ەل دەپ ەلەڭدەيمىز
سارسەنبى, 12 جەلتوقسان 2012 7:17
قازىرگى تاڭدا قازاق حالقىنىڭ ەلەۋلى ءبىر بولىگى قازاقستان شەكارالارىنان تىسقارى جەرلەردە تۇرىپ جاتىر. ال باتىس ەۋروپاداعى بىرقاتار ەلدەردە دە قازاق دياسپوراسىنىڭ وكىلدەرى ءومىر ءسۇرىپ كەلەدى. بيىل باتىس ەۋروپا ەلدەرىندەگى قازاق دياسپوراسىنىڭ قالىپتاسا باستاۋىنا 50 جىل تولىپ وتىر. بۇنداعى قازاقتاردىڭ العاشقى لەگى 1961 جىلى گەرمانيا مەن تۇركيا اراسىندا قول قويىلعان «ەڭبەك ميگراتسياسى» تۋرالى كەلىسىم-شارت بويىنشا 1962 جىلدان باستاپ تۇركيادان گەرمانياعا قونىس اۋدارعان. تۇركيامەن سونداي كەلىسىم-شارتتار ول كەزدە ەڭبەك كۇشىنە مۇقتاج باسقا ەۋروپا ەلدەرىمەن دە جاسالعان.
سارسەنبى, 12 جەلتوقسان 2012 7:17
قازىرگى تاڭدا قازاق حالقىنىڭ ەلەۋلى ءبىر بولىگى قازاقستان شەكارالارىنان تىسقارى جەرلەردە تۇرىپ جاتىر. ال باتىس ەۋروپاداعى بىرقاتار ەلدەردە دە قازاق دياسپوراسىنىڭ وكىلدەرى ءومىر ءسۇرىپ كەلەدى. بيىل باتىس ەۋروپا ەلدەرىندەگى قازاق دياسپوراسىنىڭ قالىپتاسا باستاۋىنا 50 جىل تولىپ وتىر. بۇنداعى قازاقتاردىڭ العاشقى لەگى 1961 جىلى گەرمانيا مەن تۇركيا اراسىندا قول قويىلعان «ەڭبەك ميگراتسياسى» تۋرالى كەلىسىم-شارت بويىنشا 1962 جىلدان باستاپ تۇركيادان گەرمانياعا قونىس اۋدارعان. تۇركيامەن سونداي كەلىسىم-شارتتار ول كەزدە ەڭبەك كۇشىنە مۇقتاج باسقا ەۋروپا ەلدەرىمەن دە جاسالعان. سول ەڭبەك ميگراتسياسى كەلىسىم-شارتتارى نەگىزىندە قازاقتار تاعى تۇركيادان سول 1960 جىلداردىڭ العاشقى كەزەڭدەرىنەن باستاپ, 1970 جىلداردىڭ اياق شەنىنە دەيىن گەرمانياعا قوسا شۆەتسيا, فرانتسيا, اۆستريا, نورۆەگيا, دانيا جانە شۆەيتساريا سياقتى باتىس ەۋروپا ەلدەرىنە كوشىپ بارعان. وسىلايشا ەۋروپا ەلدەرىندە قالىپتاسقان قازاقتاردىڭ ءوز بەتتەرىنشە گوللانديا, فرانتسيا, ۇلىبريتانيا جانە اۆستريا سياقتى ەلدەرگە قونىس اۋدارۋىمەن تولىعا تۇسكەن.
جالپى العاندا, ەۋروپادا تۇراتىن قازاقتار ەكى توپتان قۇرالادى: ءبىرىنشى توپتاعىلار 1950 جىلدارى قىتايدىڭ شىڭجاڭ ايماعىنان («بۇرىنعى شىعىس ءتۇركىستان») پاكستان جانە ءۇندىستان ارقىلى تۇركياعا كوشكەن, ول جەردەن جوعارىدا اتالعان ەڭبەك ميگراتسياسى ارقىلى باتىس ەۋروپا ەلدەرىنە قونىس اۋدارعان قازاق وتباسىلارى مەن ولاردىڭ بالالارىنان قۇرالادى. سان جاعىنان ازداۋ كەلەتىن ەكىنشى توپ 1920 جىلداردىڭ اياعىنا تامان قازاقستاندا جۇرگىزىلگەن سوۆەتتەندىرۋ ساياساتىنىڭ سالدارىنان ەلدەرىنەن كەتىپ, اۋعانستان جانە يرانعا كوشكەن, اسىرەسە, 1980 جىلداردان باستاپ تاعى تۇركيا مەن يران ارقىلى ەۋروپاعا كەلگەن قازاقتار مەن ولاردىڭ ۇرپاقتارىنان قۇرالعان.
