك ن.ن.بۋردەنكو اتىنداعى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنا كەلىپ, ارالاپ كوردى. عالىمداردىڭ الدىندا ءسويلەگەن ءسوزىندە ەلباسى قازاقستاندا تاپ وسىنداي ورتالىقتىڭ بوي كوتەرەتىنىن جانە وندا قىزمەت ىستەي الاتىن مامانداردىڭ قاجەتتىگىن ايتتى. سەرىك تە ەلباسىنىڭ ەت جۇرەگى ەزىلىپ تۇرالاعان قازاقستاندى قيراندىدان قايتىپ تۇرعىزساق دەگەن نيەتىن ءتۇسىنىپ, كوپ جىلعى ءوزى جيعان وراسان زور ءبىلىمىن ەندى ەل يگىلىگىنە ارناۋعا بەت بۇردى. ونىڭ ارمانى دا وسى ەدى.

الماتىعا كەلىسىمەن سەرىك دارىگەرلەردى جەتىلدىرۋ ينستيتۋتىنا ورنالاستى. ماسكەۋدە جۇرگەندە ويانعان ءۇمىت وتى ۇشقىنداپ, شىركىن ءوزىمىزدىڭ ۇلتتىق نەيروحيرۋرگيا ورتالىعى تەزىرەك سالىنسا دەگەن ارمانى قايتا جانداندى. سونان ول قازاقستاندا نەيروحيرۋرگيا ورتالىعى قاجەت دەپ ايتا جۇرە, ينستيتۋت بىتىرگەن ءبىلىمدى جاستاردى ورديناتۋراعا وقۋعا جينادى. ولاردىڭ ءبارىن اسپيرانتۋراعا ءتۇسىرىپ, اربىرەۋىنە عىلىمي-زەرتتەۋ تاقىرىپتارىن ءبولدى. ءسويتىپ, اراداعى ون جىل ىشىندە 25 عىلىم كانديداتىن دايىنداپ شىعاردى. ارتىنان ءتورت عىلىم دوكتورى شىقتى. بولاشاققا نەگىز قالاۋعا كەرەك دەگەن ويمەن 2004 جىلى «قازاقستاننىڭ نەيروحيرۋرگياسى جانە نەۆرولوگياسى» اتتى جۋرنال شىعارىلا باستادى. س.اسفاندياروۆ اتىنداعى مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ نەۆرولوگيا كافەدراسىمەن جانە قىرعىزستاننىڭ نەيروحيرۋرگتەرىمەن بىرىگىپ, ديسسەرتاتسيالىق كەڭەس قۇرىلدى. ءسويتىپ, كەيىنگى جاستار عىلىمي ەڭبەكتەرىن الماتىدا قورعاي باستادى.

سول كەزدەرى ءبىرىنشى رەت ماسكەۋدىڭ اكادەميك ن.ن.بۋردەنكو اتىنداعى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنان پروفەسسور ل.ب. ليحتەرمان باستاعان ءبىر توپ پروفەسسورلار شاقىرتىلىپ, الماتى قالاسىندا عىلىمي كونفەرەنتسيا ۇيىمداستىرىلدى. ول كەزدە, مىنە دەپ ماقتانا كورسەتەتىندەي وڭدى عيمارات تا, وندا وتا جاسايتىن ارنايى بولمەلەر دە جوق ەدى, تاجىريبە دە جەتىسپەي تۇرعان. دەگەنمەن, سەرىك باستاعان توپ ارتتا قالۋشىلىق پەن كەدەرگىنىڭ كىسەنىن بۇزىپ, وركەنيەتتىڭ وزىعىنا, عىلىم مەن ءبىلىمنىڭ شىڭىنا شىعۋعا تالپىندى. بۇدان كەيىن گەرمانيادان نەيروحيرۋرگتەر شاقىرىلىپ تاعى دا تانىمدىق حالىقارالىق كونفەرەنتسيا وتكىزىلدى. ءسويتىپ ءجۇرگەندە, اقىرى قازىرگى نەيروحيرۋرگيا ورتالىعى اشىلادى دەگەن حابار دا جەتتى. سول-اق ەكەن, سەرىكتىڭ استاناعا ساپارى جيىلەي ءتۇستى. قۇلاندىدان, قيراندىدان عاجايىپ قالا تۇرعىزىلا باستادى. بولاشاق عىلىمي ورتالىقتىڭ قانداي بولۋى كەرەكتىگىن ەرتە ويلاعان ول تالاي شەتەلدىك نەيروحيرۋرگيا ورتالىقتارىنىڭ سىزبالارىن ورتاعا سالدى. اقىرى اسقاق استاناداعى ارمان ەتكەن ارايلى عيماراتتىڭ ىرگەسىن قالاۋ اقشولاقوۆقا بۇيىردى.

