مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ تاپسىرىسى بويىنشا «Centaurus Rustem Abdrashev production» جشس-نىڭ قاتىسۋىمەن ش.ايمانوۆ اتىنداعى «قازاقفيلم» كينوستۋدياسى تۇسىرگەن بۇل تۋىندى – «قازاق حاندىعى» سەريالىنىڭ ەكىنشى ماۋسىمدىق كينونۇسقاسى. 10 سەريادان تۇراتىن تاريحي تۋىندىنىڭ ستسەناري اۆتورلارى – سماعۇل ەلۋباي, تيمۋر جاقسىلىقوۆ جانە رۇستەم ءابدىراش. ال جوبا اۆتورى – ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ.
العاشقى ءبولىمى ءىلياس ەسەنبەرليننىڭ «كوشپەندىلەر» تريلوگياسى نەگىزىندە قازاق حاندىعىنىڭ قۇرىلعانىنا 550 جىل تولۋىنا وراي «الماس قىلىش» دەگەن اتاۋمەن 2017 جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا كورەرمەنىن قۋانتسا, اراعا تۋرا ەكى جىل سالىپ تاريحي تسيكلدىڭ «التىن تاق» اتالاتىن ەكىنشى ماۋسىمى جالپىۇلتتىق كينوپروكاتقا جول تارتتى. ءفيلمنىڭ رەجيسسەرى – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, كينورەجيسسەر, ستسەناريست جانە سۋرەتشى رۇستەم ءابدىراش. بۇعان دەيىن «قۇراق كورپە», «قالادان كەلگەن قىز», «ستالينگە سىيلىق», «ەلباسى جولى» كينوەپوپەياسىنىڭ, «بالالىق شاعىمنىڭ اسپانى», «وت-وزەن», «تەمىرتاۋ», «تىعىرىقتان جول تاپقان» جانە «قازاق حاندىعى. الماس قىلىش» اتتى كينوتۋىندىلارىمەن كينوسۇيەر قاۋىمنىڭ قۇرمەتىنە بولەنگەن رەجيسسەر كەزەكتى جۇمىسىندا دا سول بيىگىن باسەڭدەتپەپتى.
– «قازاق حاندىعى» سەريالىنىڭ ءبىرىنشى ماۋسىمى وتانداستارىمىزدىڭ تاريحقا دەگەن قىزىعۋشىلىعىن وياتتى. شىعارماشىلىق توپتىڭ اتىنا كوپتەگەن العىس حات كەلىپ ءتۇستى, عالامتور جانە الەۋمەتتىك جەلىلەر ارقىلى جىلى لەبىزدەر الدىق. كوپتەگەن پىكىرتالاس پەن سىن دا بولدى. حالىق تاراپىنان وسى جوبانىڭ جالعاسىن تۇسىرسە ەكەن دەگەن تىلەگىن اڭعاردىق. بۇل ءبىز ءۇشىن وتە ماڭىزدى. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى باعدارلامالىق ماقالاسىندا «جاڭا تۇرپاتتى جاڭعىرۋدىڭ ەڭ باستى شارتى – ۇلتتىق مادەنيەتىڭدى, ۇلتتىق كودىڭدى ساقتاي ءبىلۋ. ولار ساقتالماسا, ەشقانداي جاڭعىرۋ بولمايدى» دەلىنگەن. ەلباسىمىزدىڭ وسى ايتقانى ءفيلمنىڭ يدەياسىمەن ۇقساس. سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسىنىڭ « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» ماقالاسىندا كوتەرىلگەن ماسەلەلەر دە ءبىزدىڭ جۇمىستا كورىنىس تاپقان. ماسەلەن, فيلم ارقىلى كوشپەندى حالىقتىڭ باي مادەنيەتىن كورىپ, ونىڭ تىنىس-تىرشىلىگىنە ۇڭىلۋگە بولادى, – دەيدى رەجيسسەر رۇستەم ءابدىراش.
قوس بولىمنەن تۇراتىن كوپ سەريالى تاريحي تسيكلدىڭ ءتۇسىرىلىم جۇمىسىنا ءتورت جىلدان اسا ۋاقىت كەتكەن. وسى ۋاقىت ارالىعىندا شىعارماشىلىق قۇرام كاسىبي كەمەلدەنىپ قانا قويماي, ءبىر ءۇيدىڭ بالالارىنداي تۋىستاسىپ تا ۇلگەرىپتى. فيلم پروديۋسەرى ارمان اسەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, تاريحي كينونىڭ ءتۇسىرىلىم جۇمىستارى الماتى وبلىسىندا مامىردىڭ باسىندا باستالعان. كەيىنىرەك تۇركىستان وبلىسىنىڭ ەلتاي اۋىلى ماڭىنداعى ءيىرسۋ جايلاۋىنا اۋىسىپ, ەلىمىزدىڭ تاريحي قالالارى – تاراز جانە تۇركىستاندا جالعاسىن تاپقان. سونداي-اق ءتۇسىرىلىم توبىنىڭ رەجيسسەرى رۇستەم ءابدىراشتىڭ باستاماسىمەن كەرەي مەن جانىبەك حانداردىڭ تۇراعى – تورەلەردىڭ اۋىلىن ارنايى جاساپ شىعۋى تاريحي فيلمدەگى ءداۋىر تىنىسىن بارىنشا شىنايى جەتكىزۋگە سەپتەسكەنى ءسوزسىز.
– وقىرمان قاۋىم ءىلياس ەسەنبەرلين شىعارمالارىنان جاقسى بىلەتىن ءفيلمنىڭ «التىن تاق» اتالاتىن كەلەسى بولىمىندە وقيعا جەلىسى جانىبەك پەن كەرەي حانداردىڭ ابىلقايىر شايباني ۇرپاقتارىمەن قازاق حاندىعىنىڭ سىعاناقتاعى تاققا تالاسى اينالاسىندا ءوربيدى. بۇل – قازاق تاريحىنداعى كۇردەلى كەزەڭدەردىڭ ءبىرى. ءبىرىنشى ماۋسىممەن سالىستىرعاندا, كينوەپوپەيانىڭ بۇل بولىمىندە كوپتەگەن شىعارماشىلىق تاجىريبەگە باردىق. وقيعا سيۋجەتى الدەقايدا قىزىقتىراق, ديناميكاسى جاعىنان دا جىلدام. ەكشن كوپ بولادى. كورەرمەن كوڭىلىنەن شىعادى دەگەن سەنىمدەمىز, – دەيدى فيلم پروديۋسەرى ا.اسەنوۆ.
راس, ديلوگيانىڭ العاشقى بولىمىمەن سالىستىرا ساراپتاعاندا, ەكىنشى ماۋسىمدا شىعارماشىلىق قۇرامنىڭ كاسىبي تۇرعىدان شيرىققانى, تاريحي كوركەم تۋىندى ءتۇسىرۋدىڭ تەتىكتەرىنە بارىنشا بويلاعانى بايقالادى. پروديۋسەر ايتپاقشى, فيلم بارىنشا سيۋجەت نانىمدىلىعى مەن ەكشن ادىستەرىن يگەرۋگە باتىل قادامدار جاساعان. سول ارقىلى كارتينانىڭ وقيعا ديناميكاسىن ارتتىرىپ, درامالىق قايشىلىعىن قالىڭداتقان. قايرات كەمالوۆ, ەركەبۇلان دايىروۆ, دوسحان جولجاقسىنوۆ, يىسبەك ءابىلماجينوۆ, ايان وتەپبەرگەن, مەيىرعات امانگەلدين, نيازبەك شايسۇلتانوۆ, قارلىعاش مۇحامەدجانوۆا, ىڭكار ءابدىراش, الىشەر سۇلەيمەنوۆ باستاعان اكتەرلەر جۇمىسىنان دا ءساتتى ىزدەنىستەر ءىزىن كورۋگە بولادى. مۇنىڭ بارلىعى شىعارماشىلىق قۇرام ەڭبەگى دەسەك تە, ءبىزدى قۋانتقانى – «قازاقستان» ورتالىق كونتسەرت زالىنا ينە شانشار ورىن قالدىرماي جينالعان كورەرمەن قاۋىمنىڭ ىستىق ىقىلاسى بولدى. فيلم تۇساۋكەسەرىن اسىعا كۇتكەن كارى-جاستىڭ جانارىنان ءتول تاريحىن تانۋعا دەگەن شەكسىز ماحاببات پەن قىزىعۋشىلىقتى اڭداۋعا بولاتىن ەدى سول كەشتە.
بىتكەن ىسكە سىنشى كوپ. جالپى, تاريحي فيلمدەردىڭ ءتۇسىرىلىم جۇمىستارى ەل اراسىندا ءتۇرلى پىكىرتالاستارعا ارقاۋ بولىپ, تىم ءجيى سىنالىپ تا جاتادى. قازىرگى تاسپالانىپ جاتقان تاريحي كوركەم تۋىندىلاردى «ونەر دەڭگەيىنەن الشاق» دەۋشىلەردى دە كوپ كەزدەستىرەمىز. ايتسە دە ونەر – شارتتىلىق. ءار جانردىڭ ءوز قاجەتتىلىگى مەن مىندەتى بار. ماسەلەن, تالاي فەستيۆالداردا توپ جارىپ جۇرگەن نەبىر ۇزدىك فيلمدەردىڭ بارلىعىنىڭ بىردەي وسىلاي كورەرمەن سەزىمىن قوزعاپ, رۋحىن وياتىپ جاتقانى سيرەك. ونىڭ ۇستىنە, كىتاپ وقۋ داعدىسىن الدەقاشان عالامتوردىڭ جارق-جۇرق قىزىعىنا الماستىرعان جاستار ساناسىنا تاريحتىڭ اقتاڭداق بەتتەرىن قايتا اشقىزىپ, وتكەنىنەن ونەگە الۋى ءۇشىن دە جالپى مۇنداي فيلمدەر اسا قاجەت. ونى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ تا ءوزىنىڭ « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» اتتى ماقالاسىندا جان-جاقتى اتاپ ءوتتى. وسى تۇرعىدان كەلگەندە, تاريحىمىزدى كوركەم فيلم تىلىندە جەتكىزۋدە جان-جاقتى ءارى تىڭعىلىقتى ىزدەنىپ, تەر توگىپ جۇرگەن رەجيسسەر رۇستەم ءابدىراشتىڭ جانە رەجيسسەر ماڭايىنا جينالعان تالانتتى شىعارماشىلىق قۇرام ەڭبەگى ايرىقشا اتاپ وتۋگە لايىق.
نازەركە جۇماباي,
«Egemen Qazaqstan»
