ويلانىپ كورەيىكشى
سەنبى, 25 تامىز 2012 5:57
ءبىرىنشى بايلىق – دەنساۋلىق! وعان ەشكىم تالاسا المايدى. دەمەك, حالىقتىڭ دەنساۋلىعىن نىعايتۋ ءۇشىن كۇرەسۋ – ەڭ ماڭىزدى مىندەت دەسەك قاتەلەسپەيمىز. بۇل ورايدا ءبىزدىڭ ەلىمىزدە دە قولعا الىنىپ جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان شارۋالار از ەمەس.
سەنبى, 25 تامىز 2012 5:57
ءبىرىنشى بايلىق – دەنساۋلىق! وعان ەشكىم تالاسا المايدى. دەمەك, حالىقتىڭ دەنساۋلىعىن نىعايتۋ ءۇشىن كۇرەسۋ – ەڭ ماڭىزدى مىندەت دەسەك قاتەلەسپەيمىز. بۇل ورايدا ءبىزدىڭ ەلىمىزدە دە قولعا الىنىپ جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان شارۋالار از ەمەس.
اتاپ ايتار بولساق, پرەزيدەنت ن.ءا.نازارباەۆتىڭ تاپسىرماسى بويىنشا ەلىمىزدە ءىرى وزىق ەمدەۋ-دياگنوستيكالىق كەشەندەرى, زاماناۋي اۋرۋحانالار سالىنىپ, حالىققا قىزمەت كورسەتۋدە. دەگەنمەن, وتاندىق مەديتسينانىڭ قىزمەت كورسەتۋ ساپاسى مەن قولجەتىمدىلىگى بارلىق جەردە بىردەي وڭ شەشىمىن تاۋىپ وتىر دەۋگە بولمايدى. سالا ماماندارىنىڭ پىكىرىنشە, ونىڭ سىرىن كادرلاردىڭ جەتىسپەۋشىلىگىنەن ىزدەۋ كەرەك. ستاتيستيكا اگەنتتىگىنىڭ دەرەكتەرى دە وسى ويدى دىتتەيدى. ايتالىق, قازىرگى تاڭدا رەسپۋبليكادا 62 مىڭنان استام دارىگەر, 160 مىڭعا جۋىق مەديتسينالىق ورتا بۋىن قىزمەتكەر جۇمىس ءىستەيدى دەسەك, ون مىڭ قازاقستاندىققا ورتا ەسەپپەن العاندا 37 دارىگەردەن كەلەتىنىنە كوز جەتكىزەمىز. دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا كادرلار نەگە جەتىسپەيدى, بارلارى نەگە تۇراقتامايدى؟ ءدارىگەرلەردىڭ وزدەرى ونى ەڭبەكاقىلارىنىڭ ازدىعىمەن ءتۇسىندىرەدى. راسىندا دا, مەملەكەتتىك, ياعني بيۋدجەتتىك ەمدەۋ مەكەمەلەرىندە قىزمەت ىستەيتىن جوعارى ءبىلىمدى دارىگەرلەردىڭ ايلىعى 80 مىڭنان اسپايدى ەكەن. ال التى-جەتى جىل وقىپ, ەڭبەككە ارالاسقان جاس ماماننىڭ الاتىنى, تۇنگى كەزەكشىلىكتى قوسپاعاندا قىرىق مىڭعا دا جەتپەيدى.
مەدبيكەلەردىڭ ەڭبەكاقىسى بۇدان دا تومەن, 30 مىڭ تەڭگەنى عانا قۇرايدى. بۇل ورايدا ورتا بۋىن مامانداردىڭ كوپشىلىگىنىڭ وتباسىلى, اسىراپ وتىرعان بالا-شاعالارىنىڭ بار ەكەندىگى ەسكەرىلمەگەن ءتارىزدى. جانە ءبىر ايتا كەتەتىن جاي, سوڭعى وتىز-قىرىق جىلدا مەدبيكەلەردىڭ ەڭبەكاقىسى وسىرىلمەگەن. وسىلاي الەۋمەتتىك دەڭگەيدىڭ تالاپقا ساي بولماۋى مەدبيكەلەر مەن كىشى مەديتسينالىق قىزمەتكەرلەردى (سانيتاركالاردى) تىعىرىققا ءتىرەۋدە. كەڭەس وكىمەتى قۇلاعالى قاشان. سول كەزدە بەكىتىلگەن جوعارى ءبىلىمدى دارىگەرلەر مەن ورتا جانە كىشى مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ شتاتتىق كەستەسىنىڭ ءالى كۇنگە ساقتالىپ كەلە جاتقانىنا تاڭ قالماسقا امالىڭ جوق.
