قازاقستان-تۇركيا: ستراتەگيالىق سەرىكتەس ەلدەر
سەيسەنبى, 9 قازان 2012 7:13
بيىل قازاقستان رەسپۋبليكاسى كوپتەگەن ەلدەرمەن ديپلوماتيالىق قاتىناسىنىڭ 20 جىلدىعىن اتاپ وتۋدە. قازاقستان تاۋەلسىزدىگىن جاريالاعان ساتتە الەمدە ەلىمىزدىڭ ەگەمەندىگىن ءبىرىنشى تانىعان جانە العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ الماتىدا ەلشىلىگىن اشقان ءتۇركيامەن ديپلوماتيالىق قاتىناستارىمىزدىڭ 20 جىلدىق مەرەيتويى دا اتاپ وتىلۋدە.
سەيسەنبى, 9 قازان 2012 7:13
بيىل قازاقستان رەسپۋبليكاسى كوپتەگەن ەلدەرمەن ديپلوماتيالىق قاتىناسىنىڭ 20 جىلدىعىن اتاپ وتۋدە. قازاقستان تاۋەلسىزدىگىن جاريالاعان ساتتە الەمدە ەلىمىزدىڭ ەگەمەندىگىن ءبىرىنشى تانىعان جانە العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ الماتىدا ەلشىلىگىن اشقان ءتۇركيامەن ديپلوماتيالىق قاتىناستارىمىزدىڭ 20 جىلدىق مەرەيتويى دا اتاپ وتىلۋدە.
وسى ورايدا ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 10-12 قازانى كۇندەرى وتەتىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ءتۇركياعا رەسمي ساپارى قارساڭىندا ەكى باۋىرلاس ەل اراسىنداعى بايلانىستاردىڭ قازىرگى جاعدايى تۋرالى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇرىك رەسپۋبليكاسىنداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى جانسەيىت تۇيمەباەۆقا ءبىرنەشە ساۋال قويعان ەدىك.
– ەلشى مىرزا, قازاقستان مەن ءتۇركيا اراسىنداعى 20 جىلدىق كەزەڭدەگى بايلانىستىڭ قازىرگى جاعدايى تۋرالى نە ايتار ەدىڭىز؟
– قازاقستان مەن تۇركيانىڭ عاسىرلار بۇرىن ءبىر اتادان ءوربىپ, ءبىر قاعانات قۇرامىندا بولعان ءتۇبى ءبىر تۇركى حالقىنىڭ ۇرپاعى ەكەنى بارشامىزعا بەلگىلى.
تۇرىك رەسپۋبليكاسى 1923 جىلدان, ال قازاقستان رەسپۋبليكاسى 1991 جىلدان بەرى تاۋەلسىز مەملەكەت رەتىندە الەمدىك ساحنادا بوي كوتەردى. الايدا, تۇركيا – ءحىىى عاسىردان باستاپ اناتولى توپىراعىندا ورنالاسقان وسمان يمپەرياسىنىڭ, ال قازاقستان حV عاسىردا ورتالىق ازيادا قالىپتاسقان قازاق حاندىعىنىڭ زاڭدى مۇراگەرى بولىپ تابىلادى.
تۋىس حالىقتارىمىز اراسىنداعى بايلانىستار قازاقستاننىڭ تاۋەلسىز ەل بولىپ جاريالانۋىمەن قايتادان جاڭا قارقىنمەن جاڭعىردى. 1992 جىلعى 2 ناۋرىزدا ورناتىلعان قازاقستان مەن تۇركيا اراسىنداعى ديپلوماتيالىق قاتىناستار وسى جىلدار ىشىندە ەكى باۋىرلاس ەل اراسىنداعى دوستىق پەن بىرلىككە نەگىزدەلگەن بايلانىستاردان ارنا تارتىپ, تۇراقتىلىق سيپاتىنداعى ستراتەگيالىق ءارىپتەستىك دەڭگەيىنە كوتەرىلدى. قازاقستاننىڭ ەگەمەن ەل بولىپ قالىپتاسىپ, الەمدىك قوعامداستىققا كىرىگۋىنە تامىرى تەرەڭدە جاتقان تۋىسقان تۇرىك باۋىرلارىمىزدىڭ قولداۋى مەن تىلەۋلەستىگى دە وڭ ىقپال ەتتى.
وسى 20 جىلدىق مەرزىم ىشىندە ەكى ەل اراسىنداعى باۋىرلاستىق جانە دوستىق قاتىناستارعا قاياۋ تۇسىرمەي, ىنتىماقتاستىقتى مەيلىنشە جوعارى دەڭگەيدە دامىتۋعا كۇش سالىندى.
تاريحي تۇرعىدان العاندا از عانا ۋاقىت ىشىندە ەلدەرىمىز اراسىنداعى قاتىناستار ءوزارا سەنىمنىڭ بيىك دارەجەسىنە كوتەرىلدى. جەمىستى ىنتىماقتاستىقتىڭ ايقىن ءناتيجەسى رەتىندە قازاقستان مەن ءتۇركيا اراسىنداعى ستراتەگيالىق ءارىپتەستىك قاتىناستار دوستىق, باۋىرلاستىق جانە سىندارلى ۇنقاتىسۋ باعىتىندا دامۋدا. مۇنىڭ جارقىن دالەلى رەتىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تۇركياعا 2009 جىلعى قازانداعى رەسمي ساپارى بارىسىندا قول قويىلعان قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن تۇرىك رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى ستراتەگيالىق ارىپتەستىك تۋرالى شارتتى ايتا الامىز. بۇگىنگى كۇنى قازاقستان مەن ءتۇركيانىڭ ستراتەگيالىق ارىپتەستىگىن الەمدىك قوعامداستىق تا مويىندايدى.
– قازاقستان مەن تۇركيانىڭ كوپجاقتى ىنتىماقتاستىعىنىڭ دەڭگەيىن قالاي باعالار ەدىڭىز؟
– قازاقستانمەن تاريحي بايلانىسى تەرەڭدە جاتقان تۇركيا – بۇگىندە ەلىمىزدىڭ ەۋرازيا قۇرلىعىنداعى ماڭىزدى ءارى سەنىمدى ارىپتەسى. ەكى ەل اراسىنداعى ەكىجاقتى قاتىناستاردىڭ قارقىندى دامۋى, قازاقستان مەن تۇركيا ۇستانىمدارىنىڭ ۇقساستىعى كوپجاقتى ىنتىماقتاستىق ءماسەلەلەرىنىڭ كەڭ اۋقىمى بويىنشا ءوزارا ءتۇسىنىستىكتى قامتاماسىز ەتۋگە نەگىز بولۋدا. بۇل ىنتىماقتاستىق بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى, ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمى, ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارالارى جونىندەگى كەڭەس, يسلام ىنتىماقتاستىعى ۇيىمى, تۇركى كەڭەسى, تۇركسوي جانە باسقا بىرلەستىكتەر شەڭبەرىندە ويداعىداي دامىپ كەلەدى. اتاپ ايتقاندا, 1992 جىلى قازاقستان پرەزيدەنتى اوسشك-ءنى قۇرۋ جونىندە باستاما جاساعان ساتتەن بەرى تۇركيا وسى ۇدەرىستىڭ بەلسەندى ستراتەگيالىق قاتىسۋشىسى بولىپ وتىر. ونىڭ اوسشك-گە توراعالىعى – ەكى باۋىرلاس مەملەكەتتىڭ ىنتىماعى مەن جاراستىعىنىڭ جارقىن كورىنىسى.
تۇركيا باسشىلىعى قازاقستاننىڭ تۇركى كەڭەسىن قۇرۋ يدەياسىن ىسكە اسىرۋداعى ماڭىزدى ءرولىن, سونداي-اق نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن ءتۇركىتىلدەس مەملەكەتتەر ىنتىماقتاستىق كەڭەسى, پارلامەنتتىك اسسامبلەيا, اقساقالدار القاسى, استانادا تۇركى اكادەمياسى قۇرىلعانىن جوعارى باعالايدى. بۇل رەتتە انكارا تۇركىتىلدەس مەملەكەتتەرمەن ورتاق ءتىل, ءدىن, تاريحي جانە مادەني قۇندىلىقتارعا نەگىزدەلگەن قاتىناستاردى ودان ءارى تەرەڭدەتۋدى جانە جالپىتۇركىلىك ينتەگراتسيا ۇدەرىسىن نىعايتۋدى قۇپتايدى.
قازاقستان مەن تۇركيانىڭ وڭىرلىك جانە حالىقارالىق دەڭگەيدەگى ىنتىماقتاستىعىنىڭ جىلدان جىلعا ارتۋىنىڭ كورسەتكىشتەرى رەتىندە تۇركيانىڭ 2010 جىلى ەقىۇ شەڭبەرىندە جانە 2011 جىلى قازاقستاننىڭ يىۇ-عا ءتوراعالىعىنا ءپارمەندى قولداۋ كورسەتۋىن اتاپ ءوتۋ قاجەت. بۇۇ شەڭبەرىندە دە سىندارلى ىنتىماقتاستىق ءوز جالعاسىن تابۋدا. بۇدان باسقا, تۇركيا بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە 2017-2018 جىلدارى ۋاقىتشا مۇشەلىككە قازاقستاننىڭ كانديداتۋراسىن قولدايتىندىعىن مالىمدەدى. قازاقستان دا بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە 2015-2016 جىلدارى ۋاقىتشا مۇشەلىككە تۇركيانىڭ كانديداتۋراسىن قولدايتىندىعىن ءبىلدىردى. بۇل دا ءتۇبى ءبىر تۇرىك اعايىندارىمىزدىڭ ىزگى ىقىلاسىنىڭ ايقىن كورىنىسى.
– قازاقستان مەن تۇركيا اراسىنداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق, ينۆەستيتسيالىق قارىم-قاتىناستار تۋرالى ويىڭىزبەن دە بولىسە كەتسەڭىز.
– ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستار ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ ماڭىزدى اسپەكتىسى بولىپ تابىلادى. حالىقارالىق ساراپتاۋ-تالداۋ قوعامداستىعى ءبۇگىنگى تۇرىك مەملەكەتىن بارىنشا قارقىندى دامۋ ءۇستىندەگى جانە جاھاندىق داعدارىستى تابىستى ەڭسەرىپ قانا قويماي, ەكونوميكادا بەلگىلى ءبىر تابىستارعا قول جەتكىزگەن, ەۋروپاداعى ەكونوميكالىق احۋالدى جانداندىرعان قوزعاۋشى كۇش رەتىندە سيپاتتايدى.
سوڭعى جىلدارى تابىستى جۇرگىزگەن ەكونوميكالىق ساياساتىنىڭ ناتيجەسىندە تۇرىك ەكونوميكاسى الەمدە 16-شى ورىنعا جانە ەۋروپادا 6-شى ورىنعا كوتەرىلدى. قازىرگى تاڭداعى ءتۇركيا ۇكىمەتىنىڭ ستراتەگيالىق ماقساتى الەمدەگى مەيلىنشە ءباسەكەگە قابىلەتتى العاشقى 10 ەلدىڭ قاتارىنا ەنۋ بولىپ تابىلادى.
تۇركيا – قازاقستاننىڭ ايماقتاعى سەنىمدى ساۋدا-ەكونوميكالىق ارىپتەسى. 2010 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەكى ەل اراسىنداعى ساۋدا اينالىمى 2,9 ملرد. اقش دوللارىن قۇراسا, 2011 جىلدىڭ قورىتىندىلارى بويىنشا بۇل تسيفر 3,9 ملرد. اقش دوللارىنا جەتتى. ال بيىلعى جىلدىڭ العاشقى التى ايىنداعى كولەم 2,5 ملرد. اقش دوللارىن قۇرادى.
بۇل تۇرعىدان قاراعاندا 2012 جىلعى مامىردا وتكەن تۇركيا پرەمەر-ءمينيسترى رەجەپ تايىپ ەردوعاننىڭ قازاقستانعا رەسمي ساپارىنىڭ ماڭىزى زور بولدى. ر.ت.ەردوعان V استانا ەكونوميكالىق فورۋمىنا, سونداي-اق قازاق-تۇرىك ىسكەرلەر فورۋمىنا قاتىستى. ساپار بارىسىندا جوعارى دەڭگەيدەگى ستراتەگيالىق ىنتىماقتاستىق كەڭەسىن قۇرۋعا ۋاعدا جاسالىپ, «جاڭا سينەرگيا» بىرلەسكەن ەكونوميكالىق باعدارلاماسىنا قول قويىلدى. باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ءتيىستى سالالار بەلگىلەنىپ, وسى باعىتتا جۇمىستار ءجۇرگىزىلۋدە جانە ونىڭ وڭدى ءناتيجەسىن جاقىن كەلەشەكتە كورەمىز دەپ ءۇمىتتەنەمىز.
ەلدەرىمىز اراسىنداعى ءوزارا ساۋدانىڭ كولەمىن ۇلعايتۋعا جانە ساۋدا-ەكونوميكالىق قاتىناستاردى دامىتۋعا تىكەلەي ىقپالىن تيگىزەتىن مەيلىنشە ماڭىزدى باعىتتاردىڭ ءبىرى – كولىك سالاسى. ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋدى تەجەۋشى وزەكتى فاكتور – جۇكتەردىڭ اۆتوموبيلدىك تاسىمالداۋ ارقىلى جەتكىزىلۋى.
بۇل ورايدا قازاقستان مەن تۇركيا اراسىنداعى تەمىر جول ماگيسترالىنىڭ ءجۇزەگە اسىرىلۋى – ەكى ەل ءۇشىن دە اسا ماڭىزدى. «تۇركيا – يران», «يران – ءتۇركىمەنستان – قازاقستان» جانە «كارس – احالكالاكي – تبيليسي – باكۋ» تەمىر جولدارى ماگيسترالدارىن سالىپ ءبىتىرۋ قازاقستان مەن تۇركيا اراسىنداعى ساۋدا اينالىمىن جانە قازاقستاننىڭ ەنەرگيا رەسۋرستارىن الەمدىك رىنوكتارعا تاسىمالداۋدى ەداۋىر ۇلعايتۋعا, سونداي-اق تاسىمالداۋ كولەمىن ارتتىرۋعا جانە تاريفتەردى ازايتۋعا, كاسپي ايماعى مەن ەۋروپا اراسىنداعى تىكەلەي كولىك قاتىناسىن قامتاماسىز ەتۋگە وراسان مۇمكىندىك بەرەر ەدى.
جاڭا اۋە قاتىناستارىنىڭ اشىلۋى دا باۋىرلاس ەلدەردىڭ اراسىن جاقىنداتا تۇسەتىن تۋىستىق پەن دوستىق كوپىرلەرى ىسپەتتەس ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا, ەكونوميكالىق ىقپالداستىقتى كۇشەيتۋگە قىزمەت ەتەرى انىق. قازىرگى تاڭدا قازاقستان تاراپى قازاقستان مەن تۇركيا اراسىندا 14 رەيستى, ال تۇرىك تاراپى 12 رەيستى ورىندايدى. 2011 جىلعى قىركۇيەكتەن باستاپ «سكات» اۆياكومپانياسى شىمكەنت–ىستامبۇل–شىمكەنت باعىتى بويىنشا, سونداي-اق تۇركيالىق «Pegasus Airlines» اۆياكومپانياسى ىستامبۇل – الماتى – ىستامبۇل باعىتى بويىنشا رەيستەردى ورىنداۋدا.
