ەكونوميكا • 09 قاراشا، 2018

تەڭىزدەگى توعىز جولدىڭ تورابى

214 رەتكورسەتىلدى

مەملەكەت باسشىسى جۋىرداعى جولداۋىندا «سوڭعى جىلدارى ءبىز «نۇرلى جول» باعدارلاماسى بويىنشا رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار ينفراقۇرىلىم قالىپتاستىردىق» دەپ اتاپ وتكەن بولاتىن. وسى ورايدا ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش رەت تەڭىزگە شىعۋ مۇمكىندىگىنە داڭعىل جول اشىلعانىن ايتقان ءلازىم. 

بورجاقتى – ەرساي تەمىرجول جەلىسى

بۇل – ارينە، وتاندىق ەكو­نو­ميكاعا جانە ەل تەرريتورياسى ارقىلى وتەتىن حالىقارالىق لوگيستيكاعا تىڭ سەرپىن بەردى. وسى ماڭىزى جوعارى جۇك ءدالى­زىنىڭ قۇرىلىسىنا شولۋ جاساپ كورەلىك.

ەڭ الدىمەن، 2014 جىلى بور­جاقتى – ەرساي تەمىرجول جەلى­سىنىڭ قۇرىلىسى باس­تالدى. بۇل جول ارقىلى جۇكتى كاسپي تە­ڭى­زىندەگى قۇرىق پورتىنا جەت­­كىزۋ جوسپارلاندى. شويىن جولدىڭ جاڭا جەلىسى 2016 جى­لى پايدالانۋعا بەرىلدى. ۇزىن­دىعى 16 شاقىرىمعا جۋىق جول قۇرىق پورتىن ماڭعىشلاق – وزەن جەلىسىنە جاناساتىن تەمىرجول ماگيسترالىمەن جالعادى. وسى ارقىلى تەمىرجول جەلىسى باستى جانە قۇيما جۇكتەردى ءمۋلتيمودالدى تاسىمالداۋدى قامتاماسىز ەتىپ، ءترانزيتتى جۇك اعىنىن ارت­تىردى. سونداي-اق بۇل كاسپي ارقىلى باتىس باعىت­تاعى ەكسپورتتىق الەۋ­ەتتى كوتەرۋگە دە ىقپال ەتەدى. سونى­مەن بىرگە بۇل جوبانى جۇزەگە اسىرۋ ەۋروپالىق نارىققا شى­عا­تىن تىكەلەي ءدالىزدى اشۋعا مۇم­كىندىك بەردى. جاڭا جەلىنىڭ وتكى­زۋ مۇمكىندىگى شامامەن جى­لىنا 5 ملن توننانى قۇ­راي­دى. تەمىرجول كولىگىمەن تاسى­­مال­داۋ جۇيەسىنىڭ جولعا قويى­لۋى ترانزيتتىك جۇكتەردىڭ جەتكى­زىلۋ كولەمىن ارتتىرىپ، باتىس باعىتتاعى تاۋار ەكسپورتى جۇيە­سىن وڭتايلاندىردى جانە ترانس­ەۋروپالىق ءدالىزدى حا­لىق­ارالىق جەلىلەرمەن جال­عايدى. بۇل جۇكتى جەتكىزۋ ۋاقىتى مەن قاشىق­تىعىن مەي­لىنشە قىس­قارتادى.

قۇرىق پورتىنىڭ العاشقى كەزەكتە ىسكە قوسىلعان كەشەنىنىڭ قۇرى­لىسى 2015 جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا باس­تالعان بولاتىن. 2016 جىل­دىڭ 6 جەلتوقسانىندا مەملەكەت باس­شى­سىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن تەلەكوپىردە تەمىرجول قۇرامىمەن قوسىپ، اتالعان نىساننىڭ العاشقى كەشەنى بەرىلدى. «قۇرىق – ءبىزدىڭ كاۆكاز بەن ەۋروپاعا شىعار جولىمىز. بۇل ءبىزدىڭ ۇزاق كۇتكەن، جاڭعىرۋعا ارنالعان وتە كەرەك جوبامىز»، دەگەن-ءدى پرەزيدەنت ن.نازارباەۆ تەلەكوپىردە.

ەلباسىنا تەمىرجول مەن پورتتىق ينفراقۇرىلىم قۇرىلىسىنىڭ اياق­تالعانى جانە العاشقى تەمىرجول قۇ­رامىن جۇرگىزۋ دايىندىعىنىڭ اياق­تالعانى تۋرالى باياندالدى. تەلەكوپىر بارىسىندا ۆاگونداردى پارومعا تيەۋ باستالدى.

2017 جىلى 6 جەلتوقساندا مەملە­كەت باسشىسىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن جالپى­حالىقتىق تەلەكوپىر اياسىندا تەستىلىك رەجىمدە قۇرىق پورتىندا كەمە كىرەتىن گيدروتەحنيكالىق قۇ­رى­­لى­­م­ى­مەن اۆتوكولىك ءپيرسى ىسكە قوسىل­دى. 

ء«بىز پاروم جاعالاۋىن اشتىق. بيىل اۆتوكولىك پارومى مەن قۇرىق پورتى قۇرىق – باكۋ – گرۋزيا – تۇركيا، بوسفور ارقىلى ەۋروپا باعىتىن اشۋعا دايىن. ءبىز ەندى قازاقستاننىڭ قۇرلىقتاعى ەل بولعانىمەن پارسى شىعاناعىن قوسقاندا بارلىق تەڭىزگە شىعا الاتىن ەل ەكەنىن ايتا الامىز»، دەگەن بولاتىن ەلباسى تەلەكوپىر بارىسىندا.

ماماندار اۆتوكولىك ءپيرسى استىن­داعى تەڭىز اكۆاتوريىن تەرەڭدەتۋ جۇمىستارىن تەكسەردى. بۇل اۆتوكولىك ترانسپورتىندا جۇكتى اۋىستىرىپ تيەۋگە مۇمكىندىك بەردى. ۇزىندىعى 174 مەترلىك اۆتوكولىك ءپيرسى سالىندى. وتكىزۋ پۋنكتى جانە اۆتوكولىكتى را­ديا­تسيالىق باقىلاۋ جۇيەسى، جولاۋ­شى­لاردى وتكىزۋ بەكەتى بويىنشا بىر­قاتار جۇمىس اتقارىلدى. اۆتوكولىك ينف­را­قۇرىلىمى رەتىندە كەدەندىك را­سىم­دەۋ عيماراتى، ۋاقىتشا ساقتاۋ قوي­ما­سىمەن بىرگە تولىعىمەن تەك­سەرە­تىن عيمارات نىساندارى پاي­دالا­نۋ­عا بەرىلدى. سونداي-اق پورت­تىڭ اكىم­شىلىك جانە وندىرىستىك عيما­رات­تارى، سۇرىپتاۋ ستانساسى سالىنىپ، شا­عىن ترانسفورماتور پودستانسالارىن مون­تاجداۋ جۇمىستارى ورىندالدى. 

 جەتى ميلليون توننا جۇك وتكىزۋگە قابىلەتتى

2017 جىلدىڭ 19 قازانىندا قۇرىق پورتىنىڭ تەمىرجول پارومى تەرمينالىندا ءىس باستالعاننان بەرگى العاشقى ميلليون توننا جۇكتى تيەۋ ساتىمەن ورىندالدى. جالپى، بىلتىر بارلىعى 1،5 ملن توننا جۇك تيەلىپ، 320 كەمە مۇيىسكە توقتادى. وتكەن جىلدىڭ سوڭىندا قۇرىق پورتىنان «ازەربايجاندىق كاسپي تەڭىزى پاراحودى» جاق-تىڭ  Ro-Ro تۇرىندەگى «بياستياكار گارا گاراەۆ» كەمەسىمەن العاش رەت جەڭىل جانە جۇك كولىكتەرى جىبەرىلدى. كەمە بورتىنا 27 جۇك، 1 جەڭىل اۆتوكولىك جانە 30 جولاۋشى قابىلداندى. ۇزىندىعى 125،25 جانە ەنى 16،22 مەتر بولاتىن كەمەنىڭ جۇك كوتەرىمدىلىگى 3463 توننانى قۇرايدى. ال بيىلعى 7 ايدا 1،2 ملن توننادان استام جۇك تيەلدى. پاروم كەشەنى استىق، مۇناي ونىمدەرى، تىڭايتقىشتار، حيميكاتتار جانە باسقا دا جۇك تۇرلەرىن تيەۋگە باعىتتالعان. ءاۆتوموبيلدى پاروم تەرمينالىنىڭ قىزمەت كورسەتۋ قۋاتى تاۋلىگىنە 6 پاروم جانە جىلىنا 2 ملن توننا جۇككە جەتەدى. جالپى پورت جىلىنا 6 ملن توننادان اسا جۇك تيەۋدى قامتاماسىز ەتە الادى.

