مىندەت, پارىز العا جەتەلەيدى
سارسەنبى, 16 مامىر 2012 8:22
بالا – اتا-انانىڭ كوز قۋانىشى, كوڭىل جۇبانىشى. كەز كەلگەن اتا-انا بالاسى ءۇشىن ءومىر سۇرەدى دەپ ويلايمىن. حالقىمىز «بالالى ءۇي بازار» دەپ تەگىن ايتپاسا كەرەك, وتباسىلىق ءومىردىڭ ءمانى مەن ءسانى سابيمەن بىرگە كىرەدى. ۇلكەن ادامداردىڭ ومىرىنە سونشاما قۋانىش پەن شاتتىق سىيلايتىن سابيلەر كەيدە, كەرىسىنشە, اتا-اناسىنىڭ كوڭىلىنە ۋايىم مەن الاڭداۋشىلىق ۇيالاتىپ جاتاتىنى دا قوعامىمىزداعى بەلگىلى ءجايت. تۋعاننان مۇگەدەكتىككە دۋشار بولعان, نە ەسەيە كەلە ءارتۇرلى جاعدايدىڭ سالدارىنان دەنساۋلىعىنا, سونىڭ ىشىندە, جۇيكە جۇيەسىنە زاقىم كەلگەن بالالاردى تەك اتا-اناسى ەمەس, مەملەكەت تە باقىلاۋدا ۇستاپ, قولىنان كەلگەن ءجاردەمىن اياپ وتىرعان جوق. وتكەن جىلعى حالىق ساناعىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەلىمىزدەگى وسىنداي بالالاردىڭ سانى 58 مىڭداي ەكەنى انىقتالدى.
سارسەنبى, 16 مامىر 2012 8:22
بالا – اتا-انانىڭ كوز قۋانىشى, كوڭىل جۇبانىشى. كەز كەلگەن اتا-انا بالاسى ءۇشىن ءومىر سۇرەدى دەپ ويلايمىن. حالقىمىز «بالالى ءۇي بازار» دەپ تەگىن ايتپاسا كەرەك, وتباسىلىق ءومىردىڭ ءمانى مەن ءسانى سابيمەن بىرگە كىرەدى. ۇلكەن ادامداردىڭ ومىرىنە سونشاما قۋانىش پەن شاتتىق سىيلايتىن سابيلەر كەيدە, كەرىسىنشە, اتا-اناسىنىڭ كوڭىلىنە ۋايىم مەن الاڭداۋشىلىق ۇيالاتىپ جاتاتىنى دا قوعامىمىزداعى بەلگىلى ءجايت. تۋعاننان مۇگەدەكتىككە دۋشار بولعان, نە ەسەيە كەلە ءارتۇرلى جاعدايدىڭ سالدارىنان دەنساۋلىعىنا, سونىڭ ىشىندە, جۇيكە جۇيەسىنە زاقىم كەلگەن بالالاردى تەك اتا-اناسى ەمەس, مەملەكەت تە باقىلاۋدا ۇستاپ, قولىنان كەلگەن ءجاردەمىن اياپ وتىرعان جوق. وتكەن جىلعى حالىق ساناعىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەلىمىزدەگى وسىنداي بالالاردىڭ سانى 58 مىڭداي ەكەنى انىقتالدى.
ال ەندى وسى بالالارعا تىكەلەي قانداي كومەك كورسەتىلەدى دەگەن ساۋالعا كەلسەك, ەلىمىزدە رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدەگى ەكى وڭالتۋ ورتالىعى بار. ءبىرى – 17 جىلدان بەرى جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقان الماتىداعى «بالبۇلاق» اۋرۋحاناسى دا, ەكىنشىسى, بالالاردى ەمدەي باستاعانىنا بەس جىلدىڭ كولەمى بولعان ەلورداداعى ءبىزدىڭ ورتالىق. «رەسپۋبليكالىق بالالاردى وڭالتۋ ورتالىعى» دەگەن اتقا يە بولعان مەكەمەمىز وسى جىلداردا قالىپتاسۋدىڭ بارلىق باسپالداعىنان ءوتتى. كەشەندى وڭالتۋدىڭ يننوۆاتسيالىق تەحنولوگياسى مەن ادىستەرى ەنگىزىلدى. وسى ارقىلى پسيحونەۆرولوگيالىق, ەندوكريندىك, تىرەك-قوزعالىس بۇزىلۋشىلىعىمەن زارداپ شەككەن بالالارعا كومەك كورسەتىلەدى.