باتىس ەۋروپانىڭ ءارتۇرلى ەلدەرىنە قونىستانىپ, تۇرعان جەرلەرىندەگى تۇرمىسقا بەيىمدەلە باستاعان سول قازاقتار ءبىراز ۋاقىتتان سوڭ وزدەرىنىڭ انا تىلدەرىن, ۇلتتىق قاسيەتتەرىن, مادەنيەتتەرىن جانە سالت-داستۇرلەرىن ساقتاپ, ولاردى كەلەشەك ۇرپاقتارعا جەتكىزۋدىڭ قامىنا كىرىسكەن. وسى ماقساتقا وراي ولار قوعامدىق ۇيىمدار قۇرىپ, سولاردىڭ اينالاسىنا توپتاسا باستاعان. 1980 جىلداردىڭ باسىندا تۇڭعىش رەت گەرمانيادا قۇرىلعان قازاق مادەنيەت قوعامدارىنىڭ قاتارىنا باسقا ەۋروپا ەلدەرىندە قۇرىلعان قازاق قوعامدارى دا قوسىلعان. وسى قازاق ورتالىقتارى ءوزارا بايلانىسىپ, جۇمىستارىن بەلگىلى ءبىر جۇيەگە كەلتىرىپ, ۇيلەستىرىپ وتىرۋ ماقساتىنا وراي «ۇيلەستىرۋ كەڭەستەرى» ۇيىمداستىرىلىپ, سول ارقىلى ءبارىنىڭ باسىن قوساتىن ءبىر شاڭىراق ۇيىم قۇرۋدى قولعا العان. وسى باعىتتاعى جۇمىستاردىڭ ناتيجەسىندە ەۋروپاداعى 10 قازاق قوعام 2009 جىلى رەسمي تۇردە «ەۋروپا قازاق قوعامدارى فەدەراتسياسىن» قۇرعان.
ەۋروپا قازاق قوعامدارى الدارىنا قويعان اتالعان ماقساتتارىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن بىرقاتار شارالار دا قولدانۋدا. ولاردىڭ ەڭ باستىلارىنىڭ ءبىرى – جىل سايىن ەۋروپانىڭ قازاقتار قونىستانعان ءبىر ەلىندە وتكىزىلەتىن ءداستۇرلى ەۋروپا قازاقتارىنىڭ كىشى قۇرىلتايى. 2002 جىلدان بەرى جۇيەلى تۇردە وتكىزىلىپ كەلە جاتقان بۇل قۇرىلتايلارعا ەۋروپادا تۇراتىن قازاق دياسپوراسىنىڭ جۇزدەگەن وكىلدەرىنە قوسا عىلىم, ادەبيەت جانە ونەر قايراتكەرلەرى, ءان-بي انسامبلدەرى, ءباسپاسوز قىزمەتكەرلەرى دە قاتىسادى. اسىرەسە, شەتەلدەردە تۋىپ-وسكەن جاستاردىڭ ءبىر-بىرلەرىمەن تانىسىپ-بىلىسۋلەرىنە دانەكەر بولعان جانە ءارتۇرلى ەلدەردە ءومىر ءسۇرىپ جاتقان اعايىننىڭ باسىن قوسقان وسى قۇرىلتايلاردا ەۋروپاداعى قازاق دياسپوراسى دۋشارلاسىپ وتىرعان انا تىلىنە, ۇلتتىق مادەنيەتكە, ۇلتتىق قۇندىلىق جانە سالت-داستۇرلەرگە قاتىستى پروبلەمالار تالقىلانىپ, ولارعا قاتىستى شەشىم-شارالار قاراستىرىلادى. تاعى وسى تاقىرىپتار اياسىندا, ەۋروپا قازاق قوعامدارى فەدەراتسياسىمەن ونى قۇرايتىن ەۋروپاداعى قازاق قوعامدارى 2009 جىلدان بەرى جىل سايىن ەۋروپانىڭ ءبىر قالاسىندا ەۋروپاداعى قازاق دياسپوراسىنىڭ جاستارىنا ارنالعان كونفەرەنتسيالار دا وتكىزىپ كەلەدى.
