دۇبىرگە تولى دۇنيە
جۇما, 9 قاراشا 2012 7:17
قارۋلى كۇشكە كۇشتى ادام كەرەك
رەسەيدە قورعانىس ءمينيسترى وزگەردى. اناتولي سەرديۋكوۆ كەتىپ, ورنىنا سەرگەي شويگۋ كەلدى. بۇعان رەسەيدىڭ عانا ەمەس, الەمنىڭ اقپارات قۇرالدارى ايرىقشا ءمان بەرىپ, ساراپشىلار ءوز پىكىرلەرىن ءبىلدىرىپ, باعالارىن بەرىپ جاتىر.
جۇما, 9 قاراشا 2012 7:17
قارۋلى كۇشكە كۇشتى ادام كەرەك
رەسەيدە قورعانىس ءمينيسترى وزگەردى. اناتولي سەرديۋكوۆ كەتىپ, ورنىنا سەرگەي شويگۋ كەلدى. بۇعان رەسەيدىڭ عانا ەمەس, الەمنىڭ اقپارات قۇرالدارى ايرىقشا ءمان بەرىپ, ساراپشىلار ءوز پىكىرلەرىن ءبىلدىرىپ, باعالارىن بەرىپ جاتىر.
مينيستر اۋىسسا, وندا تۇرعان نە بار دەۋگە ابدەن بولادى. مينيستر تۇگىلى, باسقا ەلدەردە ۇكىمەت باسشىلارى, ءتىپتى مەملەكەت باسشىلارى اۋىسىپ جاتسا دا, وعان جۇرت ءمان بەرە قويماس ەدى. وسى رەسەيدىڭ وزىندە مينيسترلەر ەمەس, ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ورىنباسارلارى اۋىسىپ جاتسا دا, ونى جۇرت اڭعارماي قالادى. ال بۇل ەلدە قورعانىس ءمينيسترىنىڭ اۋىسۋى اڭعارىلماي قالۋى مۇمكىن ەمەس. ويتكەنى, بۇل ەل – رەسەي.
بۇل ەل ءۇشىن قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ دە, ونىڭ باسشىسىنىڭ دا ورنى بولەك. بۇل – ءداستۇر. سوناۋ ورىس يمپەرياسىنىڭ ءداۋىرىنەن, ودان سوڭ كەشەگى كەڭەستىك يمپەريانىڭ زامانىنان كەلە جاتقان ءداستۇر. ال رەسەي فەدەراتسياسى – سول ەكەۋىنىڭ دە مۇراگەرى. الىسقا بارماي-اق, كەشەگى كسرو-دا قورعانىس ءمينيسترى قاشان دا تۇلعالى ادام بولعان, پارتيا, ەل باسشىسىنىڭ ءبىرى بولعان.
مۇنى پرەزيدەنت ۆلاديمير پۋتين قورعانىس ءمينيسترىن اۋىستىرار كەزدە دە ناقتى تۇجىرىمدادى. «ەڭ ماڭىزدى مينيسترلىكتەردىڭ ءبىرىنىڭ باسىنا ۇستانعان باعىتتى جۇزەگە اسىراتىن, ەلدىڭ قارۋلى كۇشتەرىنىڭ قارقىندى دامۋىن قامتاماسىز ەتەتىن ادام كەرەك. قورعانىس تاپسىرىستارىن, ءبىزدىڭ ارميامىزدى قايتا جاراقتاندىرۋ جونىندەگى وراسان زور جوسپاردى ورىنداۋدى قامتاماسىز ەتۋ كەرەك. ءسىزدى سونداي ادام سانايمىن. سىزگە سول قورعانىس ءمينيسترى قىزمەتىن اتقارۋدى ۇسىنامىن».
شىن مانىندە رەسەيدىڭ اسكەرى – الەمدەگى ەڭ كۇشتى اسكەردىڭ ءبىرى. بولاشاقتا دا ول سولاي بولا بەرمەك. بۇلار ءوز اسكەرىن ناتو كۇشتەرىمەن, اقش اسكەرىمەن تايتالاساتىنداي دەڭگەيگە كوتەرۋ ءۇشىن ەش نارسەنى اياماق ەمەس. الداعى بەس جىلدا رەسەي اسكەرىنىڭ 70 پايىزى جاڭا تەحنيكامەن جاراقتانادى, وعان 20 تريلليون رۋبل قارجى بولىنبەك. بۇل ەلدە بيۋدجەتتىڭ قوماقتى بولىگى اسكەرگە جۇمسالادى. مىنە, سوعان يە كەرەك. سول شارۋا ەندى سەرگەي شويگۋگە جۇكتەلەدى.
