قىتاي مەن اقش-تىڭ «ساۋدا سوعىسىنىڭ» تاريحىنا قىسقاشا توقتالىپ وتەلىك. بيزنەستىڭ قالىڭ ورتاسىنان شىعىپ, پرەزيدەنت سايلانعان د.ترامپ ساياساتتان گورى ەكونوميكانى باسىم باعىتقا اينالدىرۋدى كوزدەپ, ەكى ەل اراسىنداعى ساۋدادا قىتاي جاعىنىڭ ۇتىپ تۇرعانىن قايتسە دە توقتاتۋدى قولعا العان. 2017 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەكىجاقتى تاۋار اينالىمى 710,4 ملرد دوللار بولسا, اقش ءۇشىن سونىڭ 187,5 ملرد دوللارى ەكسپورت, 522,9 ملرد دوللارى يمپورت بولعان. ءسويتىپ ساۋدا تاپشىلىعى 335,4 ملرد دوللارعا جەتىپ, بۇل كورسەتكىش ترامپتى قاتتى الاڭداتتى. وسىنى تۇزەتۋ ءۇشىن ول الدىمەن 2018 جىلدىڭ قاڭتارىندا قىتايدان كىرەتىن كۇن باتارەيالارىنا كەدەندىك ءتاريفتى 30 پايىزعا, كىر جۋاتىن ماشينالارعا 50 پايىزعا دەيىن كوتەردى. ارينە كەيىن ولار جۇيەلەپ ازايتىلماق, بىراق بۇل ساۋدا ارىپتەسىنە جاساعان قاتتى سوققى ەدى.
سودان بەرى بۇل ءۇردىس جالعاسا بەردى, ءساۋىر ايىندا قىتايدان كەلەتىن 1300 تاۋاردىڭ ءتىزىمى جاريالانىپ, ولاردىڭ بارىنە باج سالىعىن اقش 25 پايىزعا ارتتىرماق بولدى. وسى ايدا قحر دا جاۋاپتى قادام جاساپ, اقش-تان كەلەتىن 120 ءتۇرلى تاۋارلارعا باج سالىعىن 15-25 پايىز ارالىعىندا كوتەرۋگە شەشىم قابىلدادى. التىنشى شىلدەدە ءتاريفتى ەكىجاقتى كوتەرۋدىڭ كولەمى 68 ملرد دوللارعا جەتكەندىگى جاريالاندى. ال تامىز ايىندا قحر مەن اقش تاعى دا كوپتەگەن تاۋارلارعا باج سالىعىن كوتەرىپ, ونى تاراپتاردىڭ ارقايسىسى 16 ملرد دوللارعا جەتكىزدى. وسى ايدا قىتاي جاعى اقش-تى بسۇ-نىڭ سوتىنا تارتقان. سودان بەرى «ساۋدا سوعىسى» توقتاماي, كەلىسسوزدەر بەلسەندى تۇردە جالعاسىپ كەلەدى. ەندى سونىڭ كەلەسى راۋندى بولعالى وتىر.
«قىتاي الداعى كەلىسسوزدەردەن وڭ ناتيجەلەر كۇتەدى. ۆاشينگتوندا سوڭعى رەت بولعان كەڭەستەر وسىعان مەڭزەيدى. بۇكىل الەم سياقتى ءبىز دە بۇل كەلىسسوزدەردەن وڭ قورىتىندى شىعاتىنىنان ءۇمىتتىمىز» دەدى قحر-دىڭ ءسىم-داعى ارناۋلى وكىلى حۋا چۋنين جۋرناليستەرگە بەرگەن شاعىن سۇحباتىندا.
وتكەن دۇيسەنبى كۇنى ساۋدا كەلىسسوزىنە قاتىساتىن اقش-تىڭ دەلەگاتسياسى بەيجىڭگە كەلىپ ۇلگەردى. ال دونالد ترامپ پەن سي ءتسزينپيننىڭ كەزدەسۋى وسى كەلىسسوزدەردەن كەيىن بولۋى مۇمكىن. ايتا كەتەتىن جايت, قىتاي بسۇ-عا شاعىمدانعاننان كەيىن د.ترامپ G20-نىڭ بۋەنوس-ايرەس كەزدەسۋىندەگى قورىتىندى كومميۋنيكەسىنە وسى ۇيىمنىڭ ءوزىن رەفورمالاۋدىڭ كەرەكتىگىنە ارىپتەستەرىن كوندىرىپ, قول قويعىزعان. سوندىقتان اقش قازىر بۇل ۇيىمنىڭ شەشىمىنە الاڭدامايدى. ال ۇيىمنىڭ تاعدىرى G20-نىڭ ماۋسىم ايىنداعى سامميتىندە تالقىلانباق.
د.ترامپتىڭ سولتۇستىك كورەيانىڭ كوشباسشىسى كين چەن ىنمەن كەزدەسۋى دە ۆەتنامدا وسى ايدىڭ اياعىندا بولاتىنىن ايتقان بولاتىنبىز. ءجيى جاسالعان قاتىناستارعا قاراعاندا, بالكىم د.ترامپ ءوزىنىڭ وڭتۇستىك-شىعىس ازياداعى ساياساتىن دا وزگەرتەتىن شىعار.
جاقسىباي سامرات,
«Egemen Qazaqstan»
