بابالاردان امانات بولىپ جەتكەن وسى ۇلى مۇرات جولىندا تالاي «تار جول تايعاق كەشۋدى» باسىنان وتكەرگەن ەل جاقسىلارىنىڭ ەرلىك ءىسى بۇگىندە الەم تانىعان تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ العىشارتى بولاتىن.
ءيا, ايتسە دە, ءبىرىنشى بولۋ, ءالى ەشكىم ءجۇرىپ, باسىپ كورمەگەن تىڭعا تۇرەن سالۋ قاي كەزەڭدە دە وڭاي بولماعان. بۇل تاۋەكەل كىم-كىمنەن دە باتىلدىق ءھام شەشىمگەرلىكتى تالاپ ەتكەن. ونداي جاۋاپتى قادامدارعا كوشباسشىسىن كەيدە ۋاقىتتىڭ ءوزى تاڭداپ جاتادى. وسىدان تۋرا جيىرما جەتى جىل بۇرىن ەگەمەندىگىن ەندى الىپ, دەربەس مەملەكەت قۇرۋعا باعىت العان قازاقستانداي قۇت مەكەننىڭ اپىل-تاپىل باسقان العاشقى قادامىن نىقتاپ, باعىتىن انىقتاۋعا نۇرسۇلتان نازارباەۆتاي كورەگەن باسشىنى بۇيىرتۋى – ۋاقىتتىڭ ەرەكشە سىيى دەسەك, ارتىق ايتقاندىق ەمەس.
تۇڭعىش پرەزيدەنت كۇنىنە وراي وتاندىق تەلەارنالاردا كورسەتىلگەن بىرقاتار دەرەكتى ءھام كوركەم فيلمدەردىڭ مازمۇنىنا ءۇڭىلىپ, ماعىناسىنا تەرەڭ بويلاي وتىرىپ وسىعان انىق كوز جەتكىزگەندەي بولدىق. «تۇركى الەمىنىڭ ليدەرى» دەرەكتى تۋىندىسى مەن رەجيسسەر رۇستەم ءابدىراشتىڭ «بالالىق شاعىمنىڭ اسپانى» كارتيناسى, سونداي-اق شەتەلدىك سەرىكتەستەرمەن ءتيىمدى ساۋدا-ەكونوميكالىق, وندىرىستىك قارىم-قاتىناستا ۇلكەن ماڭىزعا يە وقيعا – قازاقستاننىڭ كاسپي ارقىلى الەمدىك مۇحيتقا شىعۋىنا جول اشقان ەۋرازيالىق كولىك جۇيەسى ستراتەگيالىق جوباسى توڭىرەگىندە تارقاتىلاتىن الەكساندر ترۋحاچەۆتىڭ «مورسكيە ۆوروتا سترانى» ءفيلمى دە كوتەرەر تاقىرىپ اۋقىمىمەن قۇندى. بۇدان بولەك, مەرەكە كۇنى ەلباسىنىڭ ارنايى قاتىسۋىمەن تۇساۋى كەسىلگەن رەجيسسەر اقان ساتاەۆتىڭ «ەلباسى جولى. استانا» ءفيلمى دە تىڭنان تۇرەن سالىپ, تاقىر جەرگە استانا تۇرعىزعان تۇڭعىش پرەزيدەنت – نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەل باسقارۋداعى داڭعىل جولىن كوركەمدىك بيىكتە شەبەر سۋرەتتەيدى.
ال ءدال سول كۇنى «حابار» ارناسىنان كورسەتىلگەن «تۇركى الەمىنىڭ ليدەرى» دەرەكتى تۋىندىسىندا ەلباسىنىڭ – تاۋەلسىزدىك العاننان باستاپ ەلدىڭ كەلەشەگى جولىندا جاساپ كەلە جاتقان جارقىن ىستەرىنە وتاندىق ساياساتكەرلەر مەن عالىمدار, تۇركى الەمى قايراتكەرلەرىنىڭ كوزقاراس-پىكىرى نەگىزىندە جان-جاقتى باعا بەرىلەدى.
فيلم قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەل تاريحىنىڭ 30 جىلعا جۋىق ايتۋلى كەزەڭىندە سان ءتۇرلى سىناق پەن ماڭىزدى شەشىمدەرگە تولى قايراتكەرلىك قادامىن, كورەگەن ساياساتى مەن دەگدار بولمىسىن اشۋعا باعىتتالعان. سول ارقىلى ەلىمىزدىڭ جاڭا ەلورداسى – استانا قالاسىنىڭ گەوگرافيالىق قانا ەمەس, ساياسي-ەكونوميكالىق, جالپى تاريحي ماڭىزدىلىعى ساۋاتتى ساراپتالادى. سونداي-اق فيلمدەگى تۇركى الەمى ساياسي قايراتكەرلەرىنىڭ قازاقستان, استانا جايىنداعى, تاۋەلسىز ەلدىڭ الەمدىك ساياسي ارەناداعى تۇعىرىن تىكتەپ, باعىتىن انىقتاۋداعى ەلباسىنىڭ كەمەڭگەر شەشىمدەرى تۋراسىندا ايتقان پىكىرلەرى دە دەرەكتى تۋىندىنىڭ مازمۇنىن بايىتىپ, اۋقىمىن كەڭەيتكەن. وسى ارقىلى كورەرمەن قازاقستاننىڭ جاھاندىق كەڭىستىكتەگى ورنى مەن رولىنە جان-جاقتى كوز جۇگىرتىپ, بايىپتى ساراپتاما جاسايدى.
