ادەبيەت • 14 اقپان, 2019

عىلىمي فانتاستيكا. ول وقىرمانعا قالاي اسەر ەتەدى؟

1980 رەت
كورسەتىلدى
2 مين
وقۋ ءۇشىن

امەريكالىق زەرتتەۋشى-عالىمدار كريس گالاۆەر مەن دەن دجونسوننىڭ ايتۋىنشا, عىلىمي فانتاستيكا ادامداردى «اقىماقتاندىرىپ», ەموتسيالىق قابىلداۋ سەزىمدەرىن جويادى. ولار ەرىكتى ستۋدەنتتەردىڭ قاتىسۋىمەن جاسالعان ەكسپەريمەنتتەن سوڭ وسىنداي شەشىمگە كەلگەن.

عىلىمي فانتاستيكا. ول وقىرمانعا قالاي اسەر ەتەدى؟

ەكسپەريمەنتكە قاتىسۋ­شى­لار­عا نەگىزگى قۇرى­لى­مى­ بىردەي ەكى ءتۇرلى ادەبي كى­تاپ ۇسىنعان. سيۋجەتى, اۆ­تور­لىق ستيليستيكا­سى, ءماتىن تىعىزدىعى, ءتىپتى كەيىپ­­­­كەر­لەر دە بىردەي بول­عان. ەكى شىعار­ما­نىڭ ايىر­ما­شى­لىعى – دەكوراتسيالارىندا. ءبىرىنشى كى­تاپ­تا وقيعا رەالدى الەمدە وتەدى, ەكىن­شى­سىندەگى انتۋراج عىلىمي فانتاس­تيكانىڭ ستي­لىن­دە. بىراق كەيىپ­كەرلەردىڭ قيمىل-ارەكەتى, موتي­ۆاتسيا­لارى بىردەي بولعان.

ناتيجەسىندە عىلىمي فان­تاس­­تيكانى وقىعاندار كەيىپ­­كەر­لە­رى­نىڭ ءىس-ارەكەتىنە تەرەڭ ءمان بەرمەيتىندەرى انىق­تالادى. ول­ار ءۇشىن الاڭ­دامايدى, ماق­سات­­تا­رىن تۇسىنبەيدى. ءتىپتى ەش­­قان­­داي ەمو­تسيا­لىق اسەرگە دە بولەنبەيدى. عالىمدار مۇ­نى عىلىمي فانتاس­تي­كانى سال­­ماق­تى ادەبيەت رەتىندە قا­بىل­دا­ماي­تىن ستەرەوتيپپەن بايلانىس­تىرادى. سول ءۇشىن دە عى­­لى­مي فانتاستيكا وقىر­مان سەزى­مىنە ارالاسا المايدى دەپ تۇيگەن.

جاقىندا ارمان المەن­بەت­تىڭ «بەرەكەلى بيز­نەس­­تىڭ سىرى» كىتابى­نىڭ تۇساۋ­كە­سە­رىندە ءبىلىم بەرۋدىڭ جاڭا مودەلىن زەرتتەپ جۇرگەن ساياسات نۇربەك قىزىق دەرەك ايتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, قىتايدا سوڭعى ون جىلدا عىلىمي فانتاستيكانى جاپپاي وقي باستاعان جانە وقۋعا رەسمي رۇقسات بەرگەن. وعان دەيىن ول جانرداعى كىتاپتاردى وقۋعا تىيىم سالىنىپتى. قى­تاي­لىق ينجەنەرلەر الەمدە قانداي تەحنيكا شىقسا دا سونى اينىتپاي كوشىرە الادى ەكەن. بىراق وزدەرى جاڭا نارسە ويلاپ تابۋعا قابىلەتسىز بولىپ شىعادى. ال باتىس, امە­ريكا ينجەنەرلەرى عىلى­مي­ يندۋستريانىڭ بيىگىنە شىق­قان. قىتايلار سونىڭ سەبە­بىن ىزدەگەندە, باتىس, امەري­كا ينجەنەرلەرى كىتاپتى, اسى­ر­ە­سە عىلىمي فانتاستيكانى قات­تى وقيتىن بولىپ شىعادى. سو­­دان بەرى ولار دا عىلىمي فان­تاس­­تيكاعا جاڭا جول اشقان. قا­زىر قىتاي كينو نارىعىندا دا عىلىمي فانتاستيكانىڭ ەلە­مەنت­تە­رى ارالاسقان فيلم­دەر كوپتەپ شىعىپ جاتقان كورىنەدى.

باعاشار تۇرسىنباي ۇلى,

«Egemen Qazaqstan»

سوڭعى جاڭالىقتار