مەديتسينا • 21 قاراشا, 2018

دەنەشىنىقتىرۋ ءپانى ءپان ەمەس پە؟!.

1190 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

قوڭىر كۇزدە اۋىلعا جول تۇسكەن. اۋىلداعىلاردىڭ جايى بەلگىلى عوي, وتىن-ءشوپتىڭ قاربالاسىندا. ناعاشىم دا كومىر الدىرعان ەكەن, جاۋىنعا تيگىزبەي ءۇيىپ الۋ قامىندا. جەتپىستەن اسىپ كەتسە دە قولىنا اۋقىمى كەڭ, جالپاق كۇرەك الىپتى. بىراق, قيمىلى ءپاس. قايراتى كەمىگەن, قاجىرى ازايعان شاعى عوي. ايتسە دە, تەپسە تەمىر ۇزەتىن جاسقا جەتكەن قولعاناتتارى بار. قوزىجون بولىپ ءۇيىلىپ جاتقان كومىردىڭ ەكىنشى باسىندا تۇرتىنەكتەپ جۇرگەن ەكى نەمەرەسىنە قارايلايتىن ءتارىزدى. بىراق نەمەرەلەرى بار بولعىرلاردىڭ قيمىل-قارەكەتى سىلبىر. تەزىرەك ءۇيىپ تاستايىقشى دەگەن تۇرلەرى كورىنبەيدى.

دەنەشىنىقتىرۋ ءپانى ءپان ەمەس پە؟!.

ەرتەرەكتە قارا جۇمىسقا قالا بالا­سى عانا قاۋقارسىز بولاتىن. كۇش-قۋاتتىڭ جوقتىعىنان ەمەس, ىستەپ ۇيرەنبەگەندىكتەن. بۇرىن جىل ون ەكى اي تولاس تاپپايتىن شارۋا­نىڭ بابىمەن شاربولاتتاي شىڭ­دالىپ وسەتىن اۋىل بالاسى قازىر بولبىر.

– بۇرىنعىداي ەمەس, اتا-انا­لار دا بالا­لارىن جەل مەن كۇنگە تيگىز­بەي وسىر­گى­لەرى كەلەدى, – دەي­دى ناعا­شىم, – ءبىز بۇ­لار­دىڭ جاسىندا قول شالعىمەن ءشوپ شا­ۋىپ, جاز بويى اعاش جاراتىنبىز. قازىر بۇلار دايىن اسقا تىك قاسىق. كوپ جۇمساي بەرمەيمىز. ۇي­دە عا­نا ەمەس, مەكتەپتە دە مۇرىن­دارىنان شان­شى­لىپ جاتقان جوق.

جەتكىنشەكتىڭ جەتى­لۋىنە مەك­­­­تەپ­­­تەگى دەنەشى­نىق­­تىرۋ ءپانى سەپ. ءبىز­دىڭ اۋىل­دا سپورت زالى عۇمىرى بول­عان ەمەس. بالا كەزى­مىزدە دەنەشىنىق­تىرۋ پانى­نەن كەز كەلگەن ساباعى از مۇعالىم بەرە بەرەتىن. تۇك تە قيىندىعى جوق, ءبىر دوپتى ورتاعا تاستاي سالادى. ساباق بىت­كەنشە سونى قۋا­لاي­مىز. سونى­مەن ءتامام. وزگەر­گەن شىعار دەپ ەدىك, سويت­سەك ءباز-بايا­عى قالپىندا ەكەن. ماسەلەن اقمولا وبلىسىندا 560 ءبىلىم وشاعى بولسا, سونىڭ 69-ىندا سپورت زالدارى جوق. ونىڭ ىشىن­دە زەرەندى اۋدانىنىڭ 63 ءبىلىم وشا­عى­نىڭ 11-ءى سپورت زالعا ءزارۋ. جال­عىز ول اۋدان عانا ەمەس, تسەلينوگراد اۋدانىنىڭ 9 مەكتەبى, استراحان اۋدانىنىڭ 8 مەكتەبى, قورعالجىن اۋدانىنىڭ 7 مەك­تەبى جانە ءبىرجان سال اۋدانى­نىڭ 7 مەكتەبى سپورت زالسىز. كۇز بەن كوكتەمدە اۋپىرىمدەپ لاجدار-اۋ, ال سارى­­­ارقانىڭ ساقىل­داعان التى اي قىسىن­دا بۇل مەك­تەپتىڭ وقۋشىلارى اتال­عان ءپاندى جىلى جاۋىپ قويادى-اۋ. 

بار­لارىنىڭ دا باعى جانىپ تۇر­عاندارى شامالى. ولاي ايتۋىمىزدىڭ سەبەبى, جال­پى ءبىلىم بەرەتىن مەك­تەپ­تەر­دىڭ سپورت جاب­دىق­تارىمەن قام­تا­ما­سىز ەتىلۋ دەڭگەيى وتە تومەن. ماسەلەن ەرەيمەنتاۋ اۋدانى مەكتەپتەرىنىڭ سپورت زالدارى 28,2, اتباسار اۋدانى مەكتەپتەرىنىڭ سپورت زالدارى – 23,3 پايىزعا قامتاماسىز ەتىلسە, قيانداعى جارقايىڭ اۋدانى­نىڭ ءبىلىم وشاقتارىنىڭ سپورت زالدارى 41,4 پايىز عانا جاب­دىق­تالعان. ونى ايتاسىز, وبلىس ورتالىعىنداعى مەكتەپتەردىڭ دە بۇل تاراپتا باعى جانىپ تۇرعان جوق. پىكىرىمىزدى ناقتى دەرەكپەن قىمتايتىن بولساق, قالا مەكتەپتەرىنىڭ سپورت زالدارى 42,3 پايىز عانا قاجەتتى سپورت قۇرالدارىمەن جابدىقتالعان. 

ءار جىل سايىن اسكەر قاتارىنا شا­قىرىلعان جاستاردىڭ جارتىسى وتان الدىنداعى بورىشىن وتەۋگە جارامسىز بولىپ جاتاتىندىعى اششى دا بولسا شىندىق. ەندى وسى كەمىستىكتىڭ ءتۇپ-تامىرىن قازبالاپ, ىندەتەتىن بولساڭىز, ءبىر سەبەبى, ءسوز جوق, وسى تاقىرىپقا كەلىپ تىرەلەدى. ال ونىڭ ارعى جاعىندا مەكتەپ وقۋشىسىن سپورتپەن دوستاستىرۋ, سالاماتتى ءومىر سالتىنا باۋ­لۋ دەي-تۇعىن ماسەلەلەر جاتىر. ويلاپ قاراساڭىز, سپورت زالدارى جوق مەكتەپتەردە ءارتۇرلى سپورت ۇيىرمەلەرىن ۇيىمداستىرۋ تۋرالى ماسەلە كوتەرۋگە بولا ما؟ ارينە, جوق. مەكتەپ وقۋشىلارى ارا­سىندا ادام اعزاسىنىڭ ارقيلى اۋرۋعا شالدىعۋىنىڭ دا, ياكي, بالالاردىڭ يممۋندىق قاسيەت­تەرىنىڭ تومەندىگىن دە وسى ارادان ىزدەۋىمىز كەرەك شى­عار. ايتەۋىر ءبىر داتكە قۋاتى كادر تولىق ەكەن. وبلىس مەك­تەپ­تەر­ىندە جوعارى جانە ورتا ارناۋلى ءبىلىمسىز ساباق بەرىپ جۇرگەن بىردە-ءبىر مۇعالىم جوق. بىراق ولاردىڭ قولىن بايلاپ وتىرعان جايت جوعارىدا ءبىز ايتقان سپورت زالدارى مەن ارنايى قۇرال­دار­دىڭ جوقتىعى. 

سپورت­تاعى باعىن بايلاۋ ءوز ال­دىنا, ەرتەڭ ەل قورعايتىن ەرلەردىڭ قاراپايىم ەڭبەك ەتۋگە دەگەن قابىلەتىنىڭ ءوزى دە جاستايىنان قىراننىڭ بالاپانىنداي باۋ­­­لىنۋىندا ەمەس پە؟ كەز كەلگەن ەڭبەككە قابىلەتتى بولۋى ءۇشىن دە مەكتەپ جاسىنداعى ءجاس­وسپىرىم قابىرعاسى قاتىپ, بۋىنى بەكىر ساتتە سپورتپەن اينالىسۋى كەرەك.

قولى بوس بالا كەلەڭسىز ادەت­كە دە ءۇيىر. اۋىل ءۇيدىڭ قوتان­ىندا ساباقتان بوس كەزىن­دە سالاڭ­داپ بوس ءجۇرۋ جاق­سىلىققا جەتكىزە  قويمايتىنى بەلگىلى. ءبىز وسى ءبىر ولقىلىقتىڭ بەتىن عانا قالقىدىق. ىندەتىپ ىزدەگەنگە دەنە­شىنىقتىرۋ ءپانىنىڭ تالاپقا ساي وتكىزىلمەۋىنىڭ كەسىرى ۇشان-تەڭىز. سوندىقتان وسى ورايدا, ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باستامالارىنا وراي جاۋاپكەرشىلىك جۇگىن جەتە ءتۇسىنىپ, ءبىر امالىن تابۋ كەرەك ءتارىزدى. 

بايقال ءبايادىل,

«ەگەمەن قازاقستان» 

اقمولا وبلىسى 

سوڭعى جاڭالىقتار