سونداي-اق تۇركىستان قالاسىن تۇركى الەمىنىڭ مادەني-رۋحاني ورتالىعى رەتىندە دامىتۋ جونىندەگى باس جوسپاردىڭ تۇجىرىمداماسىن ماقۇلداپ, «Turkistan» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىن قۇرۋ جونىندەگى جارلىققا قول قويدى.
وسىعان سايكەس, كونە شاھاردى قايتا تۇلەتىپ قانا قويماي, جاڭا وبلىستىڭ الەۋمەتتىك احۋالىن جاقسارتۋعا باسىمدىق بەرىلدى. حالىقتىڭ تۇرمىسىن تىكتەپ, تابىسىن مولايتۋ ءۇشىن كەشەندى جوسپار جاسالىپ, ەكونوميكانى كوتەرۋ, ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ, ادامي كاپيتال قالىپتاستىرۋ مىندەتتەرى مۇقيات نازارعا الىندى.
ءار سالاداعى اۋقىمدى ىستەر مەن ناقتى قادامدار ناتيجەسىز ەمەس, وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا كوڭىل كونشىتەر كورسەتكىشتەرگە قول جەتكىزىلدى. وڭىرلىك ءونىم 1 ترلن 103,9 ملرد تەڭگەنى قۇراپ, وزىق تەحنولوگيانى ەنگىزۋدىڭ ناتيجەسىندە ونەركاسىپ الدىڭعى جىلعى مەجەدەن اسىپ ءتۇستى. يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى اياسىندا 10 جوبا ىسكە قوسىلىپ, مىڭعا جۋىق جۇمىس ورنى اشىلدى. اتاپ ايتقاندا, ورداباسى اۋدانىندا پوليەتيلەن قالدىقتارىن قايتا وڭدەيتىن «Green Technology Industries» ءوندىرىس وشاعى تۇساۋىن كەسىپ, «اسىل تۇقىمدى شارۋاشىلىق. ورداباسى ەشكى ءسۇت ونىمدەرى» فەرماسى بازاسىندا ەشكى ءسۇتى قايتا وڭدەلە باستادى. سونداي-اق «بادام ونىمدەرى» جشس كۇيدىرىلگەن قىش زاۋىتى تۇتىنۋشىلار سۇرانىسىن ورىنداۋعا كىرىستى. تۇركىستان قالاسىندا بوي كوتەرگەن ەلىمىزدەگى بىرەگەي جوبا «Golden Camel Group LTD» جشس 1,5 مىڭ توننا تۇيە مەن بيە ءسۇتى ونىمدەرىن ەكسپورتقا شىعارسا, تولە بي اۋدانىندا شوكولادتى كونفەت ءوندىرىسى جولعا قويىلدى. كەلەس اۋدانىندا ءشوپ بايلايتىن ءجىپ ءيىرىلىپ, شاردارا اۋدانىندا بالىق وڭدەۋ زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالدى. سايرام اۋدانى اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن وڭدەيتىن تسەح اشسا, قازىعۇرت اۋدانى مايسىز ءسۇت ۇنتاعى مەن ماي شىعاراتىن زاۋىت تارتۋ ەتتى. ارىس قالاسىندا مينەرالدى جانە الكوگولسىز سۋسىنداردىڭ ءوندىرىسى ەل يگىلىگىنە ۇسىنىلدى.
ماڭىزدى جوبالاردى ىسكە اسىرۋ بويىنشا اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ ناتيجەسىندە وبلىسقا 288,1 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا باعىتتالسا, ونىڭ ىشىندە 58,6 ملرد تەڭگە سىرتتان تارتىلدى.