پاروم كەشەنىنە سۋ اكۆاتوريى نىسانى قۇرامىنا وپەراتسيالىق جانە مانەۆرلىك اكۆاتوري، تەمىرجول پارومدارىن قابىلداۋ مەن وڭدەۋدى قامتاماسىز ەتەتىن ايلاق، جاعالاۋداعى عيماراتتار كەشەنى مەن تەرمينال قىزمەتىن قامتاماسىز ەتەتىن قىز­مەتتەردى ورنالاستىرۋعا ارنالعان ورىن­دار، تەڭىزدە ءجۇزۋ قاۋىپسىزدىگى جانە ناۆي­گاتسيامەن قامتاماسىز ەتەتىن قۇرى­لىمدار مەن نىساندار ەنەدى.

جالپى، پورت اۋماعىندا 4 بەلدەۋ بار. اتاپ ايتقاندا، قايتا تيەۋ كەشەندەرىنىڭ وپەراتسيالىق بەلدەۋى، تەحنولوگيالىق وپەراتسيالاردىڭ وندى­رىس­تىك بەلدەۋى، جالپى پورتتىق نىسان­دار بەلدەۋى، جولاۋشىلار وپەرا­تسيا­لارى بەلدەۋى. پورت وبلىس ور­تا­لىعى اقتاۋ قالاسىنان 70 شاقى­رىم قاشىقتىقتا ورنالاسقان. ەڭ جا­قىن ەلدى مەكەن – قۇرىق اۋىلى 17 شا­قىرىم­دا. 67 گەكتاردان استام اۋماق­تا 2 ايلاق بار. ايلاقتاردىڭ ۇزىن­دىعى 500 مەترگە جۋىق. ال پورت اكۆا­توريى­نىڭ تەرەڭدىگى 7 مەترگە دەيىن جەتەدى. ۇزىن­دىعى 170 مەترگە، ەنى 17،5 مەتر­گە دەيىن، سۋ تۇبىنە 4،5 مەترگە دەيىن  بوي­لاي باتاتىن كەمەلەردى قابىلداي الادى. 

قۇرىلىسى ءۇش جىلعا سوزىلعان پاروم كەشەنى اۆتوكولىك جانە تەمىرجول قۇرامدى جۇكتەردى تيەۋگە قولايلى زاماناۋي تەڭىز ينفراقۇرىلىمى بولىپ قالىپتاستى. سوندىقتان بۇل پورتتى قازاقستان مەن ەۋرازيا قۇرلىعىنداعى ساۋدا اعىنىندا وتاندىق لوگيستيكانىڭ جاندانۋىنا جانە ەلدىڭ حالىقارالىق كولىك ءدالىزى رەتىندەگى الەۋەتى مەن باسە­كەلەستىك قابىلەتىن ارتتىرۋعا وڭ اسەر ەتكەن قۇندى جانە ءوزىن تولىعىمەن وتەي­تىن جوبالاردىڭ ءبىرى دەۋگە بولادى.  

دۋمان اناش،

«ەگەمەن قازاقستان»

سوڭعى جاڭالىقتار

اقىنعا ارنالعان كۇن

رۋحانيات • بۇگىن، 07:46

قالانى دامىتۋ قۇجاتى دايىن

ايماقتار • بۇگىن، 07:43

باسپانامەن قامتيتىن باستى قۇجات

باعدارلامالار • بۇگىن، 07:23

بولمىسى ءبۇتىن باعاەۆ

رۋحانيات • بۇگىن، 07:19

ەر ەدىگە جانە ەلدىك مۇددە

رۋحانيات • بۇگىن، 07:11

تەمەكىنىڭ تاۋقىمەتى

مەديتسينا • بۇگىن، 07:05

ەڭ قىسقا اڭگىمە. ولجاس ساندىبەك

ەڭ قىسقا اڭگىمە • كەشە

ەڭ قىسقا اڭگىمە. تالعات ەشەن ۇلى

ەڭ قىسقا اڭگىمە • كەشە

ەڭ قىسقا اڭگىمە. نۇرداۋلەت قاباسوۆ

ەڭ قىسقا اڭگىمە • كەشە

ەڭ قىسقا اڭگىمە. ەرمەك بەگزادا

ەڭ قىسقا اڭگىمە • كەشە

ەڭ قىسقا اڭگىمە. نۇرنازار تۇرىكبەن

ەڭ قىسقا اڭگىمە • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار