تاعدىر
بەيسەنبى, 29 قاراشا 2012 7:25
ادام بالاسى شىر ەتىپ جارىق دۇنيە ەسىگىن اشقاندا, ونىڭ ماڭدايىنا اششىلى-تۇششىلى ءدامى بار تاعدىرى جازىلىپ قوياتىنى راس سياقتى. قالاي دەسەك تە, ادام بالاسى ءۇشىن تاعدىر دەگەنىڭىز – ۇلكەن ءبىر سىناق الاڭى.
…بۇكىل دۇنيەجۇزى عالىمدارى اسپان الەمىن زەرتتەۋ ءۇشىن تۇڭعىش رەت ادام بالاسىن عارىشقا ۇشىرۋ ماقساتىندا كۇن-ءتۇن دەمەي جۇمىس ىستەپ جاتقان 1961 جىل ەدى. جەر-انا دا بۋسانىپ, اۋىل بالالارى دوپ قۋىپ, مامىراجاي كوكتەمنىڭ كەلگەن شاعى. سول زاماندا ياعني, وسىدان جارتى عاسىردان اسا ۋاقىت بۇرىن ەنەسى بوساعادان جاڭا اتتاعان كەلىنىمەن قاتار بوسانا بەرەتىن. ونى ەشكىم دە ەرسى كورمەيتىن.
بەيسەنبى, 29 قاراشا 2012 7:25
ادام بالاسى شىر ەتىپ جارىق دۇنيە ەسىگىن اشقاندا, ونىڭ ماڭدايىنا اششىلى-تۇششىلى ءدامى بار تاعدىرى جازىلىپ قوياتىنى راس سياقتى. قالاي دەسەك تە, ادام بالاسى ءۇشىن تاعدىر دەگەنىڭىز – ۇلكەن ءبىر سىناق الاڭى.
…بۇكىل دۇنيەجۇزى عالىمدارى اسپان الەمىن زەرتتەۋ ءۇشىن تۇڭعىش رەت ادام بالاسىن عارىشقا ۇشىرۋ ماقساتىندا كۇن-ءتۇن دەمەي جۇمىس ىستەپ جاتقان 1961 جىل ەدى. جەر-انا دا بۋسانىپ, اۋىل بالالارى دوپ قۋىپ, مامىراجاي كوكتەمنىڭ كەلگەن شاعى. سول زاماندا ياعني, وسىدان جارتى عاسىردان اسا ۋاقىت بۇرىن ەنەسى بوساعادان جاڭا اتتاعان كەلىنىمەن قاتار بوسانا بەرەتىن. ونى ەشكىم دە ەرسى كورمەيتىن. ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرى قۋاندىقباي اتامىزدىڭ ۇيىندەگى تاناگۇل اپامىز سودان ءبىر جىل بۇرىن عانا بوسانىپ, ومىرگە ماڭدايى جارقىراعان باقىت اتتى قىز كەلگەن ەدى. ال, الگى 1961 جىلدىڭ كوكتەمىندە سول ءۇيدىڭ ۇلكەن كەلىنى بالادان قايتىس بولىپ, ءومىر ەسىگىن جاڭا اشقان تورسىق شەكەلى ۇلعا قالدىبەك ەسىمى قويىلادى. سودان جارىق ءدۇنيە ەسىگىن اشپاي جاتىپ جەتىم اتانعان نەمەرەسى قالدىبەكتى تاناگۇل اپا ءوز قىزى باقىتپەن بىرگە باعىپ-قاعىپ, جەتىلدىرەدى. قالدىبەك ءوز قۇربىلارىمەن بىرگە ەكى ءۇيدىڭ اراسىندا ءجۇرىپ, قىزىقتى بالالىق شاقتى ءوتكىزدى. ولاي دەيتىنىم, وزىنە جارىق دۇنيە سىيلاعان اناسىنىڭ قازاسىن بالالىق كەزدە بىلمەپتى. اناسىنىڭ جىلى وتكەسىن اعايىن-تۋىس اقىلداسىپ, قالدىبەكتىڭ اكەسىن كورشى اۋىلدىڭ رايحان اتتى قىزىنا قوسادى. ۇلكەن شاڭىراققا تۇسكەن جاس كەلىن ءبارىن اقىلعا سالىپ, ويىن بالاسى قالدىبەكتى باۋىرىنا باسىپ, ءوزىن «ماما» دەپ ايتۋدى ۇيرەتەدى.