ءبىزدىڭ عيمارات بالالارعا كورسەتىلەتىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ قولجەتىمدىلىگى مەن ساپاسىن ارتتىرۋ ماقساتىندا 2007 جىلى 300 توسەك-ورىنعا لايىقتالىپ, الەمدىك ستاندارت ۇلگىسىندە جابدىقتالىپ بوي كوتەردى. 6 بولىمشەمىز بار. ونىڭ بەسەۋى پسيحونەۆرولوگيالىق, جۇيكە جۇيەسىنىڭ پاتولوگياسىنا ارنالسا, بىرەۋى ەندوكرينولوگيالىق بولىمشە. تەكسەرۋ-زەرتتەۋ جۇرگىزەتىن دياگنوستيكالىق بولىمشەمىز بار. ونداعى ەلەكتروەنتسەفالوگراف, ەلەكترونەيروميوگراف, ۋلترادىبىستى دوپلەروگراف, ەلەكتروكارديوگراف سياقتى زاماناۋي اپپاراتتار كوپشىلىككە ەندى-ەندى ءمالىم بولا باستاعانىمەن پايداسى وتە زور. بالالاردى وڭالتۋدا ولار باعا جەتپەس قۇرال بولىپ تابىلادى. مەكتەپ, لابوراتوريا, حورەوگرافيالىق, مۋزىكالىق, سپورت زالدارى, كومپيۋتەرلىك سىنىپتار, قىسقى باق, ەڭبەك تەراپياسىنا ارنالعان شەبەرحانالارىمىز وسىنىڭ ءبارى ورتالىقتىڭ سان-سالالى قۇرىلىمىن ايعاقتاعانداي. مىنە, وسى جەردە ارنايى جاساقتالعان دارىگەر-ماماندار ءمۇگەدەك بالالاردىڭ دەنساۋلىعىن جاقسارتۋعا ۇلەس قوسىپ جاتىر.
نەگە جاقسارتۋ دەيمىز؟ ءويتكەنى, جۇيكە جۇيەسى اۋرۋلارىنىڭ ىشىندە جەڭىل-جەلپى دەگەن بولمايدى. مىسالى, تىنىس الۋ جولدارىنىڭ اۋرۋلارىنان كەز كەلگەن ءسابي قۇلان-تازا ساۋىعىپ كەتەدى. بەرىسى تۇماۋ, ارىسى پنەۆمونيا بولسا دا, از ۋاقىتتىڭ كولەمىندە بالا قۇلدىراڭداپ شىعادى. ال جۇيكە جۇيەسىنىڭ ءبىر عانا تالشىعىنا زاقىم كەلسە دە, ونىڭ زاردابى وتە اۋىر. بۇل اۋرۋلاردىڭ ءتۇرلى قالىپتارى, ءتۇرلى دارەجەسى بولعانىمەن, ودان ءجۇز پايىز جازىلىپ كەتۋگە مۇمكىندىك جوقتىڭ قاسى. سوندىقتان بىزدە ەمدەلگەن بالالارعا دارىگەرلەر «جاعدايى جاقساردى» دەگەن قورىتىندى شىعارادى. وسىندا جاتقان بالالاردىڭ 97-98 پايىزى ەداۋىر وڭالىپ شىعادى. وتە قيىن جاعدايدا تۇسكەن بالالاردىڭ ۇيقىسى, تاماقتانۋى جاقسارادى. سويلەمەسە سويلەيتىن, ءارىپ تانىماسا تانيتىن بولادى. ءوز بەتىمەن تۇستەردى اجىراتىپ ۇيرەنەدى. كوڭىل-كۇيى جاقسارادى.
مۇگەدەك بالالار كوبىنەسە, ۇيدە وتىرادى, قوعاممەن ارالاسا المايدى. ولار وسى جەرگە كەلگەن سوڭ ادامدارمەن ارالاسۋدى ۇيرەنەدى. قول-اياقتارى جۇمىس ىستەمەي, بۇلشىق ەتتەرى قاتىپ تۇراتىن بالالارعا اسەر ەتىپ, ولاردىڭ ءوز بەتىمەن ويىنشىق ۇستاپ, كيىنە الاتىنداي جاعدايعا جەتۋىنە كومەكتەسەمىز. وسىندا ەكى-ءۇش جاسقا كەلسە دە, باسىن ۇستاي المايتىن بالالار كوپ تۇسەدى. ال, قالىپتى جاعدايدا 1-3 اي كولەمىندە بالا باسىن ۇستاۋى ءتيىس. ءبىز سولاردىڭ باسىن ۇستاۋىنا سەپتىگىمىزدى تيگىزەمىز. وتىرا المايتىندار وتىرىپ, تۇرا المايتىندار تۇراتىن بولادى. كوپ بالالار جۇرە المايدى. وسىندا كەلگەننەن سوڭ ولار باستاپقىدا اربامەن ءجۇرۋدى ءۇيرەنەدى. ال كەيىننەن 12-15 پايىزى ءوز بەتىمەن ءجۇرىپ كەتەدى.
