پرەزيدەنت قارسىلىعىن ەڭسەرە المادى
بەيسەنبى, 12 قاڭتار 2012 7:49
بۇدان بۇرىن حابارلاعانىمىزداي, كونستيتۋتسيالىق كەڭەس ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ حاتى بويىنشا قولدانىلىپ وتىرعان توتەنشە جاعداي كەزىندە ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ جاڭاوزەن قالاسىندا بەسىنشى سايلاناتىن جانە پارلامەنت ءماجىلىسى دەپۋتاتتارىنىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋىن جانە ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارىنىڭ كەزەكتى سايلاۋىن وتكىزۋ مۇمكىندىگىنە قاتىستى ءوزىنىڭ 2004 جىلعى 9 ساۋىردەگى №5 قاۋلىسىن ءتۇسىندىرۋ تۋرالى قوسىمشا قاۋلى قابىلداعانى بەلگىلى. وندا كونستيتۋتسيالىق كەڭەس ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ ماڭعىستاۋ وبلىسى جاڭاوزەن قالاسىندا رەسپۋبليكانىڭ وكىلدى ورگاندارىنا سايلاۋ وتكىزۋگە بايلانىستى ماسەلەلەر بويىنشا جولداعان سۇراقتارىنا ساي تۇسىندىرمە بەردى.
بەيسەنبى, 12 قاڭتار 2012 7:49
بۇدان بۇرىن حابارلاعانىمىزداي, كونستيتۋتسيالىق كەڭەس ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ حاتى بويىنشا قولدانىلىپ وتىرعان توتەنشە جاعداي كەزىندە ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ جاڭاوزەن قالاسىندا بەسىنشى سايلاناتىن جانە پارلامەنت ءماجىلىسى دەپۋتاتتارىنىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋىن جانە ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارىنىڭ كەزەكتى سايلاۋىن وتكىزۋ مۇمكىندىگىنە قاتىستى ءوزىنىڭ 2004 جىلعى 9 ساۋىردەگى №5 قاۋلىسىن ءتۇسىندىرۋ تۋرالى قوسىمشا قاۋلى قابىلداعانى بەلگىلى. وندا كونستيتۋتسيالىق كەڭەس ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ ماڭعىستاۋ وبلىسى جاڭاوزەن قالاسىندا رەسپۋبليكانىڭ وكىلدى ورگاندارىنا سايلاۋ وتكىزۋگە بايلانىستى ماسەلەلەر بويىنشا جولداعان سۇراقتارىنا ساي تۇسىندىرمە بەردى.
ويتكەنى, كونستيتۋتسيالىق كەڭەس سايلاۋ ۇيىمداستىرۋ جانە وتكىزۋ ماسەلەلەرىنە, سونداي-اق سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ قىزمەتىنە قاتىستى بىرقاتار قاۋلىلار قابىلداعانى بەلگىلى. ءماسەلەن, سولاردىڭ ءبىرى 2004 جىلى ءساۋىر ايىندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ ءوتىنىشى بويىنشا قارالىپ, بۇل وتىنىشتە پارلامەنت قابىلداعان «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى سايلاۋ تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭىنا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭىنىڭ اتا زاڭعا سايكەستىگى تۋرالى ماسەلە قويىلعان بولاتىن. ءسويتىپ, كونستيتۋتسيالىق كەڭەستىڭ قاۋلىسىمەن بۇل كونستيتۋتسيالىق زاڭ نەگىزگى زاڭعا سايكەس دەپ تانىلدى.
مىنە, ەندى, ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ جاڭاوزەن قالاسىندا ەنگىزىلگەن توتەنشە جاعداي رەجىمىمەن تۇسپا-تۇس كەلگەن بەسىنشى سايلاناتىن پارلامەنت ءماجىلىسى دەپۋتاتتارىنىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋىن جانە ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارىنىڭ كەزەكتى سايلاۋىن دايىنداۋ ۇدەرىسى كونستيتۋتسيالىق كەڭەستىڭ اتالعان وسى قاۋلىسىن قولدانار كەزدە ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىندا كەيبىر قۇقىقتىق باعىتتاردى ناقتىلاۋ تۋرالى ماسەلە تۋىندادى. سوندىقتان ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى اتالعان قاۋلىعا تۇسىنىك بەرۋ تۋرالى كونستيتۋتسيالىق كەڭەسكە حات جولداپ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ جاڭاوزەن قالاسىندا توتەنشە جاعداي ەنگىزۋ جانە ونىڭ قولدانىسىن ۇزارتۋ تۋرالى جارلىقتارىنىڭ نەگىزىندە ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى ەلىمىزدىڭ وكىلدى ورگاندارىنا دەپۋتاتتار سايلاۋىن ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ جاڭاوزەن قالاسىندا وتكىزۋگە قۇقىلى ما دەگەن بىرقاتار سۇراقتار قويعان ەدى.
