شىندىق اشىلىپ, جاعداي تۇزەلەدى
جۇما, 27 ءساۋىر 2012 1:30
اتتەستاتتاۋ – قۇقىقتىق قايتا قۇرىلۋ قادامى
بۇگىندە ەلىمىزدىڭ تۇكپىر تۇكپىرىندە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى قىزمەتكەرلەرىن اتتەستاتتاۋدان لايىقتى وتكىزۋ ءۇشىن بارىنشا قىزۋ دايىندىقتار جۇرگىزىلۋدە. بۇعان جان-جاقتى قۇلاعدار بولعان حالىق تا ۇلكەن ۇمىتپەن قاراپ, وڭدى ناتيجەلەردى كۇتۋدە. وسىعان وراي ءبىز بۇل اتتەستاتتاۋدان ەلىمىز قانداي پايداعا كەنەلىپ, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىمىز قانشالىقتى وزگەرىسكە تۇسەتىندىگىن ءبىلۋ ءۇشىن, ءبىر سوزبەن ايتقاندا, اتتەستاتتاۋ ەلگە نە بەرەتىندىگىن تاعى ءبىر ايقىنداۋ ماقساتىندا پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى, حالىقارالىق ىستەر, قورعانىس جانە قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ مۇشەسى ق.جاقىپوۆقا جولىعىپ, وسى جايىندا ايتىپ بەرۋىن سۇرعان ەدىك. قابيبوللا قابەن ۇلى بىلاي دەپ جاۋاپ بەردى:
جۇما, 27 ءساۋىر 2012 1:30
اتتەستاتتاۋ – قۇقىقتىق قايتا قۇرىلۋ قادامى
بۇگىندە ەلىمىزدىڭ تۇكپىر تۇكپىرىندە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى قىزمەتكەرلەرىن اتتەستاتتاۋدان لايىقتى وتكىزۋ ءۇشىن بارىنشا قىزۋ دايىندىقتار جۇرگىزىلۋدە. بۇعان جان-جاقتى قۇلاعدار بولعان حالىق تا ۇلكەن ۇمىتپەن قاراپ, وڭدى ناتيجەلەردى كۇتۋدە. وسىعان وراي ءبىز بۇل اتتەستاتتاۋدان ەلىمىز قانداي پايداعا كەنەلىپ, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىمىز قانشالىقتى وزگەرىسكە تۇسەتىندىگىن ءبىلۋ ءۇشىن, ءبىر سوزبەن ايتقاندا, اتتەستاتتاۋ ەلگە نە بەرەتىندىگىن تاعى ءبىر ايقىنداۋ ماقساتىندا پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى, حالىقارالىق ىستەر, قورعانىس جانە قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ مۇشەسى ق.جاقىپوۆقا جولىعىپ, وسى جايىندا ايتىپ بەرۋىن سۇرعان ەدىك. قابيبوللا قابەن ۇلى بىلاي دەپ جاۋاپ بەردى:
– ءوزىڭىز بىلەتىندەي, پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ءۇستىمىزدەگى جىلعى ءساۋىر ايىنداعى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىن كەزەكتەن تىس اتتەستاتتاۋ تۋرالى جارلىعىنا بايلانىستى ەلىمىزدىڭ بارلىق قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى قىزمەتكەرلەرىن كەزەكتەن تىس اتتەستاتتاۋ ءۇشىن جوعارى دەڭگەيلى كوميسسيا قۇرىلدى.
ەلباسىنىڭ باسا نازار اۋدارۋى جانە اتالعان كوميسسيا قۇرامىنىڭ وتە جوعارى دەڭگەيى بۇل ءماسەلەنىڭ كۇن تارتىبىندە تۇرعان ايرىقشا ماڭىزدى ەكەنىن ءبىلدىرەدى. سوندىقتان دا كوميسسياعا پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ باسشىسى جەتەكشىلىك جاساپ, ونىڭ قۇرامىنا بارلىق قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ جانە ارالاس ورگانداردىڭ بىرىنشى باسشىلارى كىرەدى.
اتتەستاتتاۋدىڭ كەزەكتەن تىس وتكىزىلۋ قاجەتتىلىگى مەن ونىڭ كۇن تارتىبىندە تۇرعاندىعىنا ەرەكشە ءمان بەرگەن ءجون.
بىرىنشىدەن, اتالعان كەشەندى شارالاردى جۇرگىزۋ ارقىلى قىزمەتكەرلەردىڭ وزدەرىنە جۇكتەلگەن مىندەتتەردى اتقارۋ مۇمكىندىگىن انىقتاۋعا جانە قىزمەتتىڭ ءناتيجەسىن بىلۋگە قول جەتەدى. بۇل ارقىلى قۇقىق قورعاۋ قىزمەتكەرلەرىنىڭ مارتەبەسى ارتىپ, پوليتسيا مەن قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىندا تەك تاڭداۋلىلار عانا قالادى. دەگەنمەن, بۇل قىزمەتكەرلەر ءبىلۋگە ءتيىستى زاڭداردى جانە نورماتيۆتىك قۇجاتتار مەن نۇسقاۋلاردى يگەرۋ دەڭگەيىنە قويىلاتىن باعا عانا ەمەس, سونداي-اق قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەت ەرەكشەلىگىنە وراي اسكەري جانە جاۋىنگەرلىك ازىرلىككە, بەلگىلەنگەن نورماتيۆتەر بويىنشا جەكە قۇرامنىڭ دەنە شىنىقتىرۋداعى ءسايكەستىگىنە دە ايرىقشا ءمان بەرۋ دەگەن ءسوز.
قىزمەتكەرلەردىڭ نەگىزگى كاسىپتىك كورسەتكىشتەرىن انىقتايتىن اتتەستاتتاۋ مۇنىمەن شەكتەلمەيدى. پوليتسەيلەردىڭ ادامگەرشىلىك بەينەسى ايقىندالىپ, مورالدىق جانە پسيحولوگيالىق تۇراقتىلىعى تەكسەرىلەدى. سونىمەن قاتار, كوممۋنيكاتسيالىق جانە اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردى يگەرۋ دەڭگەيى دە قارالادى. جالپى العاندا, وسى كورسەتكىشتەردىڭ ءبارى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا دەگەن حالىقتىڭ سەنىمىن ارتتىرىپ, قوعام مەن بيزنەس وكىلدەرىنىڭ كۇتكەن تالابىنا ءسايكەس كەلۋى ءتيىس. بۇل بيزنەس ءۇشىن قولايلى جاعداي تۋعىزىپ, بەلگىلى ءبىر كەپىلدىكتەردى دە بەرەتىنى انىق. دەمەك, ماقسات – ادال جانە كاسىپتىك دەڭگەيى جوعارى قىزمەتكەرلەردى دايارلايتىن تيىمدى تەتىك قۇرۋ بولىپ وتىر.
ەكىنشىدەن, جوعارىدا ايتقانىمداي, بۇل شارانىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدىلىعى اتتەستاتتاۋ قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ بارلىق دەڭگەيىن قامتيدى. ويتكەنى, ەلىمىزدىڭ قۇقىق قورعاۋ ورگانى تەك ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنەن عانا ەمەس, سونىمەن قاتار پروكۋراتۋرا, ءتوتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگى, قارجى پوليتسياسى جانە قارجى مينيسترلىگىنىڭ كەدەندىك باقىلاۋ كوميتەتىنەن قۇرالاتىنى بەلگىلى. مۇنداي قامتۋ جۇيەلىك مىندەتتەردى تولىق شەشۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. باسشىدان باستاپ, قاتارداعى قىزمەتكەرگە دەيىنگى ءبولىنىستەردىڭ ءبارىن اتتەستاتتاۋ ءجۇيەنىڭ ناقتى دەڭگەيىن انىقتاپ, شىنايى جاعدايدىڭ قانداي ەكەنىن كورسەتەدى. بۇل قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى ءۇشىن دە وزدەرىنىڭ قانداي دارەجەدە ەكەندىكتەرىنە كوز جەتكىزىپ, شەتەلدەردىڭ جوعارى قالىپتارىنا قاتارلاسۋلارىنا جول اشادى.