ەۋروپا ەلدەرىندە تۇراتىن قازاقتار اراسىنداعى ەڭ باستى قيىنشىلىقتاردىڭ ءبىرى انا تىلىنە قاتىستى بولىپ وتىر. قازىرگە دەيىن اتقارىلىپ وتىرعان ىزگى نيەتتى ءىس-ارەكەتتەرگە, شارالارعا قاراماستان ەۋروپا قازاقتارى اراسىندا قازاق ءتىلىنىڭ جاعدايى جىل وتكەن سايىن ناشارلاپ بارا جاتقانىن, اسىرەسە, جاس بۋىننىڭ انا ءتىلىن مۇلدەم بىلمەي, ۇمىتا باستاعانىن مويىنداۋعا ءماجبۇرمىز. قازاق دياسپوراسىن قاتتى الاڭداتاتىن مۇنداي جاعدايدىڭ قالىپتاسۋىنىڭ كەيبىر سەبەپتەرىن مىسال رەتىندە كەلتىرىپ كەتەتىن بولساق, بۇرىن دياسپورا وكىلدەرى ەلدەن كەلگەن ۇلكەن كىسىلەر باسقا ءتىل بىلمەگەندىكتەن بالالارىمەن جانە نەمەرەلەرىمەن تەك قانا قازاق تىلىندە سويلەيتىن. سوندىقتان وتباسى اراسىندا قازاقشا سويلەسەتىن. بىراق قازىر سول اعا بۋىنعا جاتاتىن ۇلكەن كىسىلەردىڭ قاتارى تىم سيرەپ بارادى. بۇل شەتەلدەردە تۇراتىن قازاقتار اراسىندا قازاق ءتىلىنىڭ قولدانىلۋ ۇردىسىنە اۋىر سوققى بولىپ ءتيدى.
ال ەندى ەۋروپادا قازاقشا سويلەيتىن ورتا جوق. بالالار مەكتەپتەردە, ۇلكەندەر بولسا جۇمىس ورىندارىندا تۇرعان جەرلەرىنىڭ تىلىمەن سويلەيدى. ۇيگە كەلسە ولار تۇرىكشە سويلەسەدى. ويتكەنى, قازىرگى ەۋروپاداعى قازاق دياسپوراسىنىڭ ورتا بۋىن وكىلدەرىنىڭ بارلىعى دەرلىك تۇركيادا تۋىپ-ءوسىپ, مەكتەپتەردە تۇرىك تىلىندە وقىعان ادامداردان قۇرالادى. سوندىقتان, ولاردىڭ بالالارى قازاقشاعا شورقاق نەمەسە مۇلدەم بىلمەيدى. بۇعان قوسا تۇرىك تىلىندە كەڭ تاراعان تەلەديدار حابارلارى مەن تۇرىك تىلىندەگى كينو فيلمدەر دە مۇنداي جاعدايدىڭ قالىپتاسۋىنا ۇلكەن ىقپال ەتۋدە.
ءبىر ەسكەرەرلىك جاي, تامىرلاس, ءتۇبى ءبىر ءتىل بولعاندىقتان با, تۇرىكشە سويلەگەن قازاق جاستارى كەيىن قازاق ءتىلىن ۇيرەنگەندە تەز قابىلداپ, تەز ۇيرەنىپ كەتىپ ءجۇر. مۇنىڭ كەيبىر مىسالدارىن تۇركيادان, ياكي ەۋروپادان قازاقستانعا وقۋعا بارعان قازاق جاستارىنىڭ اراسىنان كورىپ تە ءجۇرمىز. بىراق قازىر قازاق دياسپوراسىنىڭ جاڭا بۋىنىنا جاتاتىن ەۋروپادا تۋىپ-وسكەن اتا-انالار اراسىندا جاڭا ءبىر داعدى قالىپتاسىپ كەلەدى. وسى جاڭا بۋىن اتا-انالار وتباسىندا, ءوزارا جانە بالا-شاعالارىمەن وزدەرى تۇرىپ جاتقان جەردىڭ تىلىمەن سويلەي باستادى. بۇل ەندى شەتەلدەگى قازاقتار اراسىندا بولاشاقتا قازاق ءتىلىن ساقتاپ قالۋعا تونگەن ەڭ ۇلكەن قاۋىپتىڭ ءبىرى بولىپ ەسەپتەلسە كەرەك.