شەتەلدىك الەۋەتتى ينۆەستورلارمەن جانە جەرگىلىكتى بيزنەسمەندەرمەن كەزدەسۋلەر ءوتىپ, العاش رەت «كونە تۇركىستان – جاڭا مۇمكىندىكتەر» اتتى حالىقارالىق ينۆەستيتسيالىق جانە تۋريستىك فورۋم ۇيىمداستىرىلدى. ەۋروپا ەلدەرىنەن, تۇركيا, رەسەي, وڭتۇستىك كورەيا, قىتاي, سينگاپۋر, يران, مالايزيا, پاكىستان, وزبەكستان سياقتى شەت مەملەكەتتەن 500-گە جۋىق دەلەگات قاتىسىپ, 1,7 ملرد اقش دوللارىن قۇرايتىن 19 قۇجات كەلىسىلدى. الەۋەتتى ينۆەستورلار ءۇشىن اعىلشىن, فرانتسۋز, قىتاي, تۇرىك, اراب, ورىس, قازاق تىلىندە قىزمەت كورسەتەتىن www.investinturkistan.org ينۆەستيتسيالىق پورتالى قۇرىلدى. 7 تىلدە اقپارات بەرەتىن پورتال ارقىلى ءوڭىر تۋرالى الەمنىڭ كەز كەلگەن جەرىنەن قاجەتتى مالىمەت الۋعا بولادى. ەلباسىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىن ەكونوميكالىق دامۋدىڭ جاڭا درايۆەرىنە اينالدىرۋ تاپسىرماسىنا سايكەس, ءونىم كولەمى 544,3 ملرد تەڭگەگە جەتتى. العاش رەت اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋدىڭ وڭىرلىك باعدارلاماسى ازىرلەنىپ, اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىمەن كەلىسىلدى. فەرمەرلىك شارۋاشىلىقتى دامىتۋ ماقساتىندا ءىرى قارا باسى كوبەيتىلىپ, مال بورداقىلاۋ الاڭدارى اشىلدى. تۇڭعىش رەت وزبەكستان, يران, بىرىككەن اراب امىرلىكتەرىنە جونەلتىلىپ, ەت ەكسپورتتاۋدا رەسپۋبليكا بويىنشا كوش باستادىق. قوي-ەشكىنىڭ سانى جاعىنان دا ازىرگە الدىمىزعا ەشكىم تۇسكەن جوق. ءسۇت, جۇمىرتقا الۋ جوسپارى دا اسىرا ورىندالدى.
ەگىس كولەمى كوبەيىپ, ايماق اق التىنىمەن العا شىقتى.
2,9 ملن باقشا داقىلدارى جينالىپ, رەكوردتىق كورسەتكىشكە قول جەتكىزىلدى. 500 مىڭ توننا كوكونىس رەسەي, بەلارۋس, لاتۆيا, گەرمانيا مەملەكەتتەرىنە, 1 ملن تونناسى ەلىمىزدىڭ سولتۇستىك وڭىرلەرىنە ساتىلدى. بيىل 8000 توننا ءونىمدى ارتىق الۋ مىندەتتەمەسى قويىلدى. جالپى اۋىل شارۋاشىلىعىنا 25 ملرد تەڭگە سۋبسيديا باعىتتالىپ, 26,5 مىڭ شارۋا پايداسىنا جاراتتى.
قۇرىلىس قولداۋسىز ەمەس
ەلدىڭ كوڭىلى جايلى, تۇرمىسى سايلى بولۋى ءۇشىن پرەزيدەنت جاريالاعان «بەس الەۋمەتتىك باستاما» باعدارلاماسى حالىقتىڭ وسال توپتارىنا قامقورلىق تانىتىپ وتىر.
«نۇرلى جەر» باعدارلاماسى اياسىندا 3047 پاتەر, بيۋدجەت قارجىسى ەسەبىنەن 500 پاتەر كىلتى تاپسىرىلدى. سونىمەن قاتار, 935 جەر تەلىمىنە ينجەنەرلىك-كوممۋنيكاتسيالىق جۇيەلەر جۇرگىزىلدى. 385 ەلدى مەكەندەگى 1 ملن 72 مىڭ ادام وت جاعۋ تاۋقىمەتىنەن قۇتىلسا, كەلەر جىلى تۇركىستان قالاسىن كوگىلدىر وتىنمەن تولىق قامتاماسىز ەتۋ جوسپارلاندى. ورداباسى, سوزاق اۋداندارى دا وسى قۋانىشقا بولەنەر كۇن جاقىن.
«7-20-25» باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ شەڭبەرىندە وبلىس اكىمدىگى مەن «باسپانا» اق اراسىندا ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋم ءتۇزىلدى. «تۇركىستان» الەۋمەتتىك-كاسىپكەرلىك كورپوراتسياسى جانە جەكە سالۋشى ەسەبىنەن كوپقاباتتى تۇرعىن ۇيلەردىڭ قۇرىلىسى باستالىپ, كۇزگە قاراي اياقتاۋ مەجەلەندى. جىل سوڭىنا دەيىن 2391 پاتەرلى 40 ءۇي قونىس تويىن تويلايدى.
ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋ جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدىڭ 2017-2021 جىلدارعا ارنالعان باعدارلاماسى دا اسىرا ورىندالدى. شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتىڭ دامۋى رەسپۋبليكا بويىنشا ەكىنشى ورىنعا كوتەرىلدى.
وبلىس كولەمىندە ء«ار اۋىلعا ءوز شەبەرى» بىرەگەي جوباسى قولعا الىنىپ, ءار اۋدانعا قاجەتتى ماماندار قىسقا مەرزىمدى كۋرسقا تارتىلدى. بىلتىر جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن 2 قاباتتى, 10 پاتەرلى ۇيلەر سالىنىپ, جاس ماماندارعا بەرىلدى.