«بىزدەر, مەدبيكەلەر مەن كىشى مەديتسينالىق قىزمەتكەرلەر, ءتاۋەلسىز مەملەكەتىمىزدىڭ ءاربىر ازاماتى سياقتى, ءوز جالاقىمىزدان اي سايىن زەينەتاقى قورىنا جۇيەلى تۇردە جارنا اۋدارىپ, تابىس سالىعىن دا جۇيەلى تۇردە تولەيمىز. ءوز جۇمىسىمىزدا تياناقتىلىق تانىتىپ, مۇلتىكسىز ورىنداعانمەن, جۇمىس بەرۋشىلەر تاراپىنان ەڭبەك زاڭىن بۇزۋشىلىق ءجيى ورىن الۋدا. ماسەلەن, دەنساۋلىقتى ساۋىقتىرۋ تولەماقىسىن, مىنە ەكى جىلدان استى مۇلدەم كورمەيتىن بولدىق. باسشىلاردىڭ بىزدەرگە, ياعني نارازىلىق بىلدىرۋشىلەرگە «ۇناماسا, كەتىڭدەر» دەگەن ۇيرەنشىكتى قىسقا جاۋابى دايىن. قىزمەتكەرلەردىڭ باسىم كوپشىلىگىنىڭ باسپانالارى جوق, پاتەر جالداپ تۇرادى. سونداي-اق قالا سىرتىنداعى اۋىلداردان قاتىناپ ىستەيتىندەر دە از ەمەس, ال ولاردىڭ اراسىندا ەكى-ءۇش بالادان ءتاربيەلەپ وتىرعان جالعىز باستى انالار دا بار. سانيتاركالار اۋرۋلاردى تاسىمالداعان, قول اربامەن الىپ جۇرگەن كەزدە «كىشى مەديتسينالىق قىزمەتكەر» بولىپ ەسەپتەلىنەدى. ال ءتيىستى ساۋىقتىرۋ تولەماقىسىنا كەلگەندە, «مەديتسينالىق قىزمەتكەر» ساناتىنا جاتپايدى, كومەكتەن تىس قالادى» دەلىنگەن رەداكتسياعا جولدانعان حاتتا.
«ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ الماتى بولىمشەسىنە كەلىپ ءتۇسكەن تاعى ءبىر حاتقا نازار اۋدارالىق. حات اۆتورى جانات جۇماباەۆا: «ءىرى شاھارداعى اۋرۋحانالاردىڭ بىرىندە سانيتاركا بولىپ جۇمىس ىستەگەنىمە 10 جىلداي ۋاقىت ءوتتى. مەكتەپ جاسىنداعى ءتورت بىردەي بالانى جالعىز ءوزىم اسىراپ, وسىرۋىمە تۋرا كەلىپ وتىر. تاعدىردىڭ جازۋى سولاي بولدى, جولداسىم جۇرگىزۋشى ەدى, ومىردەن تىم ەرتە كەتتى. سونداعى الاتىن ايلىعىم وتىز مىڭ تەڭگە, بىراق سونىڭ ءوزى كەيدە قولىما تولىعىمەن تيمەيدى. وتكەن ايدا كەزەكتى ەڭبەك دەمالىسىما بار بولعانى التى ايدىڭ عانا تولەمىن الدىم. بۇل قالاي دەسەم, مەكەمەدەگى بۋحگالتەريا مەن كادر بولىمىندەگىلەردىڭ جاۋابى «دەمالىس اقشاسىن تولىق الۋ ءۇشىن سەن ون ءبىر اي تولىعىمەن جۇمىس ىستەۋىڭ كەرەك» دەپ بەتباقتىرمايدى. مەنىڭ وسىنداعى جۇمىس ءوتىلىم – ون جىل, قايداعىنى ايتاسىڭدار دەسەم, «قايدا بارساڭ, وندا بار, بىزدىكى ءجون» دەپ بوي بەرەر ەمەس. ءبىرىنشى باسشىعا بارىپ شاعىمدانۋدان پايدا جوقتىعىنا كوزىم انىق جەتتى, ويتكەنى, وسى ون جىلدا ول مەنىڭ جالعىزباستى انا ەكەنىمدى ەسكەرىپ, ەڭ بولماسا ءبىر رەت ءحالىمدى سۇراپ كورگەن ەمەس» دەپ مۇڭىن شاعىپتى. ادام جانىنىڭ اراشاشىسى اتانعان جانداردىڭ جاعدايى وسىنداي. ولاردىڭ الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق جاعدايىن جاقسارتۋ كەزەك كۇتتىرمەيتىن مىندەت دەسەك, قولىندا بيلىگى بارلاردىڭ قوزعالعانى ءجون-اۋ.
باقىت بالعارينا,
«ەگەمەن قازاقستان».
