ءبىلىم • 14 قاراشا, 2018

ۇستاز قۇرمەتىنە ءدارىسحانا اشىلدى

1400 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

قوستاناي مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىندە بەلگىلى ۇستازدار, عالىمدار اتىنا ءدارىسحانا اشۋ ءداستۇرى ەرتەدەن بار ءداستۇر. ىبىراي التىنسارين, بەلگىلى تاريحشى عالىم, اكادەميك ماناش قوزىباەۆ, ەسىمى تەك قازاقستانعا ەمەس, ودان سىرت جەرلەرگە ءماشھۇر عالىمدار فازىلعان بايىمبەتوۆ, ومىرزاق سۇلتانعازين, ماتەماتيك عالىم-ۇستاز توبىل داۋلەتباەۆ, تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ العاشقى ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى, عالىم شايسۇلتان شاياحمەتوۆتىڭ اتىندا ءدارىسحانالار بار.     

ۇستاز قۇرمەتىنە ءدارىسحانا اشىلدى

بۇل ءداستۇر بۇگىن دە جالعاسىن تاۋىپ وتىر. ەندى اعارتۋشى ۇستاز سپانديار كوبەەۆتىڭ قۇرمەتىنە ءدارىسحانا اشىلدى. ونىڭ لەنتاسىن ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى, پروفەسسور ەركىن ءابىل مەن ۇستاز ۇرپاقتارىنىڭ ءبىرى ماعىش عارىپقىزى قيدى. 

– سپانديار كوبەەۆتىڭ اتىنا ءدارىسحانا بەرۋ كوپتەن ويلاس­تىرىپ جۇرگەن شارۋا بولاتىن. ءبىلىم سالاسىنىڭ قايراتكەرلەرىن, عالىمدار مەن بەلگىلى ۇستازداردى جاستار ۇمىتپاۋى ءتيىس. سوندىقتان ءدارىسحانا اتىن بەرۋ حالقىمىزدىڭ ۇلىلارىن ۇمىتتىرماي, جاستارعا ناسيحاتتاۋدىڭ ءبىر ءتاسىلى دەپ بىلەمىز. ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەتتە مۇنداي ءىس جالعاسىن تاباتىن بولادى, – دەدى ەركىن امانجول ۇلى.

ءدارىسحانادا سپانديار كوبەەۆتىڭ ءومىر جولى مەن شىعارماشىلىعى تۋرالى اقپاراتتار, سۋرەتى ىلىنگەن. اعارتۋشى ۇستازدىڭ قازاق ادە­بيەتىندە دە وزىندىك ورنى بار. ول  قارا سوزبەن جازىلعان العاشقى رومانداردىڭ ءبىرى «قالىڭمالدىڭ» اۆتورى جانە كرىلوۆتىڭ شى­عار­مالارىن قازاق ۇعىمىنا سايكەس­تەندىرىپ اۋدارعان ەدى.

 – ىبىراي التىنساريننەن ءبىلىم العان, ءىزىن جالعاعان ۇستازدار قوستاناي جەرىندە از بولماعان. ولاردىڭ كوشىن ۇلتتىڭ ۇيتقى­سى بولعان احمەت بايتۇرسىن­ ۇلى, مىرجاقىپ دۋلات ۇلى, ەلدەس وماروۆ باستادى, ولاردى سپانديار كوبەەۆ, بەكەت وتەتىلەۋوۆ جالعا­دى. سپانديار كوبەەۆتىڭ العاشقى كىتاپتارى «ۇلگىلى بالا», «ۇلگىلى ءتارجىما» دەپ اتالادى. ول بىلىممەن بىرگە بالانىڭ تاربيەسىنە كوپ كوڭىل بولگەن. بۇل ءال-فارابي بابامىزدىڭ «تاربيەسىز بەرگەن ءبىلىم قاۋىپتى» دەگەن ويىمەن ۇندەس», دەدى اقىن اقىلبەك شاياحمەت. 