ول كەزدە مۇندا تەمىر جول اۋرۋحاناسىندا عانا نەيروحيرۋرگيا بولىمشەسى بولاتىن. قۇرىلىستان قولى بوساماي جۇرسە دە سول بولىمشەدە-اق سەرىك ناۋقاستارعا وتا جاساۋىن جالعاستىرا بەردى. ەكى-ءۇش اي وسىندا كەلەشەكتىڭ قامىمەن ءجۇرىپ, ءبىر قولى قالت ەتكەندە الماتىعا قايتا ورالادى. ويتكەنى, وندا دا ونى سول ەكى-ءۇش ايدا جينالىپ قالعان, ياعني ءومىر سۇرۋدەن ءۇمىت ەتىپ, كوزدەرى قۇتقارۋشىسىن جاۋتاڭداپ ىزدەگەن سانسىز ناۋقاستار كۇتىپ وتىراتىن. مىنە, ءبىر اپتا بويى سولاردى اجالدان اراشالاپ الىپ, دامىلداماستان قايتا استاناعا اتتانادى. كەلە سالا قۇرىلىس فيرماسىنىڭ قۇرىلىسشىلارىمەن بىتە قايناسادى. بۇل كەزدە اتالعان ورتالىقتىڭ اشىلاتىن ۋاقىتى دا تاياپ قالدى. سوندا بىرنەشە جىل بويى كوز مايىن تاۋىسىپ سىزباسىن سىزىپ, كۇنى-ءتۇنى دامىل تاپپاي كىرپىشىن قالاسىپ ءجۇرىپ, كوكەيدەگى كۇتكەن كەرەمەت كەشەن كەمەلىنە كەلگەندە قىزمەتىن بىردەن باستاپ كەتپەسە, نە بولماق دەگەن ساۋال سەرىكتىڭ سوڭىنان كولەڭكەدەي كولبەڭدەپ قالمادى. سوندىقتان دا ول بۇرىننان الدىن الا دايىنداپ, دارالاپ العان ماماندارىن دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ تىكەلەي قولداۋىمەن قايتا جيناپ, شەت ەلگە بىرنەشە ايعا وقۋعا اتتاندىردى. ءبىر ەمەس, ەكى مارتە جاس مامانداردى ياعني ەرتەڭ ورتالىقتا جۇمىس ىستەيدى دەگەن دارابوز دارىنداردى مەديتسيناسى وزىق ەلدەردىڭ ءبىرى يزرايلگە جىبەرىپ, ءدارىس الدىرتتى.

ءسويتىپ, كوپتەن كۇتكەن 2008 جىلدىڭ 1 شىلدەسى دە جەتتى. تاريحتا تۇڭعىش رەت قازاقستاندا تەڭدەسسىز, ورتالىق ازيادا جوق, تمد ەلدەرىندە ەكىنشى ورىندى الاتىن نەيروحيرۋرگيا عىلىمي ورتالىعى اشىلدى. مۇندا مەديتسينانىڭ سوڭعى جەتىستىكتەرىمەن جاسالعان سۋ جاڭا اپپاراتتار, تەحنيكالىق قۇرال-سايماندار, نەبىر كوز كورىپ, قۇلاق ەستىمەگەن ەمدىك قۇرىلعىلار ورناتىلدى. سول بۇگىنگى تالاپتارعا ساي الىنعان قۇرال-جابدىقتارمەن جۇمىس ىستەي الاتىن ابدەن ىسىلىپ دايىن تۇرعان ساقاداي ساي ماماندار بىلەك تۇرە ىسكە كىرىستى. اشىلعان العاشقى كۇننەن باستاپ-اق ورتالىقتا وتا جاساۋ باستالدى.

