ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ءمينيسترى جەڭىس قاسىمبەك بايانداعانداي, تۇجىرىمداما «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسىن» دامىتۋ, ىشكى نارىقتى وتاندىق تاۋارلارمەن تولتىرۋ, وڭدەۋ ونەركاسىبىندەگى ەكسپورتشىلاردى قولداۋ, شەتەلدىك ينۆەستيتسيالاردى قوسا العاندا, جەكە ينۆەستيتسيالاردى تارتۋ ارقىلى ءىرى, ۇزدىك جوبالاردى ىسكە اسىرۋ ءتارىزدى باعىتتاردى قامتيدى.
ج.قاسىمبەكتىڭ ايتۋىنشا, بۇل ورايدا, 2025 جىلعا دەيىنگى ستراتەگيالىق دامۋ جوسپارىمەن ساباقتاستىق قامتاماسىز ەتىلىپ, نەگىزگى باستامالار مەن قاعيدالار ەسكەرىلگەن.
قر يدم اقپاراتىنا سايكەس, تۇجىرىمدامانىڭ نەگىزگى ەرەجەلەرى مەن تاسىلدەرى «اتامەكەن» ۇكپ جانە سالالىق قاۋىمداستىقتاردىڭ قاتىسۋىمەن ازىرلەندى. ماسەلەن, 2018 ج. قازان ايىندا تۇجىرىمداما جوباسى ەكونوميكا جونىندەگى ساراپشىلىق كەڭەس وتىرىسىندا قارالىپ, تولىق ماقۇلداندى. سونىمەن قاتار, تۇجىرىمداما بويىنشا نەگىزگى تاسىلدەر قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارىنا تانىستىرىلدى.
«جالپى يندۋستريالىق ساياسات ساباقتاستىقتى قامتاماسىز ەتەدى جانە وڭدەۋ ونەركاسىبىن دامىتۋعا باعىتتالاتىن بولادى. بىز قولدانىستاعى ينفراقۇرىلىمدىق جانە ينستيتۋتسيونالدىق نەگىزدى بارىنشا پايدالاناتىن بولامىز», — دەدى مينيستر.
بۇدان وزگە, ول بەلسەندى يندۋستريالىق ساياسات جۇرگىزىلە باستاعاننان بەرى وڭدەۋ ونەركاسىبىن دامىتۋ ءۇشىن بازالىق جاعدايلار جاسالعانىن اتاپ ءوتتى.
بىرىنشىدەن, ينستيتۋتسيونالدىق نەگىزى قالىپتاستى: كاسىپكەرلەردى قولداۋ قۇرالدارىنىڭ بارلىعىن بىرىكتىرەتىن جانە دامۋ ينستيتۋتتارىنىڭ قىزمەتىن ايقىندايتىن كاسىپكەرلىك كودەكس قابىلداندى. «بايتەرەك» حولدينگىنىڭ قۇرىلۋى جانە مامانداندىرىلعان قولداۋ ينستيتۋتتارىنىڭ دامۋى وڭدەۋ ونەركاسىبىندەگى بارلىق اسپەكتىلەردى قامتۋعا مۇمكىندىك بەردى.
ەكىنشىدەن, قاجەتتى ونەركاسىپ ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ ارقىلى وڭدەۋ ونەركاسىبىن جۇيەلى قولداۋ جالعاسىن تاپتى - 12 ارنايى ەكونوميكالىق ايماق قۇرىلدى, ولاردىڭ 3-ءنىڭ ينفراقۇرىلىمدىق ازىرلىگى تولىق («يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار پاركى» «وڭتۇستىك» جانە «قورعاس-شىعىس قاقپاسى»). تولىق نەمەسە ءىشىنارا اياقتالعان ينفراقۇرىلىمى بار 22 يندۋستريالىق ايماق جۇمىس ىستەيدى. تاعى 7 يندۋستريالىق ايماقتىڭ قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر جانە 9-ى جوبالانۋدا.
سونىمەن قاتار, ادام كاپيتالىن دامىتۋ جۇمىستارى دا جالعاسۋدا. ەكىنشى بەسجىلدىق اياسىندا كادرلار دايارلاۋ بويىنشا 11 جوعارى وقۋ ورنى انىقتالدى.
ۇشىنشىدەن, جۇمىس ىستەپ تۇرعان كاسىپورىنداردى جاڭعىرتۋ جانە بازالىق سەكتورلاردا – مەتاللۋرگيا, مۇناي وڭدەۋ جانە حيميا ونەركاسىبىندە جاڭا ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋ جالعاسۋدا.
تورتىنشىدەن, وڭدەۋ ونەركاسىبىندە مەتاللۋرگيادا, ماشينا جاساۋدا, حيميادا, فارماتسەۆتيكادا, قۇرىلىس يندۋسترياسىندا شىعارىلاتىن
ءونىم نومەنكلاتۋراسى كەڭەيتىلۋدە.