بۇعان كونستيتۋتسيالىق كەڭەس مەملەكەتتىڭ ازاماتتاردىڭ سايلاۋ قۇقىعى جۇزەگە اسىرىلۋىنىڭ ءتارتىبى مەن شارتتارىن ايقىنداپ قانا قويماي, بۇل قۇقىعىن وزگە دە كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارى جانە بوستاندىقتارىمەن بىرگە تولىق كولەمىندە وزدەرىنىڭ جەكە قاۋىپسىزدىگى, سونداي-اق سايلاۋدىڭ جاريالىلىعى مەن باسەكەلەستىگى جاعدايىندا ىسكە اسىرۋىن دا قامتاماسىز ەتۋگە ءتيىس دەدى. الايدا, توتەنشە جاعداي رەجىمى كەزىندە جەكە جانە زاڭدى تۇلعالاردىڭ بىرقاتار قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنا ۋاقىتشا شەكتەۋ قولدانىلاتىن جاعدايدا مۇنداي ماقساتتارعا قول جەتكىزۋ وتە قيىن. دەمەك, توتەنشە جاعداي قولدانىلىپ وتىرعان كەزدە ەل ازاماتتارىنىڭ ءوز قالاۋىن ەركىن ءبىلدىرۋىن, كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن تولىق جۇزەگە اسىرۋىن قامتاماسىز ەتۋ مۇمكىن بولماۋىنا بايلانىستى, توتەنشە جاعداي تۋرالى زاڭدا تىكەلەي تىيىم سالىنعاندىقتان, توتەنشە جاعداي رەجىمى قولدانىلىپ وتىرعان جەرلەردە سايلاۋ وتكىزىلمەيدى جانە وسىعان ساي ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى ءوز قۇزىرەتى شەگىندە كونستيتۋتسيانىڭ جانە رەسپۋبليكا زاڭناماسىنىڭ تالاپتارىن جۇزەگە اسىرۋعا قاجەتتى شارالاردى قابىلدايدى, دەپ شەشىمىن تۇيىندەگەن بولاتىن.
دەگەنمەن, كونستيتۋتسيانىڭ 73-بابىنىڭ 4-تارماعىندا كونستيتۋتسيالىق كەڭەستىڭ شەشىمىنە رەسپۋبليكا پرەزيدەنتى قارسىلىق بىلدىرە الاتىندىعى جازىلعان. بۇل قارسىلىق كونستيتۋتسيالىق كەڭەس مۇشەلەرى جالپى سانىنىڭ ۇشتەن ەكىسىنىڭ داۋسىمەن ەڭسەرىلە الادى. پرەزيدەنت قارسىلىعى ەڭسەرىلمەگەن جاعدايدا كونستيتۋتسيالىق كەڭەستىڭ شەشىمى قابىلدانبادى دەپ ەسەپتەلەدى. مىنە, وسىعان وراي پرەزيدەنت ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 10 قاڭتارىندا كونستيتۋتسيالىق كەڭەستىڭ اتالعان قوسىمشا قاۋلىسىنا قارسىلىق ەنگىزدى, ياعني ۆەتو قويدى. ويتكەنى, مەملەكەت باسشىسى قابىلداعان شەشىمنىڭ باستى ماقساتى – جاڭاوزەن تۇرعىندارى ءۇشىن مەملەكەتتىك بيلىك پەن جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ورگاندارىنا سايلاۋ جانە سايلانۋداعى وزدەرىنىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارىن ىسكە اسىرۋ مۇمكىندىگىن قامتاماسىز ەتۋ بولدى.
ءسويتىپ, كەشە مەملەكەت باسشىسىنىڭ اتالعان قارسىلىعىن كونستيتۋتسيالىق كەڭەس مۇشەلەرى داۋىسقا سالدى. وسىعان وراي كونستيتۋتسيالىق كەڭەس مۇشەسى ءى.باقتىباەۆ كونستيتۋتسيالىق كەڭەس كونستيتۋتسيانىڭ 73-بابىنىڭ 4-تارماعىن جانە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسيالىق كەڭەسى تۋرالى» 1995 جىلعى كونستيتۋتسيالىق زاڭىنىڭ 38-بابىنىڭ 3-تارماعىن باسشىلىققا الىپ, كونستيتۋتسيالىق كەڭەستىڭ 6 قاڭتارداعى №1 قوسىمشا قاۋلىسى قابىلدانبادى دەپ ەسەپتەيدى جانە ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى سايلاۋ تۋرالى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسيالىق زاڭىنا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭىن كونستيتۋتسياعا سايكەستىگى جونىندەگى تەكسەرۋ تۋرالى كونستيتۋتسيالىق كەڭەستىڭ 2004 جىلعى 9 ءساۋىردەگى №5 قاۋلىسىنا تۇسىندىرمە بەرۋ جونىندەگى ءوتىنىشى بويىنشا كونستيتۋتسيالىق ءىس جۇرگىزۋ قىسقارتىلسىن دەپ قاۋلى ەتەدى, دەدى. وسىلايشا كونستيتۋتسيالىق كەڭەس مۇشەلەرى داۋىس بەرگەندە مەملەكەت باسشىسىنىڭ قارسىلىعى ەڭسەرىلمەدى.
الەكساندر تاسبولاتوۆ.
