دجەيمس حيلل,
«نيۋ-يورك تايمس» – سانكت-پەتەربۋرگ, رەسەي
ماشا – زوولوگيالىق تۇرلەردىڭ ەڭ ءىرى كوللەكتسياسى جينالعان مۋزەيدەگى تانىمال ەكسپوناتتاردىڭ ءبىرى. XIX عاسىردىڭ سوڭىنان باستاپ قويىلعان مۇسىندەردەن, پاتشالاردىڭ اۋلاعان اڭدارى بەينەسىنەن ەسكىنىڭ لەبى ەسەدى. بىراق بۇل مۋزەي ديرەكتورى تيحونوۆتى الاڭداتپايدى. ول دا باسقا مۋزەيلەر سەكىلدى كەلۋشىلەرگە ارنالعان وزىق تەحنولوگيا اكەلۋدى كوزدەيدى. الايدا مۋزەي قورى شەكتەۋلى. سوندىقتان بولىنگەن اقشاعا جاڭا كوللەكتسيا ساتىپ الۋدى عانا ءجون كورەدى.
ءۇش عاسىر بۇرىن I پەتردىڭ باستاماسىمەن قۇرىلعان بۇل كوللەكتسياعا جانۋارلار الەمىنە تونگەن قاتەر كۇشەيگەندىكتەن, سۇرانىس تا ارتا ءتۇستى. بۇل جادىگەرلەر جانۋارلاردى قورعاۋ سالاسىن گەنەتيكالىق اقپارات-
پەن قامتاماسىز ەتىپ, وعان جاردەمدەسەدى.
«مۇندا باسقا دا تابيعات مۋزەيلەرى سەكىلدى «اعزالاردىڭ ۋاقىت كاپسۋلاسى» ساقتالعان», دەيدى نيۋ-يوركتاعى امەريكا تابيعات تاريحى مۋزەيىنىڭ قىزمەتكەرى راسس ماكفي. «اعزالارعا تونگەن قاۋىپ پەن گەنەتيكالىق الۋاندىلىقتىڭ جوعالۋىن زەرتتەۋ سياقتى عىلىمنىڭ كەي سالاسى ءۇشىن بۇل اسا ماڭىزدى. تابيعات تاريحى مۋزەيلەرى ەسكىنىڭ كوزىن تاباتىن جالعىز ورىنعا اينالىپ بارا جاتىر».
ماشا ورنالاسقان زالدان تومەنگى قاباتتا ەكى كاليفورنيا كوندورى تۇر. ولار الەمدەگى ەڭ كونە قۇستارعا جاتادى. قۇستار سانكت-پەتەربۋرگكە 1851 جىلى كاليفورنياداعى ورىس فورپوستى فورت روسستان اكەلىندى.
پەنسيلۆانيا مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ زەرتتەۋشىلەرى امەريكا قۇراما شتاتتارىنداعى كاليفورنيا كوندورلارىنىڭ گەنەتيكالىق مالىمەتتەرىن ىزدەي باستاعاندا سانكت-پەتەربۋرگتەگى ارىپتەستەرىنىڭ كومەگىنە جۇگىندى. قازىر كوندورلاردىڭ سانى 500-دەن ازايىپ كەتكەن. قۇستاردىڭ ءبىر قاناتتارى زەرتتەۋ جۇمىسى ءۇشىن ۋنيۆەرسيتەتكە جىبەرىلدى.
ورنيتولوگتار مۋزەيدەگى كوندورلاردىڭ تەرىسى مەن ىشەك قۇرىلىسىنداعى دنك تىزبەكتەرىن تالداپ, ولاردىڭ ءومىر سۇرگەن اۋماعىن انىقتاۋعا تىرىستى. وسىلايشا, ىزدەۋ جۇمىسىنا نەگىز قالاندى.
«قۇستاردىڭ جويىلۋ قاۋپى بار. جاڭا ادىستەردىڭ ارقاسىندا ولاردى قايتا قالپىنا كەلتىرۋگە مۇمكىندىك مول», دەيدى دوكتور تيحونوۆ.
زوولوگيالىق مۋزەيگە جىلىنا 300 مىڭعا جۋىق قوناق كەلەدى. دوكتور تيحونوۆتىڭ بولجامىنا سۇيەنسەك, سول كۇنى 7 000 ادام كەلۋى ءتيىس. جۇمىس كۇنى اياقتالماي جاتىپ مۋزەي قىزمەتكەرلەرى شارشادى. الايدا ولاردىڭ ءبىرى – پولينا كەنۋننەن بالالارعا ەكسكۋرسيا جاساۋىن وتىنگەندە قوناقتاردى كۇلە قارسى الدى.
ينتەرنەتتە جالعان اقپارات كەزدەسىپ قالادى, – دەدى قوناقتاردى كوك كيتتىڭ قاڭقاسى مەن چارلز ءدارۆيننىڭ بيۋستىنە الىپ بارا جاتقان پولينا. – بىراق مۋزەيدە شىندىقتى ايتىپ قانا ەمەس, كورسەتە دە الامىز.
© 2018 The New York Times News Service
ماقالانى اۋدارعان سۆەتلانا عالىمجانقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»