سالىقتىق جۇكتەمەنى تومەندەتۋ باستاماسى شەڭبەرىندە 45,4 مىڭعا جۋىق جۇمىسكەردىڭ جالاقىسى ۇلعايىپ, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 1,4 ملرد تەڭگە كولەمىندە وتەماقى ءبولىندى.
«جوعارى ءبىلىم الۋدىڭ قولجەتىمدىلىگى مەن ساپاسىن ارتتىرىپ, ستۋدەنت جاستاردىڭ جاتاقحاناداعى جاعدايىن جاقسارتۋ» باستاماسى بويىنشا 7 جاتاقحانانىڭ جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتتاماسى ازىرلەندى.
بىلىكتىلىك – باستى تالاپ
ەل پرەزيدەنتى قازاقستان حالقىنا ارناعان جولداۋىندا «بەس جىل ىشىندە ءبىلىم, عىلىم, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا بارلىق كوزدەردەن جۇمسالاتىن قاراجاتتى ىشكى جالپى ءونىمنىڭ 10 پايىزىنا جەتكىزۋ قاجەت» دەدى.
ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا 262,4 ملرد تەڭگە قارجى قارالىپ, ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋ باعدارلاماسىنىڭ نەگىزگى كورسەتكىشتەرى جوعارىلادى. مەملەكەت-جەكەشەلىك ارىپتەستىگى اياسىندا بالاباقشالار سالىنىپ, كۇردەلى جوندەۋدەن ءوتتى. 80 ءبىلىم وشاعىنىڭ قۇرىلىسىنا 18,03 ملرد تەڭگە ءبولىنىپ, 34 نىساننىڭ كىلتى تاپسىرىلدى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا ءبىلىم بەرۋدى جانە عىلىمدى دامىتۋدىڭ 2016-2019 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنا سايكەس, وبلىس مەكتەپتەرىنىڭ 86,1 پايىزى كەڭ جولاقتى ينتەرنەت جەلىسىمەن جاراقتاندىرىلدى. «Bilimland» تسيفرلى ءبىلىم بەرۋ رەسۋرستارىنا ءجۇز پايىز قوسىلدى. وبلىستىق بيۋدجەتتەن شالعاي اۋىلدارعا «Bilim Book» كومپيۋتەر-پلانشەتتەرى تاراتىلىپ, تسيفرلى ءبىلىم بەرۋ رەسۋرستارىنا ينتەرنەتسىز قول جەتكىزۋدە.
سونىمەن قاتار www.balabaqsha.sitcen.kz پورتالىندا 140034 ءسابي بالاباقشاعا تىركەلىپ, www.mektep.sitcen.kz ارقىلى 54751 وقۋشى 1-سىنىپقا ەلەكتروندى تۇردە قابىلداندى. www.jumys.sitcen.kz 1871 پەداگوگ پەن تەحنيكالىق قىزمەتكەردىڭ بوس ورنىنا حابارلاما بەرىپ, 1452 ادام جۇمىسقا ورنالاستى.
دەنساۋلىق سالاسىنا توقتالساق, مەديتسينالىق قىزمەت ساپاسى تۇزەلىپ, ءولىم-ءجىتىم كورسەتكىشى تومەندەدى. قالا جانە اۋدان ورتالىقتارى 100 پايىز ينتەرنەتكە كىرۋ مۇمكىندىگىنە يە. وبلىس بويىنشا ەلەكتروندى دەنساۋلىق پاسپورتتارى تولىق جاساقتالىپ, مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جابدىقتالۋىنا 8,1 ملرد تەڭگە ءبولىندى.
جىل سايىن وڭىردە شامامەن 50 مىڭداي بالا دۇنيەگە كەلەدى, بۇل – ءبىر وتىرار اۋدانى حالقىنىڭ سانىمەن تەڭ. ياعني, جىل سايىن ءبىر اۋدان حالقى دۇنيەگە كەلىپ, ەلىمىزدىڭ دەموگرافيالىق دامۋىنا ەلەۋلى ۇلەس قوسىلىپ وتىر. سوندىقتان, ءبىرىنشى كەزەكتە انا مەن بالا دەنساۋلىعىن ساقتاپ, وتا جاساۋ, جەدەل جاردەم قىزمەتىن كۇشەيتۋ جانە «تسيفرلى قازاقستان» باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ كوزدەلدى.
