«بىزدە الەمدىك ادەبيەتپەن يىق تىرەسە الاتىن شىعارمالار بار, جازىلدى» دەگەندى اعا بۋىن ءجيى ايتادى. سول ادەبي شىعارمالاردى الەمگە تانىتۋ ءۇشىن, جاس بۋىن نە ىستەي الادى, ولاردا قانداي ءمۇمكىندىكتەر بار؟ بۇل سۇراقتىڭ بۇگىن عانا كوتەرىلىپ وتىرماعانى جانە بەلگىلى. اقىندار مەن جازۋشىلاردان باسقا جۇرتقا تۇككە كەرەگى جوقتاي كورىنەتىن ادەبيەتتىڭ قازىرگى تاڭدا جاناشىرى از, جانالعىشى كوپ سياقتى سەزىلەدى. ول وكىنىشكە قاراي, سولاي دا...
جازۋشى, «التىن توبىلعى» ادەبي سىيلىعىنىڭ يەگەرى ەسبولات ايدابوسىننىڭ ايتۋىنشا, جاستار دەپ وتىرعانىمىز جاس قالامگەرلەر بولسا, ولار ەشتەڭە ىستەي المايدى. ىستەۋگە مىندەتتى دە ەمەس. «جالپى ءبىر شىعارماشىلىق يەسى وزگە بىرەۋدىڭ شىعارماسىن ناسيحاتتاپ, الەمگە تانىتادى دەگەنگە سەنبەيمىن. مۇنى ارنايى ادەبي اگەنتتەر نەمەسە مەملەكەت قولعا الۋ كەرەك. وندا دا جۇمىس جۇيەلى تۇردە ءجۇرىپ, ءاربىر قادامى ويلاستىرىلعانى ءجون», دەيدى ە.ايدابوسىن.
راسىمەن دە مۇنىڭ ءبارى ارينە, ءبىر جىلدا بولا سالاتىن دۇنيە ەمەس, كەمىندە 3-4 جىلدىق جۇمىس جوسپارىن قاجەت ەتەتىنى بەلگىلى. سوندا عانا «قازاق ادەبيەتىن شەتەلگە تانىتۋ» جوباسى ءوزىنىڭ ناتيجەسىن بەرەدى. «ايتپەسە كىتاپتى اۋدارىپ, تۇساۋكەسەرىن جاساپ قانا قويا سالساق, «باياعى جارتاس سول جارتاس» كۇيىندە قالا بەرەدى. ىستەلىنگەن ءىستىڭ ءبارى ناۋقانشىلدىق بولادى, قىرۋار قارجى جەلگە ۇشادى», دەيدى جازۋشى ەسبولات.
ال ادەبيەت سىنشىسى, فيلوسوفيا دوكتورى اراي ءجۇندىباەۆانىڭ پىكىرىنشە, كەز كەلگەن جاس – جاڭا بۋىننىڭ گەنەراتسياسى, ياعني بۇگىنگىنى كەلەشەككە جەتكىزۋشى. قاي ماماندىقتىڭ يەسى اتانسا دا, ءتول ادەبيەتىنىڭ بەلگىلى شىعارمالارىن, اۆتورلارىن ءبىلۋى قاجەت. الەمدىك كوممۋنيكاتسيالىق مادەنيەتتە ءوزىنىڭ تاريحى, ۇلتتىق ونتوگەنەزىندەگى فەنوتيپتىك بىرەگەي ەرەكشەلىكتەرى تۋرالى, كوركەم شىعارمالار تۋرالى اڭگىمەلەپ بەرە السا, بىرىنشىدەن, ول ادامنىڭ ءوز ابىرويى, ەكىنشىدەن, وسى ارقىلى ۇلت مەرەيى ارتا تۇسەدى.
«بولاشاق زياتكەر ۇرپاقتىڭ سانا ينتەرەرى ءستيلىن قالىپتاستىرۋدا ادەبيەتتىڭ ءرولى, ۇلتتىق كەلبەتىن جەتىلدىرۋدە ءتول ادەبيەتتىڭ الاتىن ورنى زور. ال ادەبيەت سالاسىنا الەمدىك دەڭگەيدە ات سالىسۋدى نيەت ەتكەن جاستار, ادەبي ارحەتيپ تۋرالى ءبىلىمدەرىن ۇنەمى جەتىلدىرۋى, الەم حالىقتارىنىڭ ءتىلىن مەڭگەرۋى, الەم حالىقتارى ادەبيەتىمەن سۋسىنداۋى, ك.بۋكەر, ح.بورحەس, ج.پولتي ت.ب. تاراپىنان ۇسىنىلعان الەمدىك تەوريالىق سيۋجەتتىك جىكتەۋلەر مەن ۇعىمداردى مەڭگەرە ءجۇرىپ, ادەبي سىننىڭ ارا-جىگىن اجىراتا ءبىلۋگە ماشىقتانۋلارى كەرەك», دەيدى شاكارىم اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ا.ءجۇندىباەۆا.
حالىقارالىق «شابىت» فەستيۆالىنىڭ لاۋرەاتى, اقىن قايسار قاۋىمبەك قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ باستاماشىلدىعىمەن, قازاقتىڭ جاس قالامگەرلەرىنە شەتەلمەن ادەبي قارىم-قاتىناستى جانداندىراتىن ورتالىقتار, باسپالار اشىلسا دەپ ارماندايتىنىن ايتادى. «اعا بۋىن ايتسا قاتەلەسپەيتىن شىعار, اعا بۋىن الەمدىك كلاسسيكانى ورىس تىلىندە جاقسى وقىدى. ەتەنە تانىس بولدى. ونىڭ ۇستىنە ءبىر كەزدەرى الەم ادەبيەتىندەگى ناعىز كلاسسيكالىق كەزەڭنىڭ قايناعان ورتاسىندا ورىس قالامگەرلەرى تۇردى. ءبىزدىڭ اعا بۋىن سول ادەبيەتتى ءوز تىلىندە وقىپ, تۇسىنە الدى. بۇل ءبىر جاعىنان قازاق قالامگەرلەرىنىڭ باعى. ەكىنشى جاعىنان, كوممۋنيستىك يدەولوگيانىڭ شەڭبەرىندە قالىپ, تالاي قالامگەرىمىز باۋىرىن جازا الماي ءوز-ءوزىن جوعالتىپ الدى. قازىر اندا-ساندا شەت تىلىنە شىعارما اۋدارىلاتىن وراي بولا قالسا, ەڭ الدىمەن قاي شىعارمانى اۋدارۋ كەرەك دەپ ەمەس, كىمدى اۋدارۋ كەرەك دەگەننەن باستايمىز. بۇگىنگە دەيىنگى جازىلعان دۇنيەلەرگە تانىس-تامىرلىقتان ادا, ءادىل كوزقاراسپەن قاراي الاتىن جاستار كەرەك. سوسىن, وسىنداي جاستارعا توپتاسقان ۇيىم نە اكادەميالىق ورتالىق بولسا نەمەسە قارجىمەن مەملەكەتتىك دەڭگەيدە قامتاماسىز ەتىلەتىن بولسا قازاق ادەبيەتىندە ىلگەرىلەۋ مەن ءىزدەنىستەر باستالادى», دەيدى ق.قاۋىمبەك.
جالپى, بۇگىنگى ادەبيەتتەگى جاستار باعىن دا, بابىن دا سىنايتىن ۇلكەن الاڭنىڭ بار ەكەنىن, ول الەم ادەبيەتىنىڭ ءتورى بولىپ تۇرعانىن انىق ۇعىنۋى كەرەك. جاس قالامگەرلەردىڭ ەڭ باستى ويى دا, ارمانى دا الەمگە, الەمدىك ادەبيەتتىڭ دەڭگەيىندە ويلانۋ عانا قالعانداي. ويتكەنى بۇگىنگى قازاق ادەبيەتى كوز الدىمىزداعى تار شەڭبەردىڭ ىشىندە, وقىرمانى جوق ءولى ادەبيەتكە اينالىپ بارا جاتقانى اقيقات, سول شەڭبەردى بۇزىپ شىعۋ تەك جاستاردىڭ قولىندا سياقتى كورىنەدى.
ايجامال كادىربەك