ايتكەنمەن, ەۋروپاداعى قازاق قوعامدارى, قازاقتار اراسىندا قالىپتاسقان انا ءتىلى جونىندەگى وسى ۇنامسىز بەتالىسقا قارسى قول قۋسىرىپ, جايباراقات ءوز جايلارىندا وتىر دەۋگە دە بولمايدى. مىسالى, لوندون, پاريج, كەلن, ميۋنحەن جانە ۆەستەروس سياقتى قالالاردا قازاق مادەنيەت قوعامدارى كوپتەگەن ۋاقىتتان بەرى قازاقشا ۇيرەتەتىن كۋرستار ۇيىمداستىرىپ كەلەدى. بۇل وقۋ كۋرستارىنا مەزگىل-مەزگىل قازاقستاننىڭ ەۋروپاداعى ديپلوماتيالىق وكىلدەرى دە قولداۋ ءبىلدىرىپ وتىرادى. اپتاسىنا ءبىر رەتتەن وقىتىلاتىن قازاقشا ۇيرەنۋ كۋرستارىنا قىزىعۋشىلىق كوپ. ويتكەنى, ول كۋرستارعا بالالار, جاستار ءتىپتى, ەرەسەك كىسىلەر دە قاتىسادى. بىراق بۇل قازاقشا ۇيرەتۋ كۋرستارى كەيدە جالعاسىن تاپپاي, ءۇزىلىپ تە قالادى. سوندىقتان, ەۋروپا قازاق قوعامدارى فەدەراتسياسىنىڭ فرانتسيا قازاق مادەنيەت قوعامى تاراپىنان 2011 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىنىڭ 24-25 كۇندەرى فرانتسيانىڭ استاناسى پاريجدە بىرگە ۇيىمداستىرىلعان «ءىىى ەۋروپا قازاق دياسپوراسىنىڭ جاستار كونفەرەنتسياسى» وسى ماسەلەنى قاراپ, بىرقاتار شەشىمدەر قابىلدادى.
سول شەشىمدەردە قازاق ءتىلىن ۇيرەنۋدىڭ ەڭ ءتيىمدى جولدارىنىڭ ءبىرى ينتەنسيۆتى كۋرستار ۇيىمداستىرۋ ەكەندىگى باسا كورسەتىلگەن. وسىعان وراي, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى, ەۋروپا قازاق قوعامدارى فەدەراتسياسى مەن فرانتسيا قازاق مادەنيەت قوعامى تاراپىنان وسى ۇستىمىزدەگى 2012 جىلدىڭ ءساۋىر ايىنىڭ 16-29 كۇندەرى ارالىعىندا پاريجدە جاستار مەن ەرەسەكتەرگە ارنالىپ 2 اپتالىق ينتەنسيۆتى قازاق ءتىلى كۋرسى بىرگە ۇيىمداستىرىلعان. قازاقستاننان كەلگەن مامان مۇعالىمدەردىڭ جەتەكشىلىگىندە اسا تابىستى وتكەن وسى كۋرسقا قىزىعۋشىلىق جوعارى دەڭگەيدە بولدى ءارى وعان قاتىسۋشىلارعا سەرتيفيكات بەرىلدى. شەتەلدەردەگى قازاق جاستارىنىڭ قازاقشا ءتىل سىندىرۋىنا اسا ىڭعايلى جاعداي جاساعان مۇنداي شارالار الداعى ۋاقىتتا دا جالعاسىن تاپسا نۇر ۇستىنە نۇر بولار ەدى.
بۇعان قوسا, قازاقشا فيلمدەر, تەاتر قويىلىمدارى, ءازىل-سىقاقتار, تەلەديدارداعى ءان-كۇي, كونتسەرت باعدارلامالارى دا شەتەلدەردەگى قازاقتار اراسىندا انا تىلگە دەگەن ىنتانى ودان ءارى كۇشەيتەرى انىق. وسى ورايدا, دۇنيەجۇزى قازاقتارى قاۋىمداستىعىنىڭ شەتەلدەگى, سونىڭ ىشىندە ەۋروپا ەلدەرى مەن تۇركيادا تۇراتىن قازاق جاستارىنىڭ ءوز بەتتەرىنشە قازاق ءتىلىن ۇيرەنۋىنە كومەكتەسەتىن قازاق-تۇرىك تىلدەرىندە دايىنداعان كومەكشى وقۋ-قۇرالدارىن, سD ديسكىلەرىن, كىتاپ جانە گازەت-جۋرنالدار دايىنداپ, كەڭىنەن جەتكىزىپ جۇرگەنىن دە اتاپ ايتىپ وتكەن ابزال.
ەۋروپاداعى قازاق جاستارىن انا ءتىلىن, ۇلتتىق مادەنيەتىن جانە سالت-داستۇرلەرىن ۇيرەنۋگە ىنتالاندىراتىن كەيبىر شارالاردىڭ دا ماڭىزى زور.
ال انا تىلىنە شورقاق بولسا دا, ياكي بۇتىندەي بىلمەسە دە ەۋروپادا تۇراتىن قازاق جاستارىنىڭ كوبىندە قازاقستان – اتا-جۇرتىمىز دەگەن ۇعىم قالىپتاسقان. سوندىقتان, ەۋروپا ەلدەرىندە تۋىپ-ءوسىپ, ورتا جانە جوعارى وقۋ ورىندارىندا ءبىلىم الىپ جاتقان قازاق جاستارىنىڭ ىشىندە قازاقشا ءبىلىپ, ۇيرەنۋگە دەگەن ىنتالارى جوعارى دەپ ايتۋعا بولادى.
سول سەبەپتى, جازعى دەمالىستاردا دياسپوراداعى قازاقشا ۇيرەنگىسى كەلەتىن جاستاردى توپتارعا ءبولىپ, قازاقستاننىڭ اۋىلدى جەرلەرىنە جىبەرۋ شارالارى ۇيىمداستىرىلسا دەيمىز. بۇل ارقىلى جاستار بىرنەشە ايعا بولسا دا ازداپ قازاقشا ۇيرەنىپ, ءارى سالت-داستۇرلەردى ءبىلىپ, اتاجۇرتقا دەگەن ىنتا-ىقىلاستارى ارتىپ قايتار ەدى.
ال جوعارى وقۋ ورىندارىن بىتىرگەن, ۋنيۆەرسيتەتتەردەن ماماندىعىن العان جاستاردى قالاۋلارى بويىنشا قازاقستاندا ۇزاعىراق تۇرىپ, قازاقشا ءتىل كۋرستارىنا بارىپ, اتاجۇرتتارىن ءابدەن تانىپ-ءبىلىپ قايتۋلارىنا جاعداي جاساۋعا دا بولادى. وسى ورايدا, وتكەن 2011-2012 وقۋ جىلىندا استاناداعى نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىمەن ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە شەتەلدە تۋىپ-وسكەن جانە ەۋروپادا ماماندىق العان كەيبىر جاستارىمىزدىڭ ۋاقىتشا كەلىسىم-شارتپەن وقىتۋشى مامان رەتىندە قىزمەتكە تارتىلعانىن اتاپ وتكەنىمىز ءجون بولار. مۇنداي شارالار الداعى ۋاقىتتا دا جالعاسسا, اسىرەسە, ەۋروپادا تۇراتىن جاستارىمىز اتامەكەنگە كەلىپ, قازاق ءتىلىن, تاريحىن, مادەنيەتىن, سالت-داستۇرلەرىن ۇيرەنىپ قايتۋعا مۇمكىندىك تابار ەدى.
ال ەۋروپاداعى قازاقتاردىڭ ۇلتتىق سالت-داستۇرلەردى قانشالىقتى ساقتاعاندىعىنا كەلەر بولساق, جاعداي جامان ەمەس. ءتىپتى, ونى كۇتىلمەگەن دەڭگەيدە جاقسى دەۋگە دە بولادى. قۇدا ءتۇسۋ, قىز ۇزاتۋ, ۇيلەنۋ تويلارى, شىلدەحانا, بەسىك توي, تۇساۋ كەسۋ راسىمدەرى, ازان شاقىرىپ, بالاعا ات قويۋ داستۇرلەرى, بالانى سۇندەتكە وتىرعىزۋ سالتى, قايتىس بولعان كىسىگە جەتىسىن, قىرقىن بەرۋ, جىل اينالعاندا اسىن وتكىزۋ, ورازا ايىندا قۇران-حاتىم ءتۇسىرۋ سياقتى جورالعىلار, سالت-داستۇرلەر ازدى-كوپتى وزگەشەلىكتەرىمەن بۇرىنعىسىنشا ورىندالىپ كەلەدى. مۇندا, ارينە, قازىر قاتارى سيرەپ بارا جاتقان ەلدەن كەلگەن اعا بۋىننىڭ ىقپالى ۇلكەن بولعان.