سپانديار كوبەەۆ ءومىرىنىڭ سوڭى­نا دەيىن مەڭدىعارا اۋدانىنا قاراستى اقسۋات اۋىلىندا تۇردى, سونداعى ورتا مەكتەپتى باسقاردى. الدىنان مىڭداعان شاكىرت ءبىلىم الدى, بۇكىل وقۋشىلارى ونى «اتاي» دەپ اتاعان. وسى «اتاي» دەگەن ءسوزدىڭ وزىنەن ۇستاز بەن بالا اراسىنداعى كەرەمەت جىلىلىق, شاكىرتتىڭ ۇستاز­عا دەگەن قۇرمەتى ءبىلىنىپ تۇرعان­داي. ۇستازدى ورىس ءتىلدى وقىرمان­­دار ورتاسىنا تانىستىرۋ ماقساتى­مەن كوپ ىزدەنگەن جاساعان ارداگەر ۇستاز سۆەتلانا ماچنەۆا سپانديار كوبەەۆ­تىڭ بالانىڭ بىلىمگە ىنتاسىن وياتۋدا بۇگىنگى مۇعالىمدەر ۇيرەنەتىن ۇلگىسى مول ەكەنىن ايتتى. 

– بالالاردىڭ بىلىمگە ىنتاسىن وياتۋ – دارىندى ۇستازدىڭ عانا قولىنان كەلەدى. ۇستازىن جاق­سى كورگەن بالا مەكتەپتى دە جاقسى كورەدى, جاقسى وقۋعا تىرىسادى. وتاندىق, ونىڭ ىشىندە قازاق پەداگوگيكاسىنا ۇلكەن ۇلەس قوسقان سپانديار كوبەەۆتىڭ ءوزى بالالاردى وتە جاقسى كورگەن. جالپى, قازاق پەداگوگيكاسى – الدىمەن ادامگەرشىلىكتى جوعارى قويۋمەن ەرەكشەلەنەدى. قازىر اقپارات زامانى, ءبىلىم سالاسىنا ءتۇرلى تەحنولوگيالار ەنگىزىلىپ جاتىر. بىراق مۇعالىم بالانى جاقسى كورمەسە, سول وزىق تەحنولوگيالاردىڭ ەشقايسىسى دا كۇتكەن ناتيجەنى بەرمەيدى. ءبىزدىڭ مۇعالىمدەر سپانديار كوبەەۆ سياقتى كەمەڭگەر ۇستازدان وسىنى ۇيرەنۋ كەرەك, – دەدى سۆەتلانا گريگورەۆنا. 

اقىن, عالىم سەرىكباي وسپان ۇلى شارا بارىسىندا ىبىرايدىڭ ءىزىن جالعاعان سپانديار كوبەەۆتىڭ ءومىرى مەن قىزمەتى كەڭەس­تىك كەزەڭدە زەرتتەلسە دە, ونىڭ بۇگىن­گە جەتپەگەن بەيمالىم جاعى زەرت­تەۋدى قاجەت ەتەتىنىن ەسكە سالدى. 

– مىڭداعان شاكىرتكە ۇستاز بول­عان تۇلعانىڭ ءوز ۇستازى دوسماعۇل توقتاباەۆ تۋرالى كوپ ايتىلا بەر­مەي­دى. قازىر وسىنداي ەل ىشىندە ساۋات اشۋ­عا بار كۇش-جىگەرىن سالعان قاي­ر­ات­­كەر­لەر جايىندا زەرتتەۋلەر قول­عا الىن­سا ارتىق بولماس ەدى. ايت­پاق­شى سپانديار اتامىز مەكتەپ­كە ءدارىس وقۋع­ا العاش كىر­گەن كۇنى شاكىرت­تەر الدىندا ءسوزدى «كەل, بالالار, وقى­لىق!» دەپ, ۇلى ۇستاز ىبىراي ءالتىن­سارين­نىڭ ولەڭى­مەن باستاپ كەتكەن ەكەن. قازىر دە مەك­تەپ مۇعالىمدەرى ءار وقۋ جى­لى باس­تالعاندا اتامىزدىڭ وسى ءۇر­دىسىن داستۇرگە اينالدىرسا نەسى ايىپ؟, دەپ بەلگىلى اقىن, عالىم سەرىك­باي وسپان ۇلى ۇسىنىسىن دا ايتتى.

ءدارىسحانانىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا ستۋدەنتتەر سپانديار كوبەەۆكە ارنالعان ولەڭدەرىن وقى­دى, كەلۋشىلەر ۇستازدىڭ شىعار­ما­­شىلىعىنا ارنالعان كورمەنى تاما­شالادى. كەمەڭگەر ۇستازدىڭ ۇرپاقتارى اتاسىنا ارناپ اس بەرىپ, ونىڭ رۋحىنا قۇران باعىشتادى.

ءنازيرا جارىمبەت,

«ەگەمەن قازاقستان»

قوستاناي 

سوڭعى جاڭالىقتار