ەكونوميكالىق سالاداعى الەۋەتىمىزدى كەڭىنەن قولدانۋ جانە تەرەڭدەتۋ كەرەك دەگەن پىكىردەمىن. تۇرىك ونەركاسىبىنىڭ جانە, تۇتاسىمەن العاندا, ەكونوميكاسىن دامىتۋدىڭ لوكوموتيۆى بولىپ وتىرعان ونەركاسىپتىك ايماقتار قۇرۋدا تۇركيا وراسان زور وڭ ءتاجىريبە جيناقتاعان. قازىرگى تاڭدا مۇنداعى 300-گە جۋىق ونەركاسىپتىك ايماقتا 60 مىڭداي ءىرى فابريكا, زاۋىتتار ورنالاسقان. ال 50 ادامعا دەيىن جۇمىس ىستەيتىن ورتا كاسىپورىندار سانى 300 مىڭعا جەتەدى.
ەكىجاقتى قاتىناستاردىڭ ودان ءارى دامۋى تۇرىك بيزنەسىن قازاقستاننىڭ يندۋستريالىق دامۋ ۇدەرىسىنە تارتۋعا, تۇرىك ءتاجىريبەسىن ەلىمىزدىڭ وڭىرلەرىندە قازاقستان – تۇركيا يندۋستريالىق ايماقتارىن قۇرۋ ارقىلى پايدالانۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل ايماقتاردى قۇرۋ جونىندەگى جوبالاردى ىسكە اسىرۋ قازاقستاننىڭ جەدەلدەتىلگەن يندۋستريالىق دامۋ باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋعا ەداۋىر ۇلەس قوسپاق.
قازىرگى تاڭدا ايماقتاردى قۇرۋ تۋرالى ۇكىمەتارالىق مەموراندۋم مەن بىرلەسكەن ءىس-قيمىل جوسپارىنا قول قويىلدى. بۇل سالاداعى باستى ماسەلە – قازاقستان–تۇركيا يندۋستريالىق ايماقتارىن قۇرۋ ءجونىندەگى ءتيىستى ءنورماتيۆتى-قۇقىقتىق بازانى جەتىلدىرۋدى جەدەلدەتۋ. بۇل ايماق ءتۇرىك بيزنەسىنىڭ قازاقستاندىق رىنوكقا جۇيەلى تۇردە كىرۋىنە مۇمكىندىك بەرەدى جانە ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ قولايلى ينۆەستيتسيالىق احۋالىن جاقسارتۋعا قىزمەت ەتەتىن بولادى.
– بيىلعى ەكى ەل اراسىنداعى 20 جىلدىق مەرەيتوي شەڭبەرىندە ۇيىمداستىرىلعان ساپارلار جانە ۇستىمىزدەگى جىلى 10-12 قازاندا وتەتىن ەلباسىمىزدىڭ ساپارى تۋرالى دا ايتا وتىرساڭىز.
– ءوزىڭىز ايتىپ كەتكەندەي, جاڭعىرعان بايلانىستارىمىزدىڭ 20 جىلدىعىن تويلاۋ ءۇستىندەمىز. مەرەيتوي شەڭبەرىندە باۋىرلاس ەكى ەل اراسىنداعى دوستىق پەن ىنتىماقتاستىقتىڭ ۇدايى دامىپ, نىعايۋىنا ۇلكەن سەپتىگىن تيگىزگەن جوعارى دەڭگەيدەگى ءوزارا ساپارلار ۇيىمداستىرۋ جالعاسىن تابۋدا. اتاپ ايتقاندا, جوعارىدا اتاپ وتىلگەن تۇركيا پرەمەر-مينيسترى رەجەپ تايىپ ەردوعاننىڭ مامىر ايىندا وتكەن قازاقستانعا رەسمي ساپارىنىڭ ماڭىزى زور بولدى. بۇل رەسمي ساپار قازاق-تۇرىك ارىپتەستىگىنىڭ تەرەڭدەۋىنە, ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى نىعايتۋعا جانە قول جەتكىزىلگەن ۋاعدالاستىقتاردى ءتيىمدى جۇزەگە اسىرۋعا جاڭا سەرپىن بەردى. ەكى ەل اراسىنداعى قارىم-قاتىناستى نىعايتۋعا تۇركيا ۇلى ۇلتتىق ءماجىلىسىنىڭ ءتوراعاسى جەميل چيچەكتىڭ قىركۇيەك ايىندا وتكەن قازاقستانعا ساپارى دا ءوزىنىڭ لايىقتى ۇلەسىن قوستى.