بۇرىنعى اناتولي سەرديۋكوۆ تا سەنىمدى ادام بولاتىن. باسقاسىن بىلاي قويعاندا, باسشىلاردىڭ بىرىمەن تۋىستىعى دا بار ەدى. ءسىرا, سونى ارقالاندى ما ەكەن, ول اسكەرگە بولىنگەن قارجىنى شاشىپ-توككەنگە ۇقسايدى. قازاننان قاقپاق كەتكەن سوڭ, ونى وجاۋلاپ ىشكەندەر كوبەيىپتى. ءبىر عانا مىسال. بۇل ەلدە قورعانىس مينيسترلىگىنە قاراستى «وبورونسەرۆيس» دەگەن بار. اقشاسى كوپ. سول اكتسيونەرلىك قوعامنىڭ ديرەكتورلار كەڭەسىن ا.سەرديۋكوۆتىڭ ءوزى باسقارادى ەكەن. ال سول كەڭەسكە مۇشە, قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ م ۇلىكتىك قاتىناس دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى ەۆگەنيا ۆاسيلەۆانىڭ 13 بولمەلى پاتەرىن تاركىلەۋ كەزىندە ودان 3 ميلليون رۋبل, بەلگىلى سۋرەتشىلەردىڭ كوپتەگەن كارتينالارى, باعاسى 1 ميلليون دوللاردان اساتىن اشەكەي زاتتار تابىلىپتى. ول ءوزى سەرديۋكوۆقا كورشى دە ەكەن. دۇنيە كوپ بولعان سوڭ, وسىلاي شاشىلار. العاشقى ساتتەن س.شويگۋعا جۇكتەلەر مىندەت مينيسترلىكتى سول «سەرديۋكوۆتىڭ دامالارىنان تازارتۋ» بولماق كورىنەدى.
بىراق الەم نازار اۋدارىپ وتىرعان جاي – رەسەي باسشىلىعىنىڭ ءوز قورعانىس مينيسترلىگىن كادرلىق جاعىنان كۇشەيتۋى بولىپ وتىر. سەرگەي شويگۋ بۇرىن ءتوتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگىندە قاتتى ءتارتىپ ورناتىپ, كوزگە ءتۇسكەن. رەسەيدىڭ باتىرى, ارميا گەنەرالى. ەندى قورعانىس مينيسترلىگىندە ءتارتىپ ورناتسا, رەسەيدىڭ اسكەري الەۋەتى كۇشەيەدى.
ارينە, ءار ەل ءوزىنىڭ قورعانىسىن ويلاۋى كەرەك. اسىرەسە, جاۋ كورىنىپ تۇرسا, بارلىق كۇش-قۋاتتى سوعان جۇمىلدىرعان ءجون-اق. ال توڭىرەكتىڭ ءبارىن جاۋ ساناعانداي, قالاي دا قارۋلانۋدى ساياساتقا اينالدىرۋدىڭ دا ءجونى جوقتاي كورىنەدى. ەكىنشى جاعىنان, شەكاراڭا ناتو ءتونىپ تۇرسا قايتەر ەدىڭ دەگەن سۇراق تا قىلاڭ بەرەدى…
سيريا سوماليگە اينالسا قيىن
ەكى جىلعا تاياۋ سوعىس جاعدايىندا ءومىر ءسۇرىپ جاتقان سيرياداعى جاعدايعا ەتىمىز دە, كوزىمىز دە ۇيرەنىپ كەتكەندەي-اۋ. كۇنى كەشە وندا لاڭكەستىك ارەكەت سالدارىنان 60 ادام قازا تاۋىپ ەدى, ءتىپتى وعان اقپارات قۇرالدارى ءمان دە بەرمەگەندەي.