ءۇشىنشى يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسىنىڭ تۇجىرىمداماسى تاسىلدەرىنىڭ نەگىزىنە وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ ودان ءارى ساپالى ءوسىمى مەن تۇراقتى باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن نەگىزگى سىن-تەگەرۋرىندەر الىنعان: نەگىزگى كاپيتالعا سالىناتىن ينۆەستيتسيالار اعىنىنىڭ جەتكىلىكسىزدىگى, كاسىپورىنداردىڭ سىني ماسساسى قۇرىلماۋى, شىعارىلاتىن ءونىمنىڭ «كۇردەلىلىگىنىڭ» تومەن بولۋى.
يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق ساياساتتىڭ ماقساتى – بۇل ىشكى جانە سىرتقى نارىقتاردا وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ىنتالاندىرۋ. وسى ماقساتقا جەتۋ ءۇش مىندەتتى شەشۋ ارقىلى قامتاماسىز ەتىلەدى:
يندۋستريالاندىرۋدى تەرەڭدەتۋ. مىندەت كاسىپورىنداردىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا, ىشكى نارىقتى وتاندىق تاۋارلارمەن قامتاماسىز ەتۋگە, كəسىپورىنداردى ءوسۋ نۇكتەلەرىنە ۇتىمدى ورنالاستىرۋعا جانە ءوندىرۋشى كاسىپورىنداردىڭ باسەكەگە قابىلەتتى پۋلىن قۇرۋعا باعىتتالعان.
سىرتقى نارىقتاردا سۇرانىسقا يە بولعان, وڭدەلگەن تاۋارلاردىڭ ءوندىرىس كولەمىن, نومەنكلاتۋراسىن جانە كۇردەلىلىگىن ارتتىرۋ. بۇل ەكسپورتتاۋشىلاردىڭ مىندەتى.
ونەركاسىپتىك قۋاتتاردى ۇلعايتۋ. بۇل مىندەت جاڭا ءوندىرىستى يگەرۋدى ىنتالاندىرۋ, ترانسۇلتتىق كومپانيالاردىڭ جانە شەتەلدىك ينۆەستورلاردىڭ قاتىسۋىمەن كاپيتال سىيىمدىلىعى جوعارى وندىرىستەردى اشۋ جانە وڭدەۋ ونەركاسىپ ورىندارىنا قاجەتتى شيكىزات بەرۋ ارقىلى شەشىلەتىن بولادى.
قويىلعان ماقساتتار مەن مىندەتتەرگە قول جەتكىزۋ ءۇشىن قر يدم يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋدىڭ 5 باعىتىن ۇسىنىپ وتىر:
ەاەو اياسىندا سىرتقى ساۋداداعى كەدەرگىلەردى جويۋعا, قىتاي, ورتالىق جانە وڭتۇستىك ازيا نارىعىنا شىعۋعا, سونداي-اق, ىشكى نارىقتى ۇتىمدى قورعاۋعا باعىتتالعان پرواكتيۆتى ساۋدا ساياساتىن جۇرگىزۋ
ءوسۋ ورىندارىندا ءوندىرىستىڭ مامانداندىرىلعان فاكتورلارىن الدىن-الا قۇرۋ. ساپالى ونەركاسىپتىك, تسيفرلىق جانە سەرتيفيكاتتالعان ينفراقۇرىلىمدى, ادام كاپيتالىن, قۇزىرەتتىلىك ورتالىقتارىن دامىتۋعا كۇش سالىنادى.
مەملەكەتتىڭ شيكىزاتتار رەسۋرستارىن ءبولۋ مەن ينۆەستورلار ءۇشىن تارتىمدى جاعدايلار ۇسىنۋ مۇمكىندىكتەرىن پايدالان وتىرىپ, كاپيتالدى جانە عىلىمدى قاجەت ەتەتىن جاڭا وندىرىستەردى اشۋ.
ىشكى جانە سىرتقى نارىقتاردا ءتيىمدى كاسىپورىنداردى تىكەلەي قولداۋ. تيىمدىلىك ىشكى جانە سىرتقى نارىقتاردا تۇراقتى باسەكەگە قابىلەتتىلىگىمەن ولشەنەتىن بولادى.
يندۋستريالاندىرۋ ساياساتىن ۇيلەستىرۋ, قارجىلاندىرۋ جانە مونتورينگ جۇرگىزۋ ۇردىستەرىن بارىنشا باپتاۋ ارقىلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق قىزمەتتى قولداۋ جۇيەسىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ.
