ۇقشۇ جيىنىنا قازاقستان پرەزيدەنتىنەن وزگە, اتالعان ۇيىمعا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ باسشىلارى – بەلارۋس رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى الەكساندر لۋكاشەنكو, قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى سوورونباي جەەنبەكوۆ, رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين, تاجىكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ەمومالي راحمون, ارمەنيا رەسپۋبليكاسى پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى نيكول پاشينيان جانە وسى ۇيىمنىڭ باس حاتشىسى مىندەتىن اتقارۋشى ۆالەري سەمەريكوۆ قاتىستى.
قازاقستان پرەزيدەنتى باسقوسۋ الدىندا ۇقشۇ مۇشە مەملەكەتتەرىنىڭ باسشىلارىن جەكە-جەكە كۇتىپ الىپ, مۇنان سوڭ پرەزيدەنتتەر ەستەلىك سۋرەتكە ءتۇسۋ راسىمىنە قاتىستى.
پرەزيدەنتتەردىڭ شاعىن قۇرامداعى كەزدەسۋىندە كەڭەس مۇشەلەرى حالىقارالىق جانە وڭىرلىك قاۋىپسىزدىك پروبلەمالارىن, ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك شارتى ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ وسى ۇيىم اياسىنداعى جانە حالىقارالىق ارەناداعى ىقپالداستىق ماسەلەلەرىن تالقىلادى.
جيىندى اشقان قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ارىپتەستەرىن ەلىمىزدىڭ باس قالاسى – استانادا ۇقشۇ-نىڭ كەزەكتى ءسامميتىن وتكىزۋگە بايلانىستى قارسى الىپ وتىرعانىنا قۋانىشتى ەكەنىن جەتكىزدى. سودان سوڭ سەسسيانىڭ كۇن ءتارتىبىن جاريالاپ, وتىرىستى وتكىزۋدىڭ شارتتارىمەن تانىستىردى. پرەزيدەنتتەر كۇن تارتىبىندەگى جيىرمادان اسا ماسەلەنىڭ بىرقاتارىن شاعىن قۇرامدا جابىق ەسىك جاعدايىندا تالقىلادى.
جالپى, ەلىمىز ءۇشىن اتالعان سەسسيا قازاقستاننىڭ 2018 جىلى ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك شارتى ۇيىمىنا توراعالىق ەتۋى شەڭبەرىندە نەگىزگى جانە قورىتىندى ءىس-شارا بولعاندىعىمەن دە ماڭىزدى. ويتكەنى, وتىرىس بارىسىندا ۇقشۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارى قازاقستاننىڭ توراعالىق ەتۋ كەزەڭىندە ەلىمىز ۇسىنعان ۇيىمنىڭ باسىم باعىتتارىن ىسكە اسىرۋدىڭ نەگىزگى ناتيجەلەرىن قورىتىندىلادى.
سەسسيادا قىرعىزستاننىڭ كەلەسى سەسسياارالىق كەزەڭدەگى توراعالىعىنىڭ باسىمدىقتارى دا ءسوز بولادى.
ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك كەڭەسى سەسسياسىنىڭ كەڭەيتىلگەن قۇرامداعى وتىرىسىندا قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ الدىمەن قازاقستان ۇقشۇ-نى بەدەلدى ءارى ءتيىمدى قۇرىلىم رەتىندە سانايتىندىعىن ايتتى.
– ۇيىمعا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ بەلسەندى ءارى جان-جاقتى قولداۋىنىڭ ارقاسىندا قازاقستاننىڭ توراعالىعى ۋاقىتىنداعى مىندەتكە العان باسىمدىقتار تولىق جۇزەگە اسىرىلدى, – دەگەن پرەزيدەنت قازاقستان توراعالىعىنىڭ العاشقى قورىتىندىلارىن جاريا ەتتى.
– بىرىنشىدەن, ءبىز اسكەري سالادا ۇقشۇ-نىڭ بىرىككەن شتابىن رەفورمالاۋدى جوسپارلى تۇردە اياقتادىق. ءبىزدىڭ قاۋىپسىزدىگىمىزگە الەۋەتتى قاتەرلەردى انىقتاۋ بويىنشا مۇمكىنشىلىكتى كەڭەيتۋگە ارنالعان ۇقشