جيىنعا پارلامەنت دەپۋتاتتارى, ەۋروپا قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى ە.نەلسون, ەۋروپا قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمى استاناداعى باعدارلامالار كەڭسەسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى د.ديگول, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى جانىنداعى ايەلدەر ىستەرى جانە وتباسىلىق-دەموگرافيالىق ساياسات جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيانىڭ مۇشەلەرى, مەملەكەتتىك ورگاندار, حالىقارالىق ۇيىمدار, ازاماتتىق قوعام وكىلدەرى قاتىستى.
ء وزىنىڭ قۇتتىقتاۋ سوزىندە گۇلشارا ابدىقالىقوۆا مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «اۋىل – التىن بەسىك, اۋىلدىڭ اماندىعى – ەلدىڭ اماندىعى» دەگەن سوزىنە توقتالدى. «اۋىل – حالقىمىزدىڭ بىرلىگى مەن بىرەگەيلىگىنىڭ, تاريحى مەن مادەنيەتىنىڭ, ەل دامۋىنىڭ قاينار كوزى. ياعني, اۋىلدى وركەندەتۋ مەملەكەتىمىزدى دامىتۋدىڭ ماڭىزدى شارتتارىنىڭ ءبىرى بولىپ سانالادى», دەدى مەملەكەتتىك حاتشى.
گ.ابدىقالىقوۆا قازاقستاندا 4 ميلليونعا جۋىق ايەلدىڭ اۋىلدا تۇراتىنىن اتاپ ءوتتى. ولار بۇگىندە مەملەكەتتىك باسقارۋ ورگاندارىندا كەڭىنەن وكىلەتتىك ەتۋدە. اۋداندىق ءماسليحات دەپۋتاتتارىنىڭ 512-ءسى ايەل, 5-ەۋى – اۋدان اكىمى, 348-ءى – اۋىلدىق وكرۋگتەر مەن كەنت اكىمدەرى. ولار 60 مىڭداي اۋىل تۇرعىنىن جۇمىسپەن قامتيتىن 40 مىڭنان استام شارۋا قوجالىعىن جانە فەرمانى باسقارادى. وتكەن جىل قورىتىندىسى بويىنشا جالپى قۇنى 1,2 تريلليون تەڭگەنىڭ ازىق-ت ۇلىگى ءوندىرىلدى. بۇگىندە 1,5 مىڭ ايەل «ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋدى جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ» باعدارلاماسى بويىنشا ءوز بيزنەسىن تابىستى دامىتۋدا. باعدارلاما اياسىندا 6 210 ايەل بيزنەستى باستاۋدىڭ قىر-سىرىن وقىپ-ۇيرەندى, جالپى قۇنى 735 ميلليون تەڭگە بولاتىن 174 نەسيە بەرىلدى.
سونداي-اق فورۋم اياسىندا مەملەكەتتىك حاتشى گۇلشارا ابدىقالىقوۆا ەۋروپا قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى ەليزابەت نەلسونمەن كەزدەستى. قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن ەۋروپا قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ ورناعانىنا 25 جىلدان استى. وسى ۋاقىت ارالىعىندا جالپى قۇنى 7,5 ميلليارد ەۋرو بولاتىن 246 جوبا قارجىلاندىرىلدى. 2017 جىلى كەڭەيتىلگەن سەرىكتەستىك تۋرالى نەگىزدەمەلىك كەلىسىمنىڭ مەرزىمى ۇزارتىلدى.
قازىر ەلىمىزدەگى 200 مىڭ شارۋا جانە فەرمەرلىك قوجالىقتىڭ بەستەن ءبىرىن ايەلدەر باسقارىپ وتىر. ونىڭ ۇستىنە وسىنداي جۇمىستاردى اتقاراتىن ايەلدەردىڭ سانى ارتا تۇسۋدە.
پرەزيدەنتتىڭ جىل سايىنعى جولداۋلارىندا ءتورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا جاعدايىندا ەكونوميكانىڭ جاڭا درايۆەرى بولۋعا ءتيىستى اگروونەركاسىپ سەكتورىنىڭ ءرولىن كۇشەيتۋگە ۇلكەن كوڭىل بولىنگەن. قازىر رەسپۋبليكانىڭ اۋىل-سەلولارىندا قازاقستان حالقىنىڭ 40,3 پايىزى تۇرادى, ونىڭ جارتىسى ايەلدەر جانە ولاردىڭ اۋىلدىق اۋماقتاردى دامىتۋداعى ءرولى ايتارلىقتاي ەكەندىگىن سويلەگەن ادامداردىڭ ءبارى دە اتاپ ءوتتى. ماسەلەن, «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ حاتشىسى قانىبەك جۇماشەۆ ءوزىنىڭ سوزىندە ەكونوميكالىق بەلسەندى قاۋىمنىڭ 49 پايىزى ايەلدەر ەكەندىگىن جانە ولار قازاقستاننىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنا ايتارلىقتاي ۇلەس قوسىپ وتىرعانىن ايتتى.
– ءبىزدىڭ پارتيامىزدىڭ ساياسي كەڭەسىندە ايەلدەر ۇلەسى – 31 پايىز. ال باستاۋىش پارتيا ۇيىمدارىنداعى باسشىلاردىڭ 33 پايىزىن ايەلدەر قۇراپ وتىر. سونداي-اق ورتالىق اپپاراتتاعى بارلىق قىزمەتكەرلەردىڭ 43 پايىزى ايەلدەر. سوندىقتان ەلباسى پارتياسىنىڭ نەگىزگى تىرەگى ايەلدەر جانە پرەزيدەنتتىڭ ەلدىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان باعدارلامالارىنىڭ ورىندالۋىنا ۇلەس قوسىپ جاتقان دا سولار دەپ ايتا الامىز, – دەدى ول.
ەۋروپا قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى ەليزابەت نەلسون قازاقستاندا ىسكە اسىپ جاتقان «گەندەرلىك تەڭدىك» جوباسىنا توقتالدى. جوبا قازاقستان ەكونوميكاسىن دامىتۋعا ايەلدەردىڭ بەلسەنە اتسالىسۋىن كۇشەيتۋگە باعىتتالعان. بۇگىنگى تاڭدا ايەلدەردىڭ باستاماسىمەن قولعا الىنعان 2 مىڭ ميكرو-نەسيەلى جوباعا 26 ملرد تەڭگە نەسيە بەرىلدى. جالپى, ەققدب 4 جىلدىڭ ىشىندە قازاقستاندا 1 ملرد اقش دوللارىنىڭ جوبالارىن نەسيەلەندىرۋدى جوسپارلاپ وتىر. سونىڭ 320 ملن دوللارى بۇگىنگە دەيىن بەرىلدى, دەدى ە.نەلسون.
اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى ەرلان نىسانباەۆ ءوزىنىڭ سوزىندە مينيسترلىك پەن «قازاگرو» حولدينگى اۋىل ايەلدەرىنىڭ كاسىپكەرلىكپەن اينالىسۋىن ارنايى قولداپ جۇرگەنىن تىلگە تيەك ەتتى. «سوڭعى بەس جىلدا باعاسى 940 ملرد تەڭگە بولاتىن 68 مىڭ نەسيە بەرىلدى. سونىڭ ىشىندە 137 ملرد تەڭگەنىڭ 21 مىڭ نەسيەسى ايەلدەرگە بەرىلدى», دەدى ول.
بۇگىن فورۋم ءوزىنىڭ جۇمىسىن ودان ءارى جالعاستىرادى. سونىمەن قاتار اۋىل ايەلدەرىنە جاريالانعان كونكۋرسقا سايكەس ماراپاتتار تاپسىرىلاتىن بولادى.
جاقسىباي سامرات,
«ەگەمەن قازاقستان»