ەلباسىنىڭ تىكەلەي قامقورلىعىمەن قۇرىلعان «رەسپۋبليكالىق نەيروحيرۋرگيا عىلىمي ورتالىعى» اق بۇگىندە بارلىق تالاپ دەڭگەيىنەن شىعىپ وتىر. پرەزيدەنت ورتالىقتىڭ اشىلۋ سالتاناتى كەزىندە: «مەنىڭ ويىمشا, رەسپۋبليكالىق نەيروحيرۋرگيا ورتالىعى قازاقستانداعى, مۇمكىن الەمدەگى ەڭ ۇزدىك ورتالىقتاردىڭ ءبىرى بولادى», دەپ ۇلكەن سەنىم بىلدىرگەن ەدى. اسا كورەگەندىلىكپەن ايتىلعان بۇل ءسوز اينالدىرعان از ۋاقىتتىڭ ىشىندە شىندىققا ۇلاستى. قازىرگى كۇنى مۇندا ورتالىق ازيادا بولماعان وتىزدان استام جاڭا تەحنولوگياعا نەگىزدەلگەن وتا جاساۋ تۇرلەرى ەنگىزىلدى. ول ميدىڭ قان تامىرلارى اۋرۋلارى, ومىرتقاداعى ج ۇلىندى قايتا قالپىنا كەلتىرۋ, ەندوسكوپيالىق اۋرۋلاردى ەمدەۋ, بالالارعا, نارەستەلەرگە جاسالاتىن وتالاردى يگەرۋ جۇزەگە استى. ۇستىمىزدەگى جىلى ەپيلەپسياعا قارسى وتا جاساۋ باستالدى. ادامداردى قاجىتىپ سالعا اينالدىراتىن اۋرۋلاردى ەمدەۋ, اياق-قولداردى جانداندىرۋ قولعا الىندى.

قازاق نەيروحيرۋرگياسىنىڭ قاۋىمداستىعى قۇرىلدى. ول دۇنيەجۇزىلىك نەيروحيرۋرگيا اسسوتسياتسياسىنا تولىق مۇشە بولىپ ەندى. سونداي-اق, قاۋىمداستىق ەۋروپالىق نەيروحيرۋرگتەرىنىڭ اسسوتسياتسياسىنا دا تولىق مۇشە بولىپ قابىلداندى. وعان قوسا ازيا نەيروحيرۋرگتەرىنىڭ كونگرەسىنە دە قوسىلدى. از ۋاقىتتىڭ ىشىندەگى وراسان جەتىستىكتەردىڭ ارقاسىندا وسىلايشا الەمگە تانىلىپ, قازاقستاندىق عىلىمي-زەرتتەۋ نەيروحيرۋرگيا ورتالىعى سۋىرىلىپ العا شىقتى. بىرنەشە مارتە جەتىستىكتەر تۋرالى شەتەلدەردە باياندامالار جاسالدى. شەتەلدىڭ وزىق ماماندارى ورتالىققا كەلىپ, قازاقستاندىق نەيروحيرۋرگتەرىنە شەبەرلىك سىنىپتارى كورسەتىلدى. 2009 جىلى قازاقستان نەيروحيرۋرگتەرىنىڭ تۇڭعىش سەزى وتكىزىلدى. ءبىر جىلدان سوڭ حالىقارالىق كونفەرەنتسيا ۇيىمداستىرىلدى. 2011 جىلى دۇنيەجۇزىلىك نەيروحيرۋرگتەر اسسوتسياتسياسىنىڭ ءبىلىم بەرۋ كۋرسى ءوتتى. وعان الەمنىڭ 22 ەلىنەن – اقش, جاپونيا, ۇلىبريتانيا, گەرمانيا, رەسەي, قىتاي, ءۇندىستان جانە ت.ب. مەملەكەتتەردىڭ ماماندارى قاتىسىپ, قازاقستاندىق نەيروحيرۋرگتەرگە ءدارىس جۇرگىزىپ, سونىڭ قورىتىندىسىنا ساي دۇنيەجۇزى نەيروحيرۋرگتەرىنىڭ سەرتيفيكاتى تابىس ەتىلدى. جان-جاقتى تاجىريبە الماسۋ بولدى. مۇنىڭ ءبارى ءبىزدىڭ جىگىتتەرگە جاڭا سەرپىن بەردى. دامۋعا قولداۋ بولدى.