سول جىلدارى ەلدىڭ نيەتى دۇرىس بولدى ما, اعايىننىڭ تاتۋلىعى كەرەمەت ەدى. ءبىرەۋدىڭ ۇيىنە قوناق كەلسە, شاقىرۋسىز-اق كورشى-قولاڭ تۇگەل جيىلادى. اعايىننىڭ ۇيىندە توي بولاتىن بولسا, تۋىستار مەن كورشىلەر جينالىپ قالاي وتكىزۋ كەرەك دەگەن ماسەلەنى قىزۋ تالقىلايتىن. ۇلكەندەر جاعى تاماقتى كىم پىسىرەدى, شايدى كىم قايناتادى, وتىندى كىم جارادى دەگەن سياقتى ۇساق-تۇيەككە دەيىن ءبولىپ بەرەتىن. بالالارعا دا وزدەرىنىڭ شامالارىنا قاراي تاپسىرمالار جۇكتەلەتىن. بالالاردىڭ تاتۋ, اعايىننىڭ باۋىرمال بولۋىنا وسىنداي جاعدايلاردىڭ اسەر ەتكەنى ءسوزسىز.
ءبىر كوشەدە قالدىبەكتىڭ وزىمەن قۇرداس ون شاقتى ۇل-قىز قاتار وستىك. قالدىبەكتىڭ اتاسى شەشەندىگى بار, ءوزى جاقسى وقي الماسا دا راديو ارقىلى بىرنەشە رەت تىڭداعان سوڭ جاتتاپ العان رۇستەم-داستان, قىز جىبەك پوەمالارىن كورشى بالالارعا جارىستىرا ايتقىزىپ, ءوزى شىنايى بەرىلىپ تىڭدايتىن. بارلىق بالالار ماعان وقىتسا ەكەن دەپ ءبىر يىعىمىزدى بەرىپ تۇراتىنبىز. وقىتقان جاعدايدا بارىنشا مانەرلەپ وقۋعا تىرىساتىنبىز. داستاندى مانەرلەپ وقىعان بالانى ماقتاپ, وسىدان جاقسى ازامات شىعادى دەپ وتىراتىن.
ءسويتىپ, ۋاقىت شىركىن زىمىراپ وتە شىقتى. ءبىز ورتا مەكتەپتى ءبىتىرىپ, ارقايسىسىمىز ءوز جولىمىزبەن كەتتىك. قالدىبەك قاراتاۋ قالاسىنداعى پوليتەحنيكالىق ينستيتۋتتىڭ ستۋدەنتى اتاندى. ال, ورتا مەكتەپتە جۇرگەندە جۇبى جازىلماعان ادەمى ەسىمدى سىنىپتاس قىز مۇعالىمدەر دايىندايتىن ينستيتۋتقا ءتۇستى. قازىرگىدەي ءبىر-ءبىرىن ءسال كورمەي قالسا, ماڭگىگە «ءبولىنىپ» كەتەتىن جۇپتار ول كەزدە سيرەك كەزدەسەتىن. ءبىزدىڭ كەيىپكەرلەرىمىز دە ەكى قالادا وقىپ ءجۇرىپ, ءبىر-بىرىنە دەگەن ىنتىق كوڭىلىن سۋىتپاي, اقىرى ۇيلەنىپ ەدى.
قالدىبەك پەن ادەمى قوسىلعاندا اۋىل بولىپ قۋانىپ, ۇلكەندەر جاعى اق باتالارىن بەرگەنى ەسىمىزدە. اسىرەسە, اكەسى ستۋدەنت كەزىندە دۇنيە سالعان سوڭ جەسىرلىكتىڭ ءدامىن ەرتەرەك تاتقان رايحان انانىڭ قۋانىشىندا شەك بولمادى. قالدىبەك ماماندىعى بويىنشا اۋدان ورتالىعىنداعى گەولوگتار مەكەمەسىنە جۇمىسقا ورنالاسىپ, ادەمى ءوزى وقىعان مەكتەپكە مۇعالىم بولىپ قابىلداندى. قانداي باقىتتى شاق. جاڭادان وتاۋ قۇرعان جاس وتباسى وسىلايشا ءومىر اتتى ۇلكەن جولعا قول ۇستاسىپ بىرگە اتتاندى.
ايەل ادامنىڭ ۇلكەن باقىتى انا اتانۋ ەكەنى داۋسىز. ادەمى دە ايى-كۇنى جەتكەندە جارىق ءدۇنيەگە شەكەسى تورسىقتاي ۇل اكەلدى. وعان بۇكىل اۋلەت جينالىپ, ازان شاقىرىپ جاقسان ەسىمىن قويدى. ودان كەيىن ىلە-شالا ءومىر ەسىگىن اشقان قىزدارى بالجان ەسىمىن يەلەندى. اراعا ءتورت جىل سالىپ ءۇشىنشى بالاعا اياعى اۋىرلاعان ادەمى ايى-كۇنى جەتكەندە اۋدان ورتالىعىنداعى اۋرۋحاناعا جەتكىزىلەدى. ادەمىنى دارىگەرلەر قيىندىقپەن بوساندىرىپ الادى. بىراق جاس انا ءبىر اپتادان سوڭ ەسىن جيماعان كۇيى باقيلىق بولادى.
شيەتتەي ءۇش بالاپانىن, جان جارىن تاستاپ و دۇنيەگە اتتانعان جاس كەلىنشەكتىڭ قايعىسى اۋىلداستارىنىڭ قابىرعاسىنا قاتتى باتتى. جانازاسىنا جيىلعان جۇرتتىڭ جىلاماعانى قالمادى. بىراق ءتىرى ادام ءتىرشىلىگىن ىستەيدى ەكەن. ومىرگە كەلە سالا جەتىم قالعان سابيگە انار دەپ ات قويىلدى. تاعدىر دەگەندى قويساڭىزشى, ءومىر ەسىگىن اشپاستان اجەسىنىڭ اق ءسۇتىن ەمىپ ادام بولعان اكەسىنىڭ تاعدىرى, ارادا 28 جىلداي ۋاقىت وتكەندە اناردىڭ باسىندا دا قايتالاندى. بۇل جولى كىشكەنتاي ءسابيدى قالدىبەكتىڭ اپكەسى باقىت اسىراپ الىپ, ءوز بالاسىمەن قاتار ەمىزىپ ءوسىردى. قالدىبەكتىڭ بالالارىنىڭ باعى بار ەكەن. ولاردى رايحان اجە ەشكىمنەن كەم قىلماي ءوسىردى.
جاس وسەدى, جارلى بايدى. بۇگىندە قالدىبەكتىڭ جاقسانى – ۇلكەن ازامات, جوعارى وقۋ ورنىن تامامداعان مامان. بالجان دا جوعارى ءبىلىم الدى, تۇرمىسقا شىقتى, بالالى-شاعالى. تۋعان اناسىن كورمەي وسكەن انار دا ولاردىڭ ءىزىن باسىپ كەلە جاتىر.
ولاردىڭ ءار قادامىنا قۋانا وتىرىپ, رەنىش ەندى قايتالانباسا ەكەن دەپ تىلەيسىڭ.
كادىربەك سادۋباەۆ.