ال 10-12 قازاندا ءوتۋى جوسپارلانعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تۇرىك رەسپۋبليكاسىنا رەسمي ساپارى باۋىرلاس ەكى ەل اراسىنداعى ديپلوماتيالىق قاتىناستاردىڭ 20 جىلدىعى شەڭبەرىندە ۇيىمداستىرىلاتىن جوعارعى دەڭگەيلى ساپارلاردىڭ قورىتىندىلاۋشىسى بولادى. ساپار 20 جىلدىق ىنتىماقتاستىقتىڭ بۇگىنى مەن كەلەشەگىن سارالاۋعا, ىنتىماقتاستىققا جاڭا سىندارلى سەرپىن بەرۋگە, ءتيىمدى ەكونوميكالىق قاتىناستاردى جانداندىرۋعا باعىتتالادى.
ەلباسىنىڭ ساپارى بارىسىندا ستراتەگيالىق ارىپتەستىك شارتىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ نەگىزگى تەتىگى بولىپ سانالاتىن قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن تۇرىك رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى جوعارى دەڭگەيلى ستراتەگيالىق ىنتىماقتاستىق جونىندەگى كەڭەستىڭ ءبىرىنشى وتىرىسى وتكىزىلمەك. بۇل – ءوز كەزەگىندە تاراپتاردىڭ ەكىجاقتى جانە كوپجاقتى پىشىندەگى ىنتىماقتاستىعىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىن ايقىندايتىن ماڭىزدى شارا. ياعني, بۇل – ەل باسشىلارىنىڭ قاتىسۋىمەن ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستاردىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى تولىق تالقىلانادى جانە ءتيىستى شارالار قابىلدانادى دەگەن ءسوز.
سونداي-اق, قازاقستان مەن تۇركيا اراسىنداعى سىرتقى ساۋدا كولەمىن 10 ملرد. اقش دوللارىنا دەيىن ۇلعايتۋ جانە ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ ەكونوميكالىق قۇراۋشىسىن ودان ءارى كەڭەيتۋ ماڭىزدى.
قازاقستاننىڭ وڭ يميدجىنە ىقپال ەتەتىن شارا رەتىندە ەلباسىمىزدىڭ اتالعان ساپارى بارىسىندا ىستامبۇلدا قازاقستاننىڭ ونەركاسىپتىك-يندۋستريالىق سالاسىنداعى جەتىستىكتەرىن كورسەتۋگە ءمۇمكىندىك بەرەتىن كورمە اشۋ جوسپارلانۋدا. بۇل كورمەگە ەلىمىزدىڭ جەتەكشى كاسىپورىندارى قاتىسسا, ول تۇرىك جۇرتشىلىعىنا قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق جەتىستىكتەرىن تانىستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, سونداي-اق قازاقستانعا ءىرى تۇرىك بيزنەسىن تارتۋعا ىقپال ەتەدى دەپ ءۇمىتتەنەمىز.
سونىمەن قاتار, 20 جىل ىشىندەگى ىنتىماقتاستىققا ىسكەر ادامدارىنىڭ قوسقان جانە قوساتىن ۇلەستەرىن تالقىلاۋعا ءمۇمكىندىك بەرەتىن قۇرىلىس سالاسى مەن قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ ءوندىرىسى, اۋىل شارۋاشىلىعى, تاماق ونەركاسىبى, ماشينا جاساۋ, ورمان شارۋاشىلىعى, توقىما جانە دايىن كيىم ءوندىرىسى, كەمە جاساۋ, مۇناي حيمياسى سالالارىندا جۇمىس ىستەيتىن ەكى ەلدىڭ 300-دەن استام كومپانياسىنىڭ قاتىسۋىمەن بيزنەس-فورۋم وتەدى. بيزنەس-فورۋم بارىسىندا قازاق-تۇرىك فيرمالارى اراسىندا جالپى كولەمى 1,5 ملرد. اقش دوللارىنا جەتەتىن كەلىسىمدەرگە قول قويىلادى. بۇل دا ەكونوميكا سالاسىنىڭ دامۋىنا, ەكىجاقتى ينۆەستيتسياعا وڭ اسەر ەتەتىن بولادى.