ەندى حالقىمىزدىڭ ماڭدايىنا ءبىتكەن رەسپۋبليكالىق نەيروحيرۋرگيا عىلىمي ورتالىعى قاي جاعىنان الساق تا, ماقتاۋعا تۇرارلىق. ءىشى مۇنتازداي تازا, وزىق مەديتسينالىق قۇرال-جابدىعىنا مامانى ساي, ناۋقاس ءۇشىن بارلىق جاعداي قاراستىرىلعان. اركىم وسىندا ەم الۋعا قۇشتار. ءتىپتى, رەسپۋبليكامىزدان تىسقارى جەرلەردەن دە كەلۋشىلەر بار. سوندىقتان بۇل ورتالىق بۇگىنگىسى مەن كەلەشەگى زور دارىگەرلىك مەكەمەلەردىڭ قاتارىندا, ياعني زامانىنا سايكەس دياگنوستيكالىق قۇرال-جابدىقتارمەن – كومپيۋتەرلىك جانە ماگنيتتىك-رەزونانستىق توموگرافتار, Siemens فيرماسىنىڭ انگيوگرافتارى, Niھon Koden فيرماسىنىڭ ەلەكتروەنتسەفالوگرافى مەن ەلەكتروميوگرافى جانە باسقا دا قۇرال-جابدىقپەن قامتاماسىز ەتىلگەن.

جاقىندا قازاقستان نەيروحيرۋرگتەرىنىڭ ءىى سەزىن وتكىزدىك. وعان كوپتەگەن حالىقارالىق نەيروحيرۋرگ ماماندار قاتىستى. ەۋروپا نەيروحيرۋرگتەرى اسسوتسياتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى جانە ت.ب. باتىس, شىعىس ەلدەرىنىڭ بەلگىلى ماماندارى كەلدى. ودان ءارى 2013 جىلى استانادا ەۋروپا نەيروحيرۋگتەرى اسسوتسياتسياسىنىڭ ءبىلىمدى جەتىلدىرۋ كۋرسى جۇرگىزىلەدى. ال 2014 جىلى ازيا نەيروحيرۋرگتەرىنىڭ ونىنشى كونگرەسى قازاقستاندا وتپەك. مۇنىڭ كونكۋرسىنا الەمنىڭ ءىرى توعىز مەملەكەتى قاتىسىپ, ازۋى التى قارىس ەلدەردىڭ اراسىندا جەڭىس بىزگە ءتيدى. جاسىراتىنى جوق, بۇل جەڭىس ەلباسىنىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدەگى ابىرويىنىڭ ارقاسىندا قازاقستانعا بۇيىردى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ سىندارلى ساياساتىنىڭ ناتيجەسىندە قازاقستاندا جاسالىپ جاتقان جاعىمدى جاڭالىقتار, وڭدى ىستەر, ءتيىمدى شارالار شەتەلدىكتەردى قاتتى قىزىقتىرادى. سوندىقتان ولار دا مۇنداعى جەتىستىكتەردى ءوز كوزدەرىمەن كورگىلەرى كەلەتىنى انىق, دەيدى س. قۋاندىق ۇلى.

بۇگىندە ورتالىقتا جىل سايىن 4,5 مىڭداي ناۋقاس ەم-دوم قابىلدايدى, ولاردىڭ 2,5 مىڭىنا وتا جاسالادى. سونىڭ 300 دەن اسا اۋرۋلارى ەڭ اۋىرلارىن, كۇردەلىسىن پروفەسسور اقشولاقوۆ ءوزى تاڭداپ الىپ قولىنان وتكىزەدى. ول مەملەكەت باسشىسى جولداۋىندا ايتقانداي, ءاربىر ادام سالاماتتى ءومىر سالتىن ۇستانۋعا جەتىك كوڭىل بولگەنىن قالايدى. ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىنا ساي ۇكىمەت ءىرى قالالارداعى نەيروحيرۋرگيا ورتالىقتارىنا قاجەتتى قۇرالداردى الىپ بەردى. ەندى دارىگەرلەردىڭ ءبىلىمىن ودان ءارى جەتىلدىرە بەرۋ جانە ءار ادام ءوز دەنساۋلىعىنا جاۋاپتى قاراۋى ءتيىس, دەيدى. بولاشاعى زور قازاقستان مەملەكەتى ءۇشىن ونىڭ ناعىز پاتريوتتارى بولاتىنداي دەنى ساۋ, جانى تازا جاندار اۋاداي قاجەت. ال ول ءۇشىن جاستار بۇعان قازىردەن باستاپ تاربيەلەنۋى ءتيىس. جاستاردىڭ ءوز دەنساۋلىعىنا ءاتۇستى قارايتىنى جاندى اۋىرتادى. ويتكەنى, جاسىراتىنى جوق سوڭعى كەزدەرى انا مەن بالانىڭ ءولىمى از بولمادى. دەمەك, جالپى ۇلتتىڭ دەنساۋلىعىن ساقتاۋدا ءار ادام, ءار مەكەمە بىرلەسە ارەكەت ەتۋى كەرەك. ساۋ گەنوفون ساقتالىپ قالۋى ءتيىس. سوڭعى كەزدەگى حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ جاقسارىپ, تۇرمىسىنىڭ تۇزەلگەنىنە ساي قازاقستاندىقتاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيى دە ارتىپ ياعني ءومىر جاسى ۇزاردى. الىس, جاقىن ەلدەرگە قاراعاندا, ءدال ءبىزدىڭ مەملەكەتتەي دەنساۋلىق سالاسىنا, مەديتسينانى دامىتۋعا قاراجات ءبولىپ جاتقان ەل وتە از. بۇل ءبىزدىڭ ەلباسىمىزدىڭ ارقاسىندا قول جەتكىزگەن جاعداي. سوڭعى كەزدەرى قانشاما اۋرۋحانالار, عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىقتارى, دارىگەرلىك پۋنكتتەر رەسپۋبليكا بويىنشا جاپپاي اشىلىپ جاتىر. دەگەنمەن, ەندى قازاقستاندىق مەديتسينانى دامىتۋ ءۇشىن وڭىرلىك دارىگەرلەردىڭ ءبىلىمىن, شەبەرلىگىن جەتىلدىرۋ كەرەك. اقش-تىڭ جاپونياعا قاراعاندا, ءىجو كورسەتكىشى الدەقايدا جوعارى, بىراق جاپونيانىڭ جۇمىس ىستەۋ قارىمى اقش-تان جوعارى. ەندەشە, مەديتسينادا اقشانىڭ دا شاماسى جەتپەيتىن تۇستار بولادى. مىنە, سوندىقتان ءاربىر دارىگەردىڭ قىزمەت كورسەتۋ تيىمدىلىگى, جاۋاپكەرشىلىگى, ءبىلىمى, بىلىكتىلىك ساپاسى ارتپاسا, ىلگەرىلەۋ بولمايدى. دەمەك, ايماقتارداعى ءدارىگەرلىك بولىمدەردىڭ قىزمەت ساپاسى ارتقانى ءجون. ايتپەسە, ولار ەتەكتەن تارتىپ تۇرعاندا رەسپۋبليكالىق عىلىمي-زەرتتەۋ نەيروحيرۋرگيا ورتالىعىنىڭ كوتەرىلۋى دە وڭاي ەمەس. ەگەر ايماقتارداعى نەيروحيرۋرگيا بولىمشەلەرى ءوز مىندەتتەرىن تالاپقا ساي اتقارىپ جاتسا, ءبىزدىڭ دە ودان ءارى دامۋىمىزعا مۇمكىندىك تۋادى. جوعارىدا شەتەلدىك مامانداردى شاقىرتىپ دارىگەرلەردى وقىتىپ, ۇيرەتىپ جاتقانداعى نەگىزگى ماقساتىمىز, ورتالىقتاعى دارىگەرلەردى ەمەس, نەگىزىنەن سول ايماقتارداعى نەيروحيرۋرگتەردىڭ ءبىلىمىن كوتەرۋ بولىپ تابىلادى. ويتكەنى, ىرگەتاس مىقتى بولسا, ءۇيدى قالاي بەرۋگە بولادى, دەيدى پروفەسسور س.اقشولاقوۆ.