ج. قاسىمبەك ءۇشىنشى يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسى الدىڭعى ەكى بەسجىلدىقتان ەرەكشەلەنەتىنىن جەتكىزدى. بىرىنشىدەن, وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ بارلىق سالالارىندا ءتيىمدى وندىرۋشىلەردى قولداۋ ءۇشىن سالالىق باسىمدىقتاردان اۋىسۋ جۇزەگە اسىرىلادى. ەكىنشىدەن, وندىرىلەتىن ءونىمنىڭ, ونىڭ ىشىندە حالىق تۇتىناتىن تاۋارلاردىڭ جاڭا نومەنكلاتۋراسىن يگەرۋگە, قولدانىستاعى نومەنكلاتۋرانى كەڭەيتۋگە جانە «كۇردەلەندىرۋگە» كۇش سالىنادى. ۇشىنشىدەن, بيزنەستىڭ ناقتى كورسەتكىشتەرگە قول جەتكىزۋى ءۇشىن (جاڭعىرتۋ, ەكسپورتتىڭ ءوسۋى جانە ت.ب.) تىكەلەي قولداۋ كورسەتىلەتىن بولادى. تورتىنشىدەن, ونەركاسىپتىڭ «تسيفرلىق داۋىرگە» دايىندىعى اياسىندا قاجەتتى ينفراقۇرىلىم مەن ستاندارتتار جاسالادى.
ء«بىز تەڭگەرىمدى دامۋ مودەلىنە نەگىزدەلگەن كاسىپورىندارعا قولداۋ كورسەتۋدى جالعاستىرامىز. ەندى قۇرىلعان كاسىپورىننان باستاپ تابىستى كاسىپورىنعا دەيىن دامۋىنىڭ بارلىق كەزەڭىندە كەشەندى قولداۋعا يە بولادى», — دەيدى ج.قاسىمبەك, بۇدان ءارى كاسىپورىنداردىڭ ءۇش توبىنا نازار اۋدارىلاتىنىن اتاي وتىرىپ.
ءبىرىنشى توپ «مىقتى تىل» — بۇل وڭدەۋ ونەركاسىپ كاسىپورىندارى, ولاردىڭ ەسەبىنەن حالىق تۇتىناتىن تاۋارلاردى قوسا العاندا, وتاندىق ءونىمنىڭ كولەمى مەن سۇرىپتالىمى كەڭەيتىلەتىن بولادى. سونداي-اق, بولاشاق ەكسپورتتاۋشىلاردىڭ پۋلى قۇرىلادى.
ەكىنشى توپ «باسەكەگە قابىلەتتى وندىرۋشىلەر». بۇل جۇمىس ىستەپ جۇرگەن ەكسپورتتاۋشىلار, ولاردىڭ مىندەتى – ەكسپورتتىق تاۋارلار نومەنكلاتۋراسىن كەڭەيتۋ جانە كۇردەلىلىگىن ارتتىرۋ.
ءۇشىنشى توپ «اۋىرلىق ورتاسى» — بۇل توپتا نەگىزگى سالالارداعى, سونداي-اق ترانسۇلتتىق كومپانيالار مەن شەتەلدىك ينۆەستورلار قاتىساتىن ءىرى, كاپيتالدى قاجەت ەتەتىن جوبالار بار. ولاردىڭ ەسەبىنەن ونەكاسىپتىك جارتىلاي فابريكاتتاردىڭ جاڭا تۇرلەرىنىڭ ءوندىرىسى يگەرىلىپ, قاجەتتى شيكىزاتتى بەرىلەتىن بولادى.
ءۇشىنشى يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسىنىڭ قورىتىندىلارى بويىنشا 2026 جىلعا قاراي وڭدەۋ ونەركاسىبىندە كەلەسى نەگىزگى كورسەتكىشتەرگە قول جەتكىزۋ كوزدەلىپ وتىر:
نەگىزگى كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسيانىڭ 2 ەسەگە ءوسۋى;
ەڭبەك ونىمدىلىگىنىڭ 1,7 ەسەگە ءوسۋى;
وڭدەلگەن تاۋارلار ەكسپورتىنىڭ 2,3 ەسەگە ءوسۋى;
ەكونوميكالىق كۇردەلىلىك يندەكسىن 55-ءشى ورىنعا دەيىن كوتەرۋ;
ەكونوميكالىق بەلسەندى حالىقتىڭ 1000 ادامعا شاققاندا جۇمىس ىستەپ تۇرعان كاسىپورىنداردىڭ سانىن 2,3 ەسەگە ۇلعايتۋ.
ج.قاسىمبەكتىڭ سوزىنە قاراعاندا, ءۇشىنشى يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسىنىڭ تۇجىرىمداماسىنا قاتىستى ايتىلعان تاسىلدەر ەكونوميكاعا قوسىلعان قۇندى ودان ءارى ۇلعايتۋعا باعىتتالعان جۇمىستى كۇشەيتۋگە, وندىرىلەتىن تاۋار قورجىنىن «كۇردەلەندىرۋگە» جانە سىرتقى نارىقتارعا قاتىسۋدى كەڭەيتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