ۇشىنشىدەن, اتالعان شارا حالىقارالىق الدىڭعى قاتارلى ءتاجىريبە بولىپ تابىلادى جانە ءبىزدىڭ ەلىمىزدە العاش رەت وتكىزىلىپ وتىر. مۇنداي سارالاۋ بارىسى شەتەلدەردە كەڭىنەن ءجۇرگىزىلەدى. اتتەستاتتاۋدان ءوتۋ جانە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا قىزمەتكە كىرۋ ۇلكەن دارەجە بولىپ تابىلعانىمەن, وڭاي شارۋا ەمەس. اتتەستاتتاۋدىڭ بارلىق باسپالداعىنان وتكەن قىزمەتكەر ءوزىنىڭ مارتەبەسىن كوتەرىپ, كەرەك بولسا سول ءۇشىن ۇلكەن ماقتانىشقا دا يە بولادى. سوندىقتان مۇنداي قىزمەتكە تاپ بولعان ادام وزىنە جۇكتەلگەن قوعام مەن مەملەكەتتىڭ ءۇلكەن سەنىمىن سەزىنىپ, ماماندىعىنا دەگەن ماقتانىشى ارتادى. ال مەملەكەت بولسا, ءوز كەزەگىندە تولىق الەۋمەتتىك كەپىلدىكتەردى قابىلدايدى. بۇل جوعارى ەڭبەكاقى, كەپىلدەنگەن دارىگەرلىك قىزمەت كورسەتۋ ءتۇرلەرى, جەڭىلدەتىلگەن جاعدايدا تۇرعىن ءۇي الۋ ءمۇمكىندىگى, كەپىلدىك بەرىلگەن زەينەتاقىمەن قامتاماسىز ەتىلۋ جانە قوعامنىڭ قۇرمەتىنە بولەنۋ دەگەن ءسوز. مىنە, سوندىقتان دا دامىعان ەلدەردە «پوليتسەيگە پارا بەرۋ» دەگەن ۇعىم جوق, ءويتكەنى ءبىر رەت مۇنداي ىسپەن ءسۇرىنگەن قۇقىق قورعاۋ ورگانىنىڭ قىزمەتكەرى ەكىنشى رەت ءجۇيەگە ەشۋاقىتتا ورالا المايدى. قارا داق ماڭگىگە جۇعىپ قالادى, سوسىن قايتادان مەملەكەتتىك قىزمەتكە ورالۋ تۇگىلى, باتىستا ءتىپتى مۇنداي جاعدايدا بانكتەن نەسيە الۋ دا مۇمكىن بولمايدى.
تورتىنشىدەن, ءبىزدىڭ قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ دايىندىعىن قازىرگى ۋاقىتتىڭ شىنايى كورىنىستەرىمەن ناقتى قالىپتاسقان جاعدايلاردا تەكسەرۋ دەگەن ءسوز. كەشەگى تاياۋ شىعىستاعى قايعىلى جاعدايلار, جالپى الەمدەگى, ونىڭ ىشىندە ءبىزدىڭ ەلىمىزدەگى دە وقيعالار قازىرگى تاڭداعى قاتەردىڭ قاۋپىن اڭعارتتى. ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك, ەڭ الدىمەن, ىشكى جاعدايدىڭ تۇراقتىلىعىنان باستالادى. حالىقارالىق لاڭكەستىك قاۋپىندە شەكارا جوق, ال قوعامدى ىدىراتۋ, ۇلتارالىق جانە كونفەسسياارالىق داۋدى تۋدىرۋ ەكسترەميستەردىڭ باستى ماقساتى بولىپ تابىلادى. دەمەك, ءبىز قاشاندا مۇنداي قاتەردىڭ ۋاقتىلى الدىن الۋ ءۇشىن مىقتى سىناقتان وتكەن ءجۇيەگە يە بولۋىمىز قاجەت. مەملەكەتتىڭ مۇددەسىن, قوعامدا قالىپتاسقان ءتيىمدى دە تۇراقتى جاعداي مەن ادامگەرشىلىك قۇندىلىقتاردى قورعاۋ, ۇلتارالىق جانە كونفەسسياارالىق كەلىسىمدى ساقتاۋ – مىنە, وسىلار قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ كۇنبە كۇنگى اينالىساتىن باستى جانە نەگىزگى ءمىندەتتەرى بولىپ تابىلادى. سوندىقتان دا اتتەستاتتاۋ اسا قاجەت.
جازىپ العان الەكساندر تاسبولاتوۆ.