ورتالىق اشىلعالى وسى بەس جىل كولەمىندە 300-دەن استام بالا ءجۇرىپ, 500-دەن استامى سويلەپ كەتتى. بۇل ءبىزدىڭ ەڭ ۇلكەن جەتىستىگىمىز. ءوز بەتىمەن جۇرە باستاعان بالالاردىڭ تۇساۋىن كەسۋدى داستۇرگە اينالدىرعانىمىزدى دا ايتا كەتسەم دەيمىن. ورتالىقتا ەڭ العاش اقنۇر دەگەن قىز بالانىڭ تۇساۋى كەسىلدى. ونى ەلباسىمىزدىڭ ءوزى كەسىپ ەدى. سوندا اقنۇر 9 جاستا بولاتىن. قازىر 13-تە. ءوز بەتىمەن مەكتەپكە بارىپ ءجۇر. ارينە, كەيبىر ادامدار ءۇشىن كۇندەلىكتى ءجۇرىس-تۇرىس, ءسوز ءسويلەۋ, تاماق, ۇيقى ابدەن قالىپقا تۇسكەن جاتتاندى تىرلىك سياقتى كورىنگەنىمەن, مۇگەدەك بالالار ءۇشىن, ونىڭ اتا-انالارى مەن سولارعا قايتسەك كومەكتەسەمىز دەپ جۇرگەن دارىگەرلەر ءۇشىن سول بالالاردىڭ تەك قولدارى قيمىلداعانىنىڭ ءوزى ۇلكەن قۋانىش. نەگە دەسەڭىز, مۇگەدەك بالالاردى قوعامنىڭ تولىققاندى مۇشەسى رەتىندە تانۋ ماسەلەسىندە ءاربىرىمىزدىڭ ادامگەرشىلىگىمىز بەن يمانىمىز سىنعا تۇسەدى. كەيدە وسىنداي بالالاردى قوعامنىڭ تولىققاندى ازاماتى دەپ ساناۋىمىز كەرەك پە دەگەن سياقتى ماسەلە كوتەرىلىپ جاتادى. ونداي بالالاردىڭ اراسىندا مەكتەپ, ۋنيۆەرسيتەت بىتىرگەندەر بار. جۇمىس ىستەپ, ومىردەن ءوز ورنىن تاپقان سوڭ, ارينە, تولىققاندى ازامات. ۇيلەنگەن ازاماتتاردى دا بىلەم. ولار تەك وزدەرىن ەمەس, وتباسىن دا اسىراپ وتىر. دەندەرى ساۋ بالالار دۇنيەگە كەلىپ جاتقان وقيعالاردى دا كورىپ-ءبىلىپ وتىرامىز. سوندىقتان وڭالتۋ شارالارىن ەرتە باستاۋ كەرەك جانە ونى دۇرىس جاساۋ كەرەك دەپ ايتار ەدىم. سوندا جاقسى ناتيجە بەرەدى, ۇيدە مۇگەدەك بولىپ وتىرىپ قالمايدى. ءتىپتى ۇيدە وتىرسا دا, ءوز-وزىنە قاراۋعا شاماسى جەتەتىن بولسا ەكەن دەپ ارماندايتىن اتا-انالار بار. ولار دا, ءۇمىتىن ۇزبەي, الداعى كۇننەن تەك جاقسىلىق كۇتىپ, سول ءۇشىن امال جاساي بىلسە ەكەن دەيسىڭ.
