مەگاپوليستە اۆتوكولىكتى جالعا الۋ قىزمەتى بۇرىننان بار. ىسكە قوسىلعانىنا كوپ بولا قويماعان بۇل جوبانىڭ باستى ەرەكشەلىگى – كەز كەلگەن ازامات ءوزىنىڭ ۇيالى تەلەفونىنا جۇيەنىڭ ءموبيلدى قوسىمشاسىن ورناتىپ, كولىكتەردى سول ارقىلى جالعا الادى. بۇرىنعىداي ارناۋلى ورىنعا بارىپ كەپىلاقى قالدىرىپ, باسقا دا قۇجاتتاردى راسىمدەپ جاتۋدىڭ قاجەتى جوق. ازاماتتىڭ جەكە باسىنا قاتىستى اقپاراتتار تۇتاستاي دەرلىك كومپيۋتەردىڭ جادىندا ساقتالادى. ياعني, ءموبيلدى قوسىمشاعا تىركەلمەگەندەر بۇل قىزمەت ءتۇرىن تۇتىنا المايدى. تاعى ءبىر ايتا كەتەرلىگى, تىركەلۋ ءۇشىن ءسىزدىڭ جاسىڭىز 21-دەن اسقان جانە كولىك جۇرگىزۋ تاجىريبەڭىز ءۇش جىلدان كەم بولماۋى شارت.
بىزگە جاڭالىق بولعانىمەن, دامىعان ەلدەر ءۇشىن بۇل ءتاسىل تاڭسىق ەمەس. تەلەفونداعى باعدارلامانى اشىپ, وزىڭىزگە جاقىن اۋماقتاعى كولىكتىڭ مەكەن جايىن انىقتاپ, تەمىر تۇلپاردى تىزگىندەپ كەتە بەرەسىز. دىتتەگەن جەرىڭىزگە جەتكەننەن كەيىن كولىكتى رۇقسات ەتىلگەن ورىنعا قالدىراسىز نەمەسە وزىڭىزگە قاجەت جاعدايدا كۇتۋ رەجيمىنە قوياسىز. ءسىزدىڭ يەلىگىڭىزدەگى كولىكتىڭ ءار مينۋتى ءۇشىن كۇندىزگى ۋاقىتتا قالتاڭىزدان كەمىندە 44 تەڭگەڭىز كەتەتىنىن دە ەسكەرگەنىڭىز ءجون. ءتۇن مەزگىلىندە جالعا الساڭىز مينۋتىنا 19 تەڭگە تولەيسىز. كولىكتى اشۋ, جابۋ سياقتى قىزمەتتەردىڭ ءبارىن تەلەفونىڭىزداعى اقىلدى باعدارلاما ارقىلى جۇزەگە اسىراسىز. ەڭ باستىسى, الدا-جالدا جول-كولىك وقيعاسىنا تاپ بولساڭىز, ەكى ءجۇز مىڭ تەڭگەگە دەيىنگى شىعىندى وتەپ بەرە الاتىن ساقتاندىرۋ ءپوليسى, جانارماي, تۇراق اقىسى ءسىز تولەگەن قاراجات ەسەبىنە كىرەدى.
سونىمەن, كۇن ساناپ كولىك سانى ەسەلەپ ءوسىپ جاتقان الماتى تۇرعىندارى بۇل قىزمەت ءتۇرىن قالاي پايدالانىپ ءجۇر؟ جۇيە جۇمىسىنا جۇرتشىلىقتىڭ كوڭىلى تولا ما؟ زەرتتەۋ ناتيجەسى بويىنشا, جالعا الۋشىلاردىڭ باسىم بولىگىن 25 پەن 37 جاس ارالىعىنداعى ەر ازاماتتار قۇراعان. وسىعان دەيىن كولىكتى ۇرلاپ كەتۋ فاكتىلەرى تىركەلمەگەنىمەن, جول-كولىك وقيعالارى, اۆتوكولىككە زيان كەلتىرۋ جاعدايلارى بىرنەشە رەت كەزدەسىپتى. كومپانيا وكىلدەرى مۇنداي كەلەڭسىزدىكتەر ەكى تاراپتىڭ ءوزارا كەلىسىمىمەن وڭ شەشىمىن تاۋىپ جاتاتىنىن ايتادى. دەسە دە ازاماتتار جالعا العان كولىكتەرگە ءوز مۇلكى سەكىلدى ۇقىپتى قاراسا, تۇتىنۋ مادەنيەتىن ۇمىتپاسا دەگەن تىلەكتەرى دە جوق ەمەس. الەۋمەتتىك جەلىلەردەگى وڭ پىكىرلەردى ەسكەرىپ, ەل اۋماعىندا تۇڭعىش رەت جۇزەگە اسىپ وتىرعان اۋقىمدى جوبانىڭ العاشقى اياق الىسىنا جاقسى دەگەن باعا بەرۋگە بولاتىنداي.
تۇتىنۋشىلار اراسىندا اۆتوكولىكتى جالعا الۋ قۇنىنا قاتىستى پىكىر ەكىگە جارىلعان. كەيبىرەۋلەر ۇنەمدى دەسە, ەندى بىرەۋلەر كولىكتى جالعا الۋ قالتاعا اۋىرلىق كەلتىرەتىنىن العا تارتادى. بۇعان قاتىستى قاراپايىم تۇرعىنداردىڭ پىكىرىن دە تىڭداپ كوردىك.