ال ماسكەۋدەگى اكادەميك ن.ن. بۋردەنكو اتىنداعى نەيروحيرۋرگيا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى, اكادەميك الەكساندر كونوۆالوۆ قازاقستاننىڭ نەيروحيرۋرگياسى تۋرالى تاڭدانىسىن جاسىرماي ايتادى. «قازاقستاندىق نەيروحيرۋرگتەردىڭ جەتىستىگىنە شەتەلدىك ارىپتەستەر قىزىعا دا قىزعانا دا قارايمىز. تۇك جوق جەردەن باستاۋ العان قازاقستاندىق نەيروحيرۋرگيا ءبىردەن جوعارى دامۋدىڭ جولىنا ءتۇستى. جاڭا تەحنولوگيالار يگەرىلىپ, حالىقارالىق بايلانىس نىعايتىلدى. جالپى, ءبىزدىڭ وسىدان وتىز جىل بۇرىن كەزدەسكەنىمىز سەرىك ەكەۋمىزگە دە ءتيىمدى بولدى. وندا مەنىڭ ارىپتەستەرىم كەنەتتەن قازاقستانعا بارىپ, قايتۋعا ۇسىنىس جاسادى. ءسويتىپ, جەرگىلىكتى تابيعاتتى تاماشالاپ, دالا سۇلۋلىعىنا تامسانۋ ءۇشىن قارابۇتاققا اتباسىن تىرەدىك. سوندا مەن سەرىكپەن تانىستىم. وندا سەرىكتىڭ زايىبى باياننىڭ اتا-اناسىنىڭ ۇيىندە بولدىق. ول كەزدە باياننىڭ اكەسى تولەۋ الدياروۆ اۋداندىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى ەدى. سەرىك كەيىن ءبىزدىڭ ينستيتۋتقا كەلىپ, بىردەن ۇجىممەن ءسىڭىسىپ كەتتى. ورديناتۋرانى ءبىتىردى, كانديداتتىق جانە دوكتورلىق ديسسەرتاتسيا قورعادى. قازىر, مىنە, وزدەرىڭىز كورگەندەي, وتە جوعارى بىلىكتى مامان», دەيدى قۋانىشىن جاسىرماي.

جاستار دەمەكشى, سەرىك قۋاندىقۇلىنىڭ وتباسىندا ەكى ۇلى بار. ەكەۋى دە قۇقىق سالاسىن تاڭداعان. كەلىنى ءدارىگەر. ءۇش نەمەرەسى رايىمبەك, الديار جانە ءايبيبى ءوسىپ كەلەدى. وسى ۇشەۋدىڭ ۇلكەنى رايىمبەك, ورتانشىسى الديار اتاسىمەن بىرگە تالاي ءىرى نەيروحيرۋرگتەردىڭ جيىنىنا قاتىستى. وسىنىڭ اسەرى مە, ەندى الديار بولاشاقتا اتاسىنداي نەيروحيرۋرگ ماماندىعىن يگەرۋگە تالپىنىپ وتىر.

