كوپىرلەردەگى كىناراتتار
سەنبى, 24 قاراشا 2012 7:13
«جاساندى قۇرىلعىلار» دەپ اتالاتىن بۇل توراپتاردىڭ جاعدايى سىن كوتەرمەيدى
باس كولىك پروكۋراتۋراسى ءوز قىزمەتىنىڭ ەرەكشەلىگى بويىنشا كولىكتىڭ بارلىق دەرلىك تۇرلەرىنە قاداعالاۋ جاسايدى. ەڭ ماڭىزدى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى جاساندى قۇرىلعىلاردىڭ جاعدايى بولىپ تابىلادى. ول قوزعالىس قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە ىقپال ەتەتىن كولىك قان تامىرلارىنىڭ ءبىر بولىگى.
الەمدىك تاجىريبەدە جاساندى قۇرىلعىلاردى تيىسىنشە كۇتپەۋدىڭ جانە پايدالانباۋدىڭ, سونىڭ ىشىندە كوپىرلەردى ساپاسىز سالۋدان, نە قۇرىلىس نورمالارى مەن ەرەجەلەرىن ساقتاماي جوندەۋ سالدارىنان ولاردىڭ قيراۋ, قۇلاۋ جاعدايلارى وتە ءجيى كەزدەسەدى.
سەنبى, 24 قاراشا 2012 7:13
«جاساندى قۇرىلعىلار» دەپ اتالاتىن بۇل توراپتاردىڭ جاعدايى سىن كوتەرمەيدى
باس كولىك پروكۋراتۋراسى ءوز قىزمەتىنىڭ ەرەكشەلىگى بويىنشا كولىكتىڭ بارلىق دەرلىك تۇرلەرىنە قاداعالاۋ جاسايدى. ەڭ ماڭىزدى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى جاساندى قۇرىلعىلاردىڭ جاعدايى بولىپ تابىلادى. ول قوزعالىس قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە ىقپال ەتەتىن كولىك قان تامىرلارىنىڭ ءبىر بولىگى.
الەمدىك تاجىريبەدە جاساندى قۇرىلعىلاردى تيىسىنشە كۇتپەۋدىڭ جانە پايدالانباۋدىڭ, سونىڭ ىشىندە كوپىرلەردى ساپاسىز سالۋدان, نە قۇرىلىس نورمالارى مەن ەرەجەلەرىن ساقتاماي جوندەۋ سالدارىنان ولاردىڭ قيراۋ, قۇلاۋ جاعدايلارى وتە ءجيى كەزدەسەدى.
مۇنداي دەرەكتەر سوڭعى ۋاقىتتا ءبىزدىڭ ەلىمىزدە دە تىركەلە باستادى. ولاردىڭ كوپشىلىگى تەمىر جولداعى جاساندى قۇرىلعىلار, ال ولاردىڭ 9 مىڭنان استامى 70-100 جىلدان استام ۋاقىتتان بەرى پايدالانىلىپ كەلەدى.
باس كولىك پروكۋراتۋراسى اعىمداعى جىلى تەمىر جولداردى كەسىپ وتەتىن كوپىرلەر مەن اۆتوكولىك جول وتپەسى مەنشىك يەلەرىنىڭ ولاردى قاۋىپسىز پايدالانۋدى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان زاڭنامانى قالاي ساقتايتىندىعىنا تەكسەرۋ جۇرگىزدى. تەكسەرۋ مەنشىك يەلەرىنىڭ جاساندى قۇرىلعىلاردى كۇتۋگە ءتيىستى نازار اۋدارمايتىندىعىن, كۇردەلى جوندەۋ جۇمىسىن جۇرگىزۋ مەرزىمدەرىن ساقتامايتىندىعىن, جەكەلەگەن كوپىر قۇرىلىستارىنىڭ تولىق اۋىستىرىلۋى ءتيىس ەكەندىگىن كورسەتتى.
ەگەر جاعدايى قاناعاتتانعىسىز ءارى قوزعالىس قاۋىپسىزدىگى ساقتالماعان جاساندى تەمىر جول قۇرىلعىلارى جايلى ءسوز ەتسەك, ولاردىڭ سانى – 250, رەسپۋبليكالىق ءمانى بار اۆتوكولىك جولدارى جەلىسىندەگى تەمىر جولداردى كەسىپ وتەتىن 66 جول وتپەسىنىڭ 18-ءى اپاتتى جاعدايدا جانە كۇردەلى ءجوندەۋدى تالاپ ەتەدى.
رەسپۋبليكالىق «مەركە – شۋ – بۋرىلبايتال» اۆتوكولىك جولى ۋچاسكەلەرىندە ورنالاسقان 3 جول وتپەسى, ولاردىڭ تەحنيكالىق جاعدايىنا جوسپارلى زەرتتەۋ جۇرگىزۋ ناتيجەلەرى بويىنشا 2010 جىلدان بەرى اپاتتى جاعدايدا دەپ تانىلدى. الايدا, وسى ۋاقىتقا دەيىن ولارعا كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزۋ شارالارى قابىلدانعان جوق.
نەگىزگى ءترانسسىبىر ماگيسترالى جولدارىنىڭ ۇستىمەن وتەتىن, پەتروپاۆل قالاسىندا ورنالاسقان جول وتپەسىن تەكسەرۋ ارقالىق بويىندا كوپتەگەن جارىقتاردىڭ پايدا بولعانىن كورسەتتى, جەكەلەگەن ارقالىقتار قابىرعالارى 40 مم-گە دەيىن قيسايعان, ولاردىڭ گەومەتريالىق ولشەمدەرىندە اۋىتقۋلار بار بولىپ شىقتى.
ساراپتاما قورىتىندىسىنا سايكەس «وڭتۇستىك-ورال تەمىر جولى پەتروپاۆل بەكەتىندەگى اۆتوكولىك جول وتپەسى» پايدالانۋعا جارامسىز. قاراعاندى قالاسىنا كىرەبەرىس اۆتوكولىك جولىندا 1973 جىلى سالىنعان, ۇزىندىعى 50 م. جول وتپەسى 2006 جىلدىڭ وزىندە-اق اپاتتى جاعدايدا دەپ تانىلدى, الايدا, ونى كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزۋگە قاراجات ءبولۋ تۋرالى ماسەلە وسى ۋاقىتقا دەيىن شەشىلگەن جوق. تەك كولىك پروكۋراتۋراسىنىڭ ارالاسۋىمەن عانا جەزقازعان قالالىق اكىمدىگى جول وتپەلەرىن كۇردەلى ءجوندەۋدەن وتكىزۋگە قاراجات ءىزدەستىرە باستادى.
قاناعاتتانارلىقسىز تەحنيكالىق جاعدايداعى جاساندى قۇرىلىستاردى پايدالانۋ جول قوزعالىسى قاۋىپسىزدىگىنە قاتەر ءتوندىرىپ, قيراۋىنا جانە قۇلاۋىنا بايلانىستى قايعىلى سالدارلارعا اپارىپ سوقتىراتىندىعى قاداعالاۋ ورگانىنىڭ الاڭداۋشىلىعىن تۋدىرىپ وتىر. 2011 جىلدىڭ مامىر ايىندا قاراعاندى قالاسىندا سالماق تۇسەتىن تىرەك كونسترۋكتسيالارىنىڭ بۇزىلۋى سالدارىنان اۆتوكولىك كوپىرى قيرادى. اعىمداعى جىلدىڭ اقپان ايىندا وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا بولعان سۋ تاسقىنى سالدارىنان اۆتوكولىك كوپىرى وپىرىلىپ ءتۇستى.
اتالعان قۇرىلىستاردى 30-50 جىل بويى پايدالانۋدىڭ شەكتى نورماتيۆتىك مەرزىمدەرىن بەلگىلەيتىن قۇجاتتاردىڭ بولماۋىنا بايلانىستى پروبلەمالار دا تۋىنداۋدا. وسىنداي جاعداي تەمىر جول جەلىلەرىندەگى كوپىرلەردى پايدالانۋ كەزىندە دە كەزدەسەدى. تەمىر جول كولىگى تۋرالى زاڭدا تەمىر جول كولىگىندەگى تاسىمال قىزمەتى مەن باسقا دا قىزمەتتى جۇزەگە اسىراتىن جەكە جانە زاڭدى تۇلعالاردىڭ قىزمەتىن ولاردىڭ جاساندى قۇرىلىستاردى كۇتۋ, پايدالانۋ جانە ءجوندەۋ ەرەجەلەرىن ساقتاۋى بولىگىندە ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ تەكسەرۋگە قۇقىلى ەكەندىگى ءدال انىقتالعان. زاڭنىڭ قابىلدانعانىنا 10 جىلدان استام ۋاقىت وتكەنىنە قاراماستان, كولىك جانە كوممۋنيكاتسيالار مينيسترلىگى اۆتوكولىك جول وتپەلەرىن زەرتتەۋگە مامانداندىرىلعان زەرتحانالار, نە سايكەس دياگنوستيكالىق جابدىقپەن اۋماقتىق ينسپەكتسيالاردى جاراقتاندىرۋ ۇلگىسىندە تەمىر جول كولىگىنىڭ جاساندى قۇرىلىستارىن زەرتتەۋ جونىندەگى ءبولىمشەنى قۇرۋ تۋرالى ماسەلەنى وسى ۋاقىتقا دەيىن شەشكەن جوق. ناتيجەسىندە مينيسترلىك تەمىر جول جاساندى قۇرىلعىلارىنىڭ تەحنيكالىق جاعدايىنا بىردە-ءبىر رەت كەشەندى زەرتتەۋ جۇرگىزبەگەن. «قازاقستان تەمىر جولى» ۇك» اق جانىنان قۇرىلعان ەلىمىزدەگى كوپىر سىنالاتىن بىردەن-ءبىر ورتالىق زەرتحانادا ءتيىستى زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋ ءۇشىن قاجەت ۆاگون-زەرتحانالار مەن اسپاپتار جوق.
زەرتحانانىڭ جاساندى تەمىر جول قۇرىلعىلارىنا جىل سايىن زەرتتەۋ جۇرگىزەتىندىگىنە قاراماستان, 2012 جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا ماڭعىستاۋ وبلىسىندا شەتپە – 14-رازەزد بەكەتتەرىنىڭ ارالىعىنداعى جەر توسەمىن سۋ شايىپ كەتتى. قۇبىرلاردىڭ قۇلاۋىنان جەر توسەمىن سۋ شايىپ كەتۋ جاعدايى 2011 جىلى «بەينەۋ-ماڭعىستاۋ» ۋچاسكەسىندە دە بولدى.
سونىمەن قاتار, تالداۋ قولدانىستاعى زاڭنامانى جەتىلدىرۋ جونىندەگى جۇمىستىڭ اتالعان سالادا جۇرگىزىلمەي وتىرعاندىعىن كورسەتەدى, وسىنىڭ سالدارىنان جاساندى تەمىر جول قۇرىلىستارىن كۇتۋ مەن جوندەۋ ءتارتىبى بىردە-ءبىر نورماتيۆتىك قۇجاتپەن رەتتەلمەگەن. وسىنىڭ ناتيجەسىندە, نەگىزگى تەمىر جول باعىتتارىندا عاسىردان استام ۋاقىت بۇرىن سالىنعان, ونى سالعان كەزدە قازىرگى ۋاقىتتاعى پويىزداردىڭ جۇك سالماعى ەسكەرىلمەگەن قۇرىلىستار ءالى كۇنگە دەيىن پايدالانىلىپ كەلەدى.
ەلىمىزدىڭ كوپتەگەن ايماقتارىندا مەرزىمى وتكەن اقاۋلى كوپىر قۇرىلىستارىنىڭ پايدالانىلاتىندىعى بايقالىپ وتىر, ياعني ولار كوپتەگەن جاعدايدا بىردە-ءبىر رەت تولىق اسپاپتىق تۇردە زەرتتەلمەگەن, سونىڭ سالدارىنان ولاردىڭ ساناتى, قۇرىلىستىڭ كلاستىعى مەن كوپىرلەردىڭ سالماق تۇسەتىن قابىلەتى وسى ۋاقىتقا دەيىن بەلگىلەنبەگەن.
قازىرگى كۇنى رەسپۋبليكادا سالىنعانىنا 100 جىلدان اسقان, ياعني نورماتيۆتىك قىزمەت مەرزىمىنەن اسىپ كەتكەن 300-دەن استام تەمىر جول كوپىرى پايدالانىلۋدا. تەمىر جول كولىگى سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ساياساتتى ىسكە اسىرۋ مىندەتتەرى جۇكتەلگەن مينيسترلىك جاساندى قۇرىلىستاردى پايدالانۋعا جاسالاتىن باقىلاۋدان ءىس جۇزىندە شەتتەگەن, قولدانىستاعى زاڭنامانى جەتىلدىرۋ جونىندە جۇمىس جۇرگىزىلمەيدى.
ايتىلعانداردى قورىتا كەلە ايتارىمىز, كولىك جانە كوممۋنيكاتسيالار مينيسترلىگى ەلىمىزدىڭ بارلىق جولدارىنداعى جاساندى قۇرىلىستاردىڭ, ونىڭ ىشىندە, اۋداندىق ماندەگى جولدارداعى جاساندى قۇرىلىستاردىڭ دا تەحنيكالىق جاعدايىنا مەملەكەتتىك باقىلاۋدى جۇزەگە اسىرۋعا مىندەتتى جالعىز جول ورگانى بولۋى ءتيىس. قازىرگى كۇنى ەشكىم دە اۋداندىق ماندەگى, سونىڭ ىشىندە, اۋىلدىق ەلدى مەكەندەرگە جاقىن ورنالاسقان, سونىمەن قاتار ەلدى مەكەندەردىڭ وزدەرىندەگى (قالالار, اۋىلدار) اۆتوكولىك جولدارىندا پايدالانىلاتىن جاساندى قۇرىلىستاردىڭ تەحنيكالىق جاعدايىنا ناقتى باعا بەرە المايدى دەپ ويلايمىن.
باس كولىك پروكۋراتۋراسى جۇرگىزگەن تەكسەرۋ قورىتىندىلارى بويىنشا كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا مينيسترلىگى مەن «قازاقستان تەمىر جولى» ۇك» اق اتىنا زاڭدىلىقتىڭ بۇزىلۋىن بولدىرماۋ جونىندە ۇسىنىس ەنگىزىلدى.
ىبىراي تىلەۋعاليەۆ,
باس كولىك پروكۋرورى.