ورتالىقتا ءاربىر بالا 25 كۇن جاتىپ ەمدەلەدى. ءبىز ءبىر مەزەتتە 300 بالانى قابىلدايتىن بولساق, سولاردىڭ بارلىعىن ءبىر ۋاقىتتا قايتارامىز. سوسىن قايتادان جاڭا توپتى قابىلداپ الامىز. بىزگە دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارمالارى ارقىلى ءاربىر بالا تۋرالى الدىمەن مالىمەت تۇسەدى. سوعان وراي ارقايسىسىنا جەكە-جەكە ەم تاعايىندالادى. سونىڭ ىشىندە ءبىزدىڭ سوڭعى جىلداعى جەتىستىگىمىز رەتىندە «لوكومات» روبوتتاندىرىلعان كەشەنىنىڭ ەم شاراسى جايىندا ايتۋدى ءجون كورىپ وتىرمىن. بۇل كەشەن ورتالىعىمىزعا بىلتىر عانا ەنگىزىلدى. «لوكومات» ەلىمىز بويىنشا تەك ءبىزدىڭ ورتالىقتا عانا جۇمىس ىستەپ تۇر. ونىڭ ءبىرىن گرانت بويىنشا ۇتىپ العانبىز, ەكىنشىسىن ءوزىمىزدىڭ اقشامىزعا ساتىپ الدىق. شۆەيتساريادا جاسالعان بۇل قۇرال-جابدىق ارقىلى ناۋقاستار 4 جاستان باستاپ بەلسەندى جاتتىعۋلار جاساي الادى. ينسۋلت العان, مي جانە ج ۇلىن جاراقاتىنا ۇشىراعان, سونداي-اق تسەرەبرالدى سال اۋرۋىمەن اۋىراتىن, باسقا دا اۋرۋلاردىڭ زاردابىنان ارباعا تاڭىلعان بالالارعا وسى كەشەننىڭ قىزمەتىن پايدالانادى. «لوكوماتتا» قايتا-قايتا جاسالعان جاتتىعۋدىڭ ارقاسىندا ءجۇرۋگە قاجەتتى بارلىق بۇلشىق ەتتەر مەن مي قىرتىسىنىڭ قيمىلدىق زونالارى ءجۇرىس ستەرەوتيپىنىڭ دۇرىس قۇرىلۋىنا كومەكتەسەدى.
مەديتسينادا «بۇلشىق ەت جادى» دەگەن تەرمين بار. ءبىر ساعاتتا 400 قيمىل-ارەكەت جاسالىناتىن بولسا, سول بۇلشىق ەتتىڭ جادىندا قالادى دا, ارى قاراي قوزعالىسقا قابىلەتتى بولادى. بىراق, اۋرۋ بالالار ءوز بەتىمەن ول ارەكەتتەردى ىستەي المايتىنى بەلگىلى. سوندىقتان وسى روبوتتاندىرىلعان كەشەننىڭ كومەگىنە ءزارۋمىز. سونداي-اق, ورتوپەديالىق وتادان كەيىن اياق-قولدىڭ بۋىندارىنا بۇلشىق ەت كۇشىن كوبەيتۋ مەن كەيبىر ناۋقاستاردىڭ دەنە سالماعىن ازايتۋعا دا بۇل كەشەننىڭ ىقپالى زور. مۇنداعى ترەنينگ كەز كەلگەن جاستاعى ناۋقاسقا جاقسى كوڭىل-كۇي سىيلايتىنى ءوز الدىنا, بالالار وزدەرىنىڭ ارەكەتتەرىن كومپيۋتەر نە تەلەديدار مانيتورىنان كورە الادى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, «لوكومات» قالپىنا كەلتىرۋ مەديتسيناسى سالاسىندا ەڭ ۇزدىك كەشەن رەتىندە تانىلىپ, دۇنيە جۇزىندەگى كوشباسشى وڭالتۋ كلينيكالارىندا ويداعىداي قولدانىلۋدا. سوندىقتان, ءبىز ءۇشىن دە, بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردەگى وزدىگىمەن ءجۇرۋ داعدىلارىن قالپىنا كەلتىرۋ جانە دامىتۋ ءۇشىن وتە ماڭىزدى.