ءبىزدىڭ بۇگىنگى كەيىپكەرىمىزدىڭ جۇبايى بايان اقشولاقوۆا كۇيەۋىنىڭ ىزىمەن ءجۇرىپ كەلە جاتقانداي. «ارينە, مەن قىرىق جىل بويى وتاسىپ وتىرعان وتاعاسى تۋرالى كوپ نارسە جانە تازا شىندىقتى ايتا الاتىنىم انىق. ونىڭ ەڭ باستى قاسيەتى ءومىر سۇيگىشتىگى, اشىقتىعى, شىنشىلدىعى, وزگەلەرگە دەگەن ەرەكشە قامقورلىعى دەر ەدىم. ول كۇن سايىن ءولىم مەن ءومىر ارپالىسقان ساتتەردىڭ ناق ورتاسىندا جۇرگەندىكتەن, ءومىردىڭ قۇنىن باعالاي بىلەدى. ول بارلىق ادامعا بىردەي قامقورلىق جاساۋعا تىرىسادى. قاشاندا كەز كەلگەن ماسەلەدە قولۇشىن بەرۋگە دايار تۇرادى. سوندىقتان وعان كوپ ادام ءتۇرلى جاعدايلارمەن كەلىپ جاتادى. ارينە, تۋما-تۋىسقاندارىن دا ۇمىتپايدى. سونىڭ ارقاسىندا ونىڭ اناسى قازىر 86 جاسقا جەتسە دە دەنساۋلىعى جاقسى كۇيدە ءومىر سۇرۋدە. بالالارىنا, نەمەرەلەرىنە دەگەن قامقورلىعى مۇلدە بولەك. ول ءوزىنىڭ ماماندىعىن شەكسىز سۇيەدى. جاس نەيروحيرۋرگ شاكىرتتەرىن تەك ماماندىقتارىنا عانا ۇيرەتىپ قويماي, ءومىردىڭ بارلىق ماسەلەلەرىندە ولاردىڭ سۇرىنبەۋىنە داعدىلاندىرۋدا. ولار ونىڭ بالالارى سەكىلدى عوي, سوندىقتان بارىن ايامايدى. ونىڭ ۇستىنە ول تەك ءبارىن جالعىز ءوزى عانا ءبىلىپ قويماي, ءىس تەتىگىن ءوزى عانا يگەرىپ قويماي, سول ءوزىنىڭ بىلگەنىن, تاجىريبەسىن باسقالارعا تۇگەل ۇيرەتىپ, بىلىكتى جاستاردى جاپپاي ۇيرەتۋدى ۇلكەن مەكتەپكە اينالدىرعىسى كەلەدى. ونىڭ بار ءومىرى مەنىڭ كوز الدىمدا وتۋدە. وتكەن اپتا بويى ول كۇنىنە ەكى, ءۇش وتادان جاسادى. ونىڭ ۇستىنە ول ۇنەمى عىلىمي جۇمىسپەن اينالىسادى. سالماق اۋىر. سوندىقتان سپورتپەن اينالىسقاندى جاقسى كورەدى. سپورت بارلىق قيىندىقتى ەڭسەرۋگە جانە وعان قىزمەتىن شارشاماي, شالدىقپاي ساپالى جالعاستىرا بەرۋىنە كومەكتەسەتىنىن تۇسىنەدى. ونىڭ دوستارى دا وتە كوپ, سولاردىڭ ءبارى ونىڭ قاراپايىمدىلىعىن, ادالدىعىن, كوپشىلدىگىن, اشىقتىعىن, قامقورلىعىن سەزىنە بىلگەن جاندار», دەيدى ول اعىنان جارىلىپ.

بۇگىندە «رەسپۋبليكالىق نەيروحيرۋرگيا عىلىمي ورتالىعى» اق باسقارما توراعاسى رەتىندە جەمىستى قىزمەت اتقارىپ جۇرگەن سەرىك اقشولاقوۆ: «مەملەكەت باسشىسىنىڭ سىندارلى ساياساتىنىڭ ارقاسىندا قاسيەتتى دە قاستەرلى تاۋەلسىزدىگىمىز ءومىرىمىزدىڭ بارلىق سالاسىنان قازىر ايقىن اڭعارىلادى, دەيدى. – سونىڭ ءبىرى دە بىرەگەيى كەزىندە ارمانداپ جۇرگەن زامانۋي تەحنولوگيالار ارقاسىندا بۇرىن شەتەلدەردە عانا قولجەتىمدى بولاتىن ەمدەۋ تاسىلدەرى ەنگىزىلگەن ەرەكشە مەديتسينالىق ورتالىقتار بوي كوتەردى. وسىدان ون جىل بۇرىن ويعا دا كىرىپ, شىقپايتىن ۇلتتىق مەديتسينالىق حولدينگ كلينيكالارى, ءبىلىم مەن عىلىم جانە تاجىريبەنى ۇشتاستىرعان جاڭا نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى جالپى دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن دامىتۋعا وراسان تىڭ سەرپىن بەردى».

ەندەشە, ءبىز دە بۇل جەتىستىكتەرگە تامسانا وتىرىپ, ماقالامىزدىڭ سوڭىن وسى ءىستىڭ باسى-قاسىندا ءجۇرىپ جۇزەگە اسىرۋعا بەرىلە اتسالىسقان تۇلعا تۋرالى ويىمىزدى قازاقتىڭ ايتۋلى اقىندارىنىڭ ءبىرى فاريزا وڭعارسىنوۆانىڭ: «تالاي ۇلكەن-كىشى لاۋازىمدى دارىگەرلەردى كەزدەستىرىپ ءجۇرمىز. كوبىنىڭ سىرقات ادامعا دەگەن قارىم-قاتىناسىن كورگەندە, جۇرەكتەرىنىڭ ورنىندا پلاستماسسادان جاسالعان زات پا دەپ قالاسىڭ. ال سەرىك اقشولاقوۆتى ءبىرازدان بەرى ءبىلەمىن. وتە ءبىلىمدى, سەزىمتال, ىشكى, سىرتقى مادەنيەتى جوعارى ازامات. سەرىكتىڭ كىشىپەيىلدىلىگى, كىمگە بولسا دا كومەكتەسكىسى كەلىپ تۇراتىن قاراپايىم بولمىسى, قينالعان جاندارعا دەگەن جاناشىرلىعى, قولۇشىن بەرۋگە ءازىر تۇراتىندىعى ادامنىڭ جۇرەگىن ەلجىرەتەدى.

ارينە, نەيروحيرۋرگيا – مەديتسينانىڭ اسا كۇردەلى سالاسى ەكەنى بەلگىلى. سەرىك – وسى سالانىڭ اسا بىلگىر مامانى, ونىڭ ەسىمى مەديتسيناسى اسا دامىعان گەرمانيادا جانە باسقا شەتەلدەردە جاقسى تانىس. كەز كەلگەندى مويىنداي بەرمەيتىن نەمىس دارىگەرلەرىنىڭ اراسىندا ۇلكەن بەدەلگە يە بولۋى سەرىكتىڭ قانداي دەڭگەيدەگى مامان ەكەنىن كورسەتەدى.

ءبىز باسقا ەلدەن بىرەۋ كەلسە, قۇلاپ-جىعىلىپ باس ۇراتىن ۇلت بولىپ الدىق. ءوزىمىزدىڭ التىنىمىزدى كوزىمىزگە ءىلمەي, باسقانىڭ مىسى مەن جەزىن ماداقتاۋعا ءازىر تۇرامىز. ال سەرىكتەي التىن ازاماتتاردى ايتىپ, قالاي ماقتانساق تا, ارتىق ەمەس» دەگەن ويلى سوزىمەن تۇيىندەيمىز.

الەكساندر تاسبولاتوۆ,

«ەگەمەن قازاقستان».