بۇل ەلدە كۇن سايىن ادام ءولىمىنىڭ بولىپ جاتۋى قالىپتى جاعدايعا اينالعانداي. ايتپەسە, وسىنداي ارەكەت باسقا ءبىر ەلدە ورىن السىنشى, جۇرت شۋلاپ قويا بەرەر ەدى. سيرياداعى وسىناۋ قاننىڭ سۋداي اققان جاعدايىنا ونداعىلار عانا ەمەس, ەڭ الدىمەن, شەشىمدى قادامدارعا بارا الماي وتىرعان سىرتتاعىلار – جەتەكشى ەلدەر, حالىقارالىق ۇيىمدار دا ايىپتىداي كورىنەدى. بۇلاي سوزىلا بەرۋىنە جول بەرۋگە بولمايدى, قاندى قاقتىعىستى توقتاتۋعا جەتكىزەتىن پارمەندى ارەكەتتەر كەرەك-اق.
ءدال وسىلاي سوزىلا بەرسە, بۇل ەلدىڭ جاڭا سوماليگە اينالۋ قاۋپى بارلىعىن بۇۇ مەن اراب مەملەكەتتەرى ليگاسىنىڭ ارناۋلى وكىلى لاحدور براحيمي مالىمدەدى. سوماليدەگى جاعداي بەلگىلى. وندا مەملەكەتتىك بيلىك جوق, دالا كومانديرلەرى مەن «ءال-كايدا» ۇيىمىمەن بايلانىستاعى جاساقشىلار اراسىنداعى ازامات سوعىسى ۇزدىكسىز ءجۇرىپ جاتىر.
«سيرياداعى جاعداي وتە قاۋىپتى, – دەيدى براحيمي. – ەگەر قازىرگى داعدارىس جىلدام تۇزەلمەسە, ونىڭ «سوماليگە اينالۋى» ابدەن ءمۇمكىن. بۇل دەگەنىڭىز – مەملەكەتتىڭ اپاتقا ۇشىراۋى. دالا كومانديرلەرى مەن قارۋلى قۇرىلىمداردىڭ كۇشەيۋىنە سوقتىرادى».
سوماليدە, 1991 جىلدان بەرى ديكتاتور سيادا باررەنى قۇلاتقاننان كەيىن ءىس جۇزىندە ورتالىق مەملەكەتتىك بيلىك جوق. ەلدىڭ ۇكىمەتى تەك استانادا عانا باقىلاۋ جاسايدى, ال وڭىرلەردىڭ ءوز اكىمشىلىكتەرى بار, ورتالىققا باعىنبايدى. سونىڭ سالدارىنان ءتۇرلى توپتار ءبىر-بىرىمەن سوعىسىپ جاتادى. افريكالىق وداقتىڭ بىتىمگەرشىلىك كۇشتەرىنىڭ «اش-شاباب» يسلامدىق ۇيىمىمەن كۇرەسۋدەن باسقا قولىنان كەلەرى جوق.
سيرياداعى جاعداي سوماليدەگى جاعدايعا اينالار بولسا, ونىڭ زارداپتارى ايرىقشا اۋىر بولماق. سيريا – جوعارى دەڭگەيلى ميليتاريستىك مەملەكەت. ونىڭ قارۋ-جاراعى باقىلاۋدان كەتكەن توپتاردىڭ قولىنا تيەتىن بولسا, قانتوگىس اۋقىمى كەڭەيەدى, قايشىلىق كۇشەيە تۇسەدى. اسىرەسە, بۇل ەلدەگى قاقتىعىستىڭ ءدىني سيپات الۋى ونى رەتتەۋدى بارىنشا قيىنداتپاق.
بۇۇ جانە اراب مەملەكەتتەرى ليگاسىنىڭ ارناۋلى وكىلى براحيميدىڭ قاۋپى نەگىزدى. بولعان جاعدايعا كۋالىك ەتىپ قانا قويماي, بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ دە, جەتەكشى ەلدەردىڭ دە پارمەندى ارەكەتتەرگە كوشكەنى قاجەت-اق. پارمەندى ارەكەت دەگەندە, كۇش-قولدانۋ عانا ەمەس, رەسەي سىرتقى ىستەر ءمينيسترى سەرگەي لاۆروۆ اتاپ كورسەتكەندەي, الدىمەن بەلسەندى ديپلوماتياعا جۇگىنە وتىرىپ, ارانداتۋشىلىققا قولداۋ كورسەتىپ كەلە جاتقان ەلدەرگە ىقپال ەتۋدىڭ جولدارىن ىزدەستىرۋ ءجون بولار ەدى-اۋ دەيسىڭ. قالعان جول – كەلىسىم جولى. بۇل جول – سيريانىڭ سوماليگە اينالۋىنان دا قۇتقاراتىن جول.
ماماديار جاقىپ, «ەگەمەن قازاقستان».