الماتىلىق عابدول جۋسانباي: ء«جيى بولماسا دا بۇل قىزمەت ءتۇرىن پايدالانىپ تۇرامىن. كولىكتى قانداي ماقساتتا الاسىز – سوعان بايلانىستى. شۇعىل شارۋالارىڭىزدى تەز ارادا ءبىتىرىپ الۋ ءۇشىن قولايلى-اق دۇنيە. دەگەنمەن شىعىنى دا از ەمەس. ءار مينۋتى ەسەپتەلگەندىكتەن جول كەپتەلىسىندە تۇرعان ۋاقىتىڭا دا اقشا تولەۋگە تۋرا كەلەدى. قاتتى قاجەت بولماسا, تاكسي قىزمەتىن پايدالانعاندى ءتاۋىر كورەمىن» دەسە, قالا تۇرعىنى ماقسات دۇيسەنوۆ, كارشەرينگتى قولدانۋ ءوزى ءۇشىن اسا ءتيىمدى ءارى ۇنەمدى ەكەنىن ايتادى.
ال تەمىر تۇلپارىنىڭ ارقاسىندا وتباسىن اسىراپ وتىرعان ەراسىل ەسىمقۇل بىز ايتقان جۇيە ازىرگە تاكسي جۇرگىزۋشىلەرى ءۇشىن بالەندەي باسەكەلەستىك تۋدىرا قويماعانىن, الايدا, ءوزى سياقتى ەرتەدەن قارا كەشكە دەيىن كىسى تاسىپ كۇنىن كورىپ وتىرعان تاكسيستەر ءۇشىن بولاشاقتا سالقىنىن تيگىزۋى مۇمكىن دەگەن پىكىرىن دە جاسىرمادى.
ساۋالناما بارىسىندا كەيبىر تۇرعىنداردىڭ ىسكە اسقانىنا جارتى جىلعا جۋىقتاعان بۇل جوبادان مۇلدە بەيحابار ەكەنىن دە بىلدىك. ال ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە, اسىرەسە, الماتى سياقتى الىپ مەگاپوليس ءۇشىن بۇل – اسا قاجەت جوبا.
ەكونوميست اتامۇرات شامەنوۆ قازىرگى جاعدايدا جوبانى تولىق قولدايتىنىن ايتادى.
– بۇگىنگى تاڭدا الماتىداعى ەڭ ۇلكەن پروبلەمانىڭ ءبىرى – كولىك تۇراعى. ءبىر جەرگە بارساڭ, كولىگىڭدى قويارعا جەر تاپپايسىڭ. اۆتوبۋس جولاعى, ۆەلودالىز, كولىك سانىنىڭ كوپتىگى بۇل ماسەلەنى ءبىراز قيىنداتىپ-اق تۇر. ء ار كوشەنىڭ بويىندا ورىن تەپكەن اقىلدى پاركوماتتار بار. بىراق ول بىرەر ساعاتقا عانا تۇراقتايتىندارعا بولماسا, جۇمىس ۋاقىتىندا كولىكتەرى ساعاتتاپ تۇراتىندار ءۇشىن ءتيىمسىز. سوندىقتان ازاماتتار تەمىر تۇلپارلارىن تۇرعىن ۇيلەردىڭ اۋلالارىنا قالدىرۋعا ءماجبۇر. مۇنىڭ سالدارى قاراپايىم تۇرعىندارعا ءتيىپ جاتىر. ول كولىكتەر بالالاردىڭ ويىن الاڭدارىن تارىلتادى. قازىر ءۇي-ۇيلەردىڭ اراسىنان اياق الىپ جۇرە المايسىڭ. تاياقتىڭ ەكى ۇشى بولاتىنى سەكىلدى ءبىر ماسەلەنى رەتكە كەلتىرەمىز دەپ ەكىنشى ماسەلەنى اقساتىپ الماۋىمىز كەرەك. جان-جاقتى زەردەلەپ, ەكونوميكالىق ءتيىمدى جاعىن ويلاستىرعانىمىز ابزال. قازىر كولىكتەردى بىردەن ازايتۋ قيىن ماسەلە. ەسەسىنە جولداردى كەڭەيتىپ, پروبلەمادان شىعۋدىڭ باسقا دا وڭتايلى تاسىلدەرىن قاراستىرۋىمىز كەرەك. الماتىلىقتار ءۇشىن ايرىقشا جاڭالىقتىڭ ءبىرى بولعان «Anytime» كارشەرينگ جۇيەسىن قولداۋعا بولادى. بۇل شاھاردى تۇتاس قامتي الا ما, ونى ۋاقىت كورسەتەر. قالاي ايتقاندا دا بۇل – دامىعان ەلدەردىڭ تاجىريبەسى, – دەيدى ول.
جوبا وكىلدەرىنىڭ سوزىنشە, قاڭتار ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن الماتىلىقتارعا 240 اۆتوكولىك قىزمەت كورسەتەدى. ءۇشىنشى ءبىر تۇلعانىڭ تىزگىندەمەگەنىن باقىلاپ وتىرۋ ماقساتىندا بۇدان بىلاي كولىكتەرگە بەينەباقىلاۋ قۇرىلعىلارى ورناتىلماق. وعان قوسا, ماماندار جالعا الۋشىنىڭ كولىك جىلدامدىعىن ارناۋلى مەجەدەن اسىرعانىن قاشىقتىقتان-اق قاداعالاماق. الداعى ۋاقىتتا مۇنداي كولىكتەر استانا مەن شىمكەنت قالالارىندا دا پايدا بولادى.
ارمان وكتيابر,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى
