فوتونى تۇسىرگەن ەرلان ومار, «ەگەمەن قازاقستان»
اياڭنىڭ تۇرلەرى. اياڭ – جىلقىنىڭ جاي ءجۇرىسى. بۇل ءجۇرىستى قازاق حالقى جىلدامدىعى مەن قوزعالىس ىرعاعىنا قاراي: ءىلبۋ, وگىز اياڭ, جاي اياڭ, جەل اياڭ, سىلاڭ اياڭ ء(جۇرىس), قاتتى اياڭ, كوسەم ءجۇرىس, كيتىڭ, شوقىراق اياڭ, ت.ب. تۇرگە بولگەن.
● ءىلبۋ ء(ىلبي باسۋ) – وتە جاي ءجۇرىس. كوبىنەسە كارى اتتار مەن شابان جىلقىلارعا ءتان قيمىل. ءىلبىپ جۇرگەن جىلقىنىڭ ارتقى اياقتارى الدىڭعى اياق ىزدەرىنە جەتپەيدى, ءارى قىسقا ادىممەن ءىلبيدى.
● وگىز اياڭ – الدىڭعى اياقتىڭ ىزىنە ارتقى اياق جەتپەي باسادى. ۇزاق جولعا شىققان ادام اتىن قيناماس ءۇشىن ادەيى وگىز اياڭمەن جۇرەدى. كوبىنەسە اۋىر جۇك ارتىلعان نەمەسە كەرۋەن-اربا تارتاتىن جىلقىلار ۇزاق جولعا وگىز اياڭمەن جۇرەدى.
● جاي اياڭ – اتتى ءوز ەركىمەن تىزگىندى بوس قويىپ جۇرگىزۋدى ايتادى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, جىلقى ءوز ىقتيارىمەن ءجۇرۋ دەگەن ءسوز. بۇلاي ءجۇرۋدىڭ ءمانى – جۇردەك جىلقىلاردىڭ قوزعالىسى كەزىندە ۇستىندەگى ادام جولسوقتى بولىپ شارشاعان جاعدايدا, ات ۇستىندە دەمالىپ, تىنىعۋ ءۇشىن اتتى جاي اياڭمەن جۇرگىزەدى.
● سىلاڭ نەمەسە جەل اياڭ – بۇل ءجۇرىس نەگىزىنەن جاس جىلقىلارعا ءتان. بويى شالدىقپاعان تاي-قۇناندار سىلاڭداپ اياڭدايدى. سونداي-اق, جۇيرىك جىلقىلاردى باپتاۋ بارىسىندا سىلاڭ اياڭمەن جۇرگىزىپ تىنىسىن اشادى, كوبەڭ تەرىن شىعارادى.
● قاتتى اياڭ – وتە اياڭشىل جىلقىنىڭ ءجۇرىسى. بۇنداي قوزعالىسقا قاراپايىم اتتار بۇلكىل جەلىسپەن ارەڭ ىلەسەدى. اياڭشىل جىلقىنىڭ ارتقى اياعى الدىڭعى اياقتىڭ ىزىنەن اسىپ ءتۇسىپ وتىرادى. ساعاتىنا شامامەن 10-12 شاقىرىم جۇرەدى.
● كوسەم ءجۇرىس – اباي اتامىزدىڭ سوزىمەن ايتساق, «تىماقتى الشى كيگىزگەندەي» اياعىن كوسىلىپ كوسەم تاستاپ, ادامنىڭ كوڭىلىن كوتەرەتىن ءجۇرىس. كوسەم ءجۇرىستى جىلقى اياعىن شادىرلاپ تاستايدى. بىراق, بۇل جۇرىسپەن جىلقى الىسقا جۇرمەيدى. ويتكەنى, كوسەم ءجۇرىس جىلقىنى تەز شالدىقتىرادى. سوندىقتان, كوسەم ءجۇرىستى جىلقىنى توي-تومالاققا نەمەسە اۋىل اراسىنا ساندىككە مىنەدى.
● كيتىڭ – اياڭنىڭ ءبىر ءتۇرى. مىنگەن ادامعا تىنىشتى, ءسال ىرعاپ جەڭىل تەربەپ وتىرادى. جورعا مەن اياڭنىڭ اراسىنان شىققان ارالاس ءجۇرىس. بىراق, كيتىڭنەن جورعا شىقپايدى. كيتىڭ ءجۇرىس كەزىندە اتتىڭ اياعى ورەلەنىپ قوزعالادى. كيتىڭ اياڭنىڭ ۇيقاسىمدى اسەم ءتۇرى نەمەسە ريتمدىك قوزعالىس.
● جەلiپ باسار – الدى اياڭداپ, ارتى جەڭىل لىپىپ جەلىپ وتىرادى. ارتقى اياقتىڭ ءىزى الدىڭعى اياقتىڭ ىزىنەن اسىپ تۇسەدى. بۇنداي جىلقى قازاقى تۇقىمنان كوپ كەزىگە بەرمەيدى. بۇل جەڭىل قيمىلدى ءارى ەلپەك اقىلدى جىلقىلارعا ءتان قوزعالىس. كوبىنەسە, تازا قاندى جىلقىلار جەلىپ باسادى.
● شوقىراق اياڭ – كەيبىر اياڭشىل اتتىڭ الدى جەلىپ, ارتى سىپىلداي اياڭدايدى نەمەسە الدى شاپشاڭ اياڭداپ, ارتى شوقىراقتاپ جەلىپ وتىرادى.
بەكەن قايرات ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