تۇركى كەڭەسىنىڭ تۇڭعىش باس حاتشىسى حاليل اقىنجى: «VII-VIII عاسىردا كۇلتەگىن مەن بىلگە قاعان بيلەگەن زاماندا تۇركىلەردىڭ وركەندەۋ كەزەڭى بولدى. جيىرماسىنشى جۇزجىلدىقتا اتاتۇرىكتىڭ تۇسىندا تۇركىلەردىڭ ىنتىماقتاستىعىنا قادام جاسالدى. ول كەزدە تۇركيادان باسقا تۇركى مەملەكەتتەر كەڭەس وداعىنىڭ قۇرامىندا ەدى. وداق قۇلاعاننان كەيىن تاۋەلسىز تۇركى ەلدەرىنىڭ جاڭا ءداۋىرى باستالدى. سول ۋاقىتتا قازاقستاننىڭ ليدەرى نۇرسۇلتان نازارباەۆ كوش باستادى. ءسويتىپ قازاقستاننىڭ تۇركى الەمىندەگى ءرولى ايقىندالدى» دەسە, ازەربايجان رەسپۋبليكاسى اقساقالدار كەڭەسىنىڭ توراعاسى فاتتاح گەيداروۆ: «كەڭەس وداعى ىدىراعاننان سوڭ جاڭادان تاۋەلسىزدىك العان ەلدەر بىرقاتار قيىندىقتى باستان وتكەردى. وسىنداي كەزەڭدە قازاق ەلىنىڭ تۇتقاسىن نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ۇستاعانى ۇلكەن باقىت دەر ەدىم. ويتكەنى ول بار كۇش-جىگەرىن, بۇكىل عۇمىرىن ءوز مەملەكەتىنىڭ دامۋى ءۇشىن سارپ ەتتى. قازاقستان قازىر بىرقاتار كورسەتكىشتەر بويىنشا الدىڭعى ورىندا تۇر. ءتىپتى جاھاندىق پروبلەمالاردى تالقىلاپ, شەشىم شىعارۋعا بەلسەنە قاتىسىپ جۇرگەن الپاۋىت مەملەكەتتەردىڭ ءوزى ساناسادى. قازاقستاننىڭ ءاربىر شەشىمى بولاشاقتى باياندى ەتۋ ءۇشىن جاسالۋدا», دەپ ەلباسىنىڭ ەل باسقارۋ ءىسى مەن دەگدار ساياساتىنا جوعارى باعا بەرەدى.
ايتۋلى فيلمدە ءسوز بولاتىن ۇلت تاريحىنداعى تاعى ءبىر ەلەۋلى وقيعا – ارقا تورىنەن جاڭا استانانىڭ بوي كوتەرۋى. ءيا, تۇركى تانىمىندا استانانىڭ دا ءمان-ماڭىزى ايرىقشا. وتكەن زاماندار قويناۋىنداعى تاريح تارامدارىنا كوز جۇگىرتەر بولساق, سوناۋ ورتا عاسىردا «قايىرىمدى قالانى» اڭساپ وتكەن ءابۋ ناسىر ءال-فارابيدەن باستاپ, جەلماياسىنا ءمىنىپ جەرۇيىقتى ىزدەگەن اسان قايعىنىڭ ارمانى دا بۇگىندە قازاقستاننىڭ ءتور قالاسىنا اينالعان – ۇلى دالانىڭ ەلورداسى مۇراتىمەن استاسىپ جاتقانداي. بابالار اڭساپ وتكەن سول اسقاق ارمان بۇگىندە اقيقاتقا اينالىپ, ول ارقا تورىندە بوي كوتەرگەن جاس تا بولسا جاسامپاز قالا – استانانىڭ كەڭگە قۇلاش جايعان قادامدارىنان ايقىن بايقالادى.
نەگە ەكەن, استانا دەسە, ۇنەمى ويىمىزعا ەلوردانىڭ باس ارحيتەكتورى, جاپون ساۋلەتشىسى كيسە كۋروكاۆانىڭ: «...يەروگليف ءالى ەشقانداي بەلگى تۇسپەگەن تازا پاراققا كەلىستى تۇسەدى» دەپ قازاقتىڭ كىندىك قالاسى تۋراسىندا ايتقان ويى ورالا بەرەدى. راسىمەن دە, سول سونىلىعى, سول جاستىعى ءھام سول جاڭاشىلدىعىمەن دە بۇگىندە ەلوردامىز الەم تامسانا قارايتىن ءىرى مەگاپوليسكە اينالدى.
ماڭگىلىك ەل ورناتۋ – كوك تۇركىنىڭ دە, كوپ تۇركىنىڭ دە كوكەيىندەگى ارمان دەسەك, سول اسقاق ارمان كارى تاريحتىڭ قۇرساۋلى دوڭگەلەگىن كەرى اينالدىرىپ, قايتا ومىرگە كەلدى. ارادا 15 عاسىر ۋاقىت وتكەندە كەڭ-بايتاق تۇركىنىڭ تاپ جۇرەك تۇسىندا تاۋەلسىز جاڭا مەملەكەت پايدا بولىپ, ەڭسەلى ەلورداسى بوي كوتەردى. ءسويتىپ ۇلى دالا ۇرپاقتارى وزدەرىنىڭ تاريحي تاعدىرىنىڭ يەسى اتاندى. بۇل دا بولسا, تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز – نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ تىزگىنىن قولىنا العان ساتتە ويعا الىپ, اقيقاتقا اينالدىرعان دەگدار باستاماسى مەن كورەگەن ساياساتىنىڭ جەمىسى ەكەندىگى ءسوزسىز.
نازەركە جۇماباي,
«ەگەمەن قازاقستان
