فاحيم ابەد,
«نيۋ-يورك تايمس» – قانداعار, اۋعانستان
مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ايتۋىنشا, مادينا سياقتى قانداگارلىق ميلليونداعان بالا دەرتپەن كۇرەسۋ ءۇشىن ۆاكتسينانىڭ ءبىر دوزاسىنا ءزارۋ. بىراق ولاردىڭ كوبى اۋعانستاننىڭ وڭتۇستىگىندەگى تاليبانعا باعىنىشتى, قوعامنان شەكتەلگەن مەكەندەردە ءومىر سۇرەدى. تالىبتەر وزدەرىنە قاراستى ايماقتا مەملەكەتتىك مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ جۇمىس ىستەگەنىن قالامايدى.
مۇنداي ماسەلە ۆاكتسيناتسيا شارالارىن ۇزدىكسىز جۇرگىزۋگە قيىندىق تۋعىزادى. اۋعانستان, پاكىستان مەن نيگەريا سەكىلدى پوليوميەليت ىندەتى ءجيى كەزدەسەتىن مەكەننىڭ ءبىرى. بۇكىلالەمدىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ مالىمەتتەرىنە سۇيەنسەك, بيىل پوليوميەليت دياگنوزىمەن 19 ادام تىركەلگەن.
ءدىندار-عالىم ءارى ۆاكتسيناتسيا توبىنىڭ مۇشەسى, قانداعار قالاسىنىڭ مولداسى ابدۋل راشيد تۇرعىنداردىڭ كوبى كەدەي ەكەنىن ايتادى. سوندىقتان ولار ۆاكتسينانى ەمەس, بالالارىنا تاماق تاۋىپ بەرۋدى ۋايىمدايدى. «ولار پوليوميەليت ەكپەسىنە قاتتى الاڭدامايدى», دەيدى راشيد مىرزا.
ءدىندار عالىمداردىڭ ۆاكتسينانى قولداۋ شارالارىنا قاراماستان, ەكپەگە قارسى كۇمان ءالى دە جوعالعان جوق. كوبى ۆاكتسينانىڭ يسلامدا قانشالىقتى رۇقسات ەتىلگەنىنە الاڭدايدى. ولاردىڭ كەيبىرى ەكپەدەن حالىقتى بەدەۋ ەتۋ ءۇشىن باتىس الەمىنىڭ جىمىسقى ارەكەتى دەپ قاۋىپتەنەدى.
پوليوميەليت باتىس ەلدەرىندە 2000 جىلدارى جويىلدى, بىراق اۋعانستانداعى 10 ميلليوننان استام بالا ءالى كۇنگە دەيىن ۆاكتسيناعا مۇقتاج.
«الەم بۇل ۆيرۋستى تۇبەگەيلى جويۋعا تىرىسىپ جاتىر. بۇل ەلىمىز ءۇشىن الەم الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىك», دەيدى اۋعانستاننىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى دەستاگير نازاري.
ۆاكتسينا جۇمىسى ەرتە باستالادى. اۋەلى ۆاكتسينالاردى جيناپ, قانداعارعا كورشىلەس قالالاردان ارنايى ورىن ازىرلەنەدى. (اقش, كانادا, جاپونيا ەلگە ەڭ كوپ ۆاكتسينا ۇسىنادى).
توپ مۇشەلەرى جالدامالى تاكسيمەن نەمەسە موتوتسيكلدەرمەن 5 جاسقا تولماعان بالالارى بار وتباسىلاردى ارالاپ, ەكپە ەگەدى.
كەيدە ا.راشيد سياقتى ءدىندارلار دا ەرىپ بارادى. «يسلام زاڭدارىنا ۇڭىلسەك, دەنساۋلىق ادام ءۇشىن وتە ماڭىزدى. سوندىقتان دەنساۋلىعىمىزدى جاقسارتۋ ءۇشىن شارالار قولدانۋ ورىندى. وسى ايدا ۆاكتسينا الۋعا قارسى 70 وتباسىنى رايىنان قايتاردىق», دەيدى ول.
باسقا جاعدايلاردا, كادىمگى شارالار دا ىسكە اسادى. ءبىر ۇيدەگى كەلىنشەك بالاسىنا ۆاكتسينا سالۋعا قارسى ەكەنىن ايتتى. بىراق ونىڭ بالاسى شار سۇرادى. اقىرى بالاعا شار بەرىلىپ, ەكپە سالىندى.
كوپ وتباسىلار مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىن ۇيىنە كىرگىزگەن جاعدايدا, تالىبتەردى اشۋلاندىرىپ الامىز دەپ قورقادى.
تاليبان وكىلى زابيحۋللاح مۋدجاحيد مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى تىڭشى بولۋى مۇمكىن دەيدى. سوندىقتان ولار ەكپەنى مەشىتتەردە سالۋدى تالاپ ەتەدى. بىراق مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى ءۇي ارالاۋدىڭ عانا ءتيىمدى ەكەنىن, جاعدايدى قاداعالاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىنىن ايتادى.
© 2018 The New York Times News Service
ماقالانى اۋدارعان سۆەتلانا عالىمجانقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»