سوڭعى جىلدارداعى تاعى ءبىر جەتىستىگىمىز – مونتەسسوري ءادىستەمەسىن ەنگىزۋىمىز. بىزدە قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپ جۇمىس ىستەيدى. وندا جالپى ءبىلىم بەرۋ, قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ بويىنشا جانە پسيحوفيزيولوگيالىق دامۋى توقتاپ قالعان بالالارعا ارنالعان باعدارلاما بويىنشا ساباق وقىتىلادى. مەكتەپتە 1 جاستان 6 جاسقا دەيىنگى بالالارعا ارنالعان مەديتسينالىق جانە پسيحولوگيالىق نەگىزدە ادام دامۋى تۋرالى ءبىلىمدەردەن قۇرىلعان ەكى مونتەسسوري-پەداگوگيكا كابينەتى جۇمىس ىستەيدى. ماريا مونتەسسوري يتاليالىق دارىگەر ايەل. بۇل جۇيەنى وسىدان 100 جىل بۇرىن سول ويلاپ تاپقاندىقتان, سونىڭ اتىمەن اتالادى. قازىرگى كەزدە مونتەسسوري جۇيەسىن 146 مەملەكەت قولدانادى. بۇل جۇيە بويىنشا 1 جاستان 6 جاسقا دەيىنگى بالالار زەيىنىن, شىعارماشىلىق جانە لوگيكالىق ويلاۋ قابىلەتىن, ەستە ساقتاۋدى, سويلەۋدى, ەلەستەتۋدى, قيمىلدى دامىتادى. ونىڭ نەگىزگى قاعيداتى – «وقى, وقى» دەپ كۇشتەپ ەمەس, ويىن ارقىلى وقىتۋ جانە بالامەن دەربەس ءتىل تابىسۋعا نەگىزدەلگەن جاتتىعۋلاردى تاڭداپ الۋ. مۇندا بالا ديداكتيكالىق ماتەريالدار مەن ساباق ۋاقىتىنىڭ ۇزاقتىعىن ءوزى تاڭدايتىن بولعاندىقتان وقىتۋدا ەرەكشەلىكتەر بار. سونداي-اق ولار ءوز قاتەلىكتەرىن وزدەرى كورىپ, سونى وزدەرى تۇزەپ وتىرادى. مونتەسسوري ادىستەمەسىنىڭ ماڭىزدى ەرەكشەلىگى – بالانىڭ جەكە قابىلەتىن كورسەتە الاتىن جانە كورسەتكىسى كەلەتىن ارنايى ورتانى قۇرۋ. بۇل مونتەسسوري ورتاسى دەپ اتالادى. بۇل ورتادا پسيحولوگيالىق جايلىلىق, تاڭداۋ ەرىكتىلىگى جانە پەداگوگتىڭ سابىرلى ادامگەرشىلىگى سالتانات قۇرادى. بۇل كۇندەرى جۇيەنى باياعىدان بەرى پايدالانىپ كەلە جاتقان جاپونيا, قىتاي, سينگاپۋر, گەرمانيا سەكىلدى مەملەكەتتەردە ينتەللەكتۋالدى دامىعان ادامداردىڭ كوپتىگى وسىعان بايلانىستى ەكەنىنە بىرتىندەپ كوز جەتكىزىپ كەلەمىز. ءتىپتى سول دامىعان مەملەكەتتەردە تەك جالپىلاما ادامدار ەمەس, ۇلتتىڭ ءوزى ينتەللەكتۋالدى ۇلت رەتىندە قالىپتاسىپ وتىرعانى بەلگىلى. بالا جاس كەزىندە جاس شىبىق سياقتى. قالاي يسەڭ, سولاي قاراي يىلەدى. جاقسىعا ۇيرەتسەڭ, جاقسىلاپ ۇيرەتسەڭ تەز قابىلدايدى. وسى تۇرعىدان كەلگەندە مونتەسسوري ءادىستەمەسىنىڭ ءبىزدىڭ ورتالىققا ەنۋى جاقسى باستاما دەپ ويلايمىن. بۇل اۋرۋ بالالارعا قولدانعاندا مونتەسسوري تەراپيا دەپ اتالادى. بىزدە وسى تەراپيا بويىنشا ءادىستەمەنى ارنايى ۇيرەنگەن 140 پەداگوگ جۇمىس ىستەپ جاتىر. ولاردى وقىتۋ ءۇشىن گرانت ۇتىپ العان بولاتىنبىز. سونىڭ ارقاسىندا ءبىزدىڭ پەداگوگتار وسى ءبىر جىل كولەمىندە ناۋقاس بالالارمەن جۇمىس جاساۋدا قولايلى جۇيەنى تاڭداپ وتىر.
رەسپۋبليكالىق بالالاردى وڭالتۋ ورتالىعى – كوپ قۇرىلىمدى ۇلكەن مەكەمە. ونىڭ شەت جاعاسى جوعارىدا باياندالدى. مۇندا ناۋقاس بالالار ءبىر مەزگىلدە ەم قابىلداپ, ءارى مەكتەپ باعدارلاماسى بويىنشا وقيتىن بولسا, مەكتەپكە دەيىنگى بالالار مونتەسسوري ادىستەمەسىنەن ءتالىم الىپ جاتىر. سونداي-اق, ءبىزدىڭ ورتالىقتا وسى بالالار ءۇشىن ورتەز زاۋىتى جۇمىس ىستەپ تۇر. ورتەز – اياق-قول مەن دەنەنىڭ پاتولوگيالىق دەفورماتسيالارىن بەكىتۋ, جەڭىلدەتۋ, تۇزەتۋ جانە بەلسەندىرۋ ءۇشىن قولداناتىن ارنايى قوندىرعى دەسەك, زاۋىتتا اياق بۋىندارىنا ارنالعان, قول بۋىندارىنا ارنالعان, ومىرتقا پاتولوگياسىنا ارنالعان ورتەزدەر ءازىرلەنەدى. ولاردىڭ تىزىمىنە دوفۋزدار, اياق ۇستاعىشتار, برەيسەرلەر, نەيروفيزيكالىق قىسىم نۇكتەلەرى بار توبىق ورتەزدەر, تىزە, شىنتاق, بىلەك بۋىندارىنا ارنالعان فۋنكتسيالى ورتەزدەر, ومىرتقاعا ارنالعان قاتتى كورسەتتەر كىرەدى. زاۋىت گەرمانيالىق «Otto Bock» فيرماسىنىڭ جابدىقتارىمەن جابدىقتالعان. وسىنىڭ ىشىندە زاۋىتىمىزدىڭ ورتوپەديالىق ۇلتاراق دايىنداۋدا ءداستۇرلى ءادىستەرمەن سالىستىرعاندا الدەقايدا وزىق ۇلگىلەر قولدانىپ جاتقانىن ايتۋ پارىز. بۇعان ەرەكشە توقتالىپ وتىرعان سەبەبىم – قوعامىمىزدا مايتاباندىق دەرتى بار. كوپ ادامدار, ءتىپتى ءبارىمىز دەيىكشى, سوعان كوڭىل بولمەيمىز. بىراق, ءومىر ساپاسى تاباننان باستالادى. ويتكەنى, دەنەنىڭ اۋىرتپاشىلىعى تابانعا تۇسكەندىكتەن, ومىرتقا, بەل, مويىن, باس اۋىراتىن بولادى. سوندا باستىڭ اۋرۋى تاباندا جاتىر دەسەك قاتەلەسپەيمىز. ءبىزدىڭ بۇرىنعى بىلەتىنىمىز مايتاباندىق ەدى, قازىر سول تابان اۋرۋىنىڭ ءتۇر-ءتۇرى شىعىپ جاتىر. بىراق, الدىمەن سول مايتاباندىقتىڭ وزىنە دۇرىس كوڭىل ءبولىنىپ, اتا-انا بالالارىن ءۇش جاس شاماسىنان كەيىن ەمدەتە باستاۋدى قولعا الاتىن بولسا, مۇنىڭ ءوزى قوعام ءۇشىن ءۇلكەن جەتىستىك بولار ەدى دەپ ويلايمىن. بۇل تۇرعىدا ءبىزدىڭ ورتالىق قولىنان كەلگەن كومەگىن جاسايدى.
ارينە, ءبىزدى ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە مۇگەدەك بالالاردىڭ جاعدايى تولعاندىرادى. سولاردىڭ دەنساۋلىعى جاقسارۋى ءۇشىن ورتالىقتى تەك كەشەندى وڭالتۋمەن قامتاماسىز ەتۋ ءبىر بولەك تە, ولارعا ۇلكەن مەيىرىممەن قاراۋ, جان جىلۋىن توگۋ باسقا دۇنيە. سوندىقتان الدىمىزداعى ۇلكەن مىندەت – مەملەكەتتىڭ قولداۋىمەن ناۋقاستاردىڭ اربىرىنە شىن ىقىلاسپەن كومەك كورسەتۋ جانە وسى جولدا دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ دامۋىنا ءوز ۇلەسىمىزدى قوسۋ. وسى مىندەت ءبىزدى العا جەتەلەيدى.
شولپان بولەكباەۆا,
«رەسپۋبليكالىق بالالاردى وڭالتۋ ورتالىعى» اق
باسقارما ءتورايىمى.