بىراق, قازىر قاجەتتى شارالار قولدانىلماسا, ەۋروپاداعى جاڭا بۋىن جاستاردىڭ اسسيميلياتسياعا ۇشىراۋ قاۋپى بار. ايتالىق, ەۋروپاداعى جاستاردىڭ كوپشىلىگى بولاشاقتا نە اتا-انالارى كەلگەن تۇركيا جانە تۇرىك مادەنيەتى سالتىمەن ومىرلەرىن جالعاستىراتىن بولادى نەمەسە تۇرعان ەلدەرىنىڭ مادەنيەتىن جانە سالت-داستۇرلەرىن قابىلداپ, ولارعا ءسىڭىسىپ كەتەدى. سوندىقتان, ەۋروپا ەلدەرىندەگى اتا-انالارعا جۇكتەلەتىن مىندەت وتە كوپ. بىراق, وزدەرى شەتەلدەردە تۋىپ-وسكەن وسى اتا-انالارعا قازاقستانداعى ءتيىستى ورىنداردىڭ رۋحاني قولداۋلارى قاجەت. مۇنداي رۋحاني قولداۋلاردىڭ جۇيەلى تۇردە جۇزەگە اسىرىلعانى ابزال. وسى تۇرعىدان العاندا, ۇستىمىزدەگى 2012 جىلدىڭ مامىر ايىندا دانيادا وتكەن ەۋروپا قازاقتارىنىڭ كىشى قۇرىلتايى كەزىندەگى حالىقارالىق دوڭگەلەك ۇستەل باسقوسۋىندا اڭگىمەگە ارقاۋ ەتىلگەنىندەي, ەۋروپا ەلدەرىندە اشىلۋى جوبالانىپ وتىرعان «اباي ينستيتۋتى» سەكىلدى قازاقستان مادەني ورتالىقتارىنىڭ اتقارار جۇمىسى مەن قوسار ۇلەستەرىنىڭ ماڭىزى وتە زور بولماق.
قورىتا ايتقاندا, «جۇمىلا كوتەرگەن جۇك جەڭىل» دەگەن اتالى سوزدە ايتىلعانداي, جوعارىدا اتالعان قيىنشىلىقتاردى رەتكە كەلتىرۋ ءۇشىن ەۋروپاداعى قازاق ورتالىقتارى شاما-شارقى جەتكەنشە بىرگە جۇمىس ىستەۋگە كۇش سالىپ جاتىر. سوندىقتان, ەۋروپاداعى قازاق قوعامدارى ءوزارا ىنتىماقتارىن نىعايتىپ, ءىس-ارەكەتتەرىن ءبىر جۇيەگە كەلتىرۋ جانە ۇيلەستىرۋ ءۇشىن ەۋروپا قازاق فەدەراتسياسىن دا قۇرىپ ۇلگەرگەن. ولار شەتەلدەردەگى قانداستار اراسىندا قازاق ءتىلىن, قازاقي قاسيەتتەردى, ۇلتتىق-مادەني قۇندىلىقتاردى, ۇلتتىق سالت-داستۇرلەردى ساقتاپ قالۋ, ولاردى جاس بۋىندارعا جەتكىزۋ ءۇشىن بىرلىكتى, بەرەكەنى جانە ەلدىكتى ساقتاۋعا, سونىمەن قاتار, اتاجۇرت قازاقستانمەن بارلىق سالالاردا بايلانىستى نىعايتۋعا تىرىسىپ كەلەدى. اڭگىمەگە ارقاۋ ەتىلگەن ماسەلەلەر شەشىلىپ, اتالعان جاعدايلار رەتكە كەلسە ەۋروپاداعى قازاقتار تۇرعان جەرلەرىندە قازاق مادەنيەتىن تانىتىپ, قازاقستانمەن ول ەلدەر اراسىنداعى مادەني-شارۋاشىلىق بايلانىستاردىڭ نىعايۋىندا ەلەۋلى رولگە يە بولار ەدى.
ابدۋلقايۋم كەسيجي,
ساياساتتانۋ عىلىمدارىنىڭ
دوكتورى, ەۋروپا قازاق قوعامدارى فەدەراتسياسىنىڭ توراعاسى (گەرمانيا, ميۋنحەن).
جازىپ العان شارافاددين ءامىروۆ,
«ەگەمەن قازاقستان».
سۋرەتتە: فرانتسياداعى قازاق جاستارىنىڭ فۋتبول كومانداسى