پرەزيدەنتتىڭ اۋىلدىق جەرلەردە العاشقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كومەكپەن قامتاماسىز ەتۋ تاپسىرماسىنا وراي, وبلىستىق بيۋدجەت ەسەبىنەن مودۋلدىك مەديتسينالىق پۋنكتتەر ساتىپ الىندى, بۇل سالادا باسقا مۇقتاجدىق جوق.
كومپيۋتەرلىك روبوتتالعان نەيروحيرۋرگيالىق جۇيە ورناتىلىپ, ومىرتقادا ورنالاسقان جۇيكە جۇيەسىنىڭ اۋرۋلارىن ەمدەۋگە كىرىستى. قازاقستاندا العاش رەت ۆيتيليگو ورتالىعى جاساقتالىپ, جاڭا حيرۋرگيالىق ادىسپەن ەمدەي باستادى.
جاستارعا سەنىم جوعارى
ەلباسى كەيىنگى بۋىندى قولداۋ ماقساتىندا جاريالاعان جاستار جىلىنا وراي بىرقاتار كرەاتيۆتى يدەيا مەن حالىقارالىق جوبا قولعا الىندى. وبلىستاعى جاستار سانى – 501 369. بارلىق اۋدان, اۋىلداردا جاستارمەن تىكەلەي جۇمىس جۇرگىزەتىن «جاستار رەسۋرستىق ورتالىعىنىڭ» جۇيەسى قالىپتاسقان. «سەرپىن – 2050» جوباسى بويىنشا بەرىلەتىن گرانتتىڭ تەڭ جارتىسى تۇركىستان ءوڭىرىنىڭ تۇلەكتەرىنە تيەسىلى. «ديپلوممەن − اۋىلعا!» باعدارلاماسى بويىنشا بىلەك سىبانىپ, بەل بۋىپ كەلگەن ماماندار جۇمىسپەن قامتىلىپ, ۇشتەن ءبىرى باسپانالى بولدى. اتا-اناسىنىڭ قامقورلىعىنسىز قالعان جۇزگە جۋىق بالاعا تۇرعىن ءۇيدىڭ كىلتى تاپسىرىلدى.
جاستار فورۋمىندا ەلباسى وتباسى ينستيتۋتى مەن قۇندىلىقتارىن دامىتۋعا ەرەكشە نازار اۋداردى. 134 مىڭ كوپ بالالى انالار مەن تۇرمىسى تومەن وتباسىلاردى الەۋمەتتىك جاردەم كورسەتۋ مەن جۇمىسپەن قامتۋ ەرەكشە باقىلاۋعا الىندى.
بۇدان بولەك, وبلىس ورتالىعىندا سالىناتىن سپورت سارايى, جابىق باسسەين, ستاديون, سپورت كەشەندەرىن از قامتاماسىز ەتىلگەن, كوپ بالالى وتباسى بالالارىنىڭ جەڭىلدىكپەن جانە تەگىن پايدالانۋىنا مۇمكىندىكتەر جاسالدى. «تۇركىستان جاستار قۇرىلىسى جاساعى» قۇرىلىپ, اۋدان, قالالاردان 5 مىڭنان استام ەڭبەك كۇشى شاقىرىلدى.
جەرگىلىكتى جاستار الەمدىك قاۋىمداستىق پەن تۇركى دۇنيەسىنە ءوڭىرىمىزدىڭ تەرەڭ تاريحىن تانىستىرىپ, حالىقتىڭ قوناقجايلىلىعىن كورسەتىپ, كيەلى جەرلەردىڭ ەرەكشەلىكتەرىن لايىقتى ءتۇسىندىرىپ بەرۋ ماقساتىندا 100 گيدتى ارنايى وقۋ كۋرسىنان وتكىزىپ, جۇمىسقا ورنالاستىرۋ كوزدەلدى.
قورىتا ايتقاندا, ناقتى قادامدار مەن بىرەگەي باستامالاردىڭ بارلىعى پرەزيدەنتتىڭ زاماناۋي پروگرەسسيۆتى مەملەكەت قۇرۋ جولىنداعى ستراتەگيالىق باعدارلامالارىن جۇزەگە اسىرۋعا باعىتتالدى. الەمدەگى دامىعان وزىق 30 ەلدىڭ قاتارىنا قوسىلۋ ءۇشىن قازاقستاندىقتاردىڭ ءال-اۋقاتىن كۇشەيتىپ, ءومىر ساپاسىن جاقسارتۋدى كوزدەدىك.
الداعى ۋاقىتتا وبلىس ەكونوميكاسى قارقىندى دامىپ, حالقى ىنتىماق-بىرلىكتە جاساي بەرەتىنىنە سەنەمىن!
جانسەيىت تۇيمەباەۆ