ساياسي جانە ەكونوميكالىق قاتىناستارمەن قاتار, مادەني-گۋمانيتارلىق سالاداعى ىنتىماقتاستىققا دا باسا نازار اۋدارىلادى. ەكى باۋىرلاس ەلدىڭ رۋحاني ءارى دوستىق قازىعىنا اينالعان ءمادەني-گۋمانيتارلىق سالاداعى ىنتىماقتاستىق جوعارى قارقىندىلىعىمەن سيپاتتالعانىمەن, ءتۇركيادا كوپتەن بەرى قازاقستاننىڭ مادەنيەتى كۇندەرى وتكىزىلمەدى. سوندىقتان دا بۇل ءىس-شارانى دا ەلباسى ساپارىنىڭ قارساڭىندا ىستامبۇل قالاسىندا وتكىزۋدى ءجون كوردىك. ونىڭ اياسىندا «التىن ادام» ەكسپوزيتسياسى, قازاق ءفيلمىنىڭ كلاسسيكاسى سانالاتىن «تاقيالى پەرىشتە», «قىز جىبەك» سەكىلدى فيلمدەر تۇرىك تىلىنە دۋبلياج جاسالىپ, كورەرمەندەردىڭ نازارىنا ۇسىنىلادى, سونداي-اق قازاقستان ونەر شەبەرلەرىنىڭ گالا-كونتسەرتى ۇيىمداستىرىلادى.
ەلباسى ساپارى قارساڭىنداعى ايتۋلى شارالار ەسەبىندە قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تاڭدامالى تۋىندىلارىنىڭ تۇرىك تىلىندە شىعارىلعان تۇڭعىش بەس تومدىعىنىڭ, تۇرىك تىلىندەگى «بالالىق شاعىمنىڭ اسپانى» ءفيلمىنىڭ تۇساۋكەسەرلەرىن اتاپ وتەر ەدىك. اتالعان شارالار تۇرىك جۇرتشىلىعىنا قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ قازىرگى زامانعى وڭىرلىك جانە الەمدىك ۇدەرىستەردىڭ ءمانىن ءتۇسىندىرۋدەگى ۇلەسىن ناسيحاتتاۋعا, ونى الەمدىك دەڭگەيدەگى ساياساتشى, تۇركى الەمىنىڭ كوشباسشىسى رەتىندە تەرەڭ تانۋعا ءمۇمكىندىك بەرەدى. ياعني, ەكى ەل بايلانىستارىنىڭ 20 جىلدىق مەرەيتويىن جوعارى دەڭگەيدە اتاپ ءوتۋ ماقساتىندا جىگەرلى جۇمىستار جاسالۋدا. قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تۇرىك رەسپۋبليكاسىنا رەسمي ساپارى قازاقستان–تۇركيا قاتىناستارىن جاڭا ساپالى دەڭگەيگە كوتەرۋگە جانە قازاقستاننىڭ وڭىردەگى ساياسي جانە ەكونوميكالىق مۇددەلەرىن ودان ءارى ىلگەرىلەتۋگە ىقپال ەتەتىنى انىق.
– ەلشى مىرزا, قازاقستان مەن تۇركيا اراسىنداعى دوستىق پەن ىنتىماقتاستىققا نەگىزدەلگەن بايلانىستار تۋرالى اڭگىمەڭىزگە راحمەت ايتا وتىرىپ, الداعى جۇمىسىڭىزعا ساتتىلىك جانە ۇلكەن تابىستار تىلەيمىز.
سامات مۇسا,
«ەگەمەن قازاقستان».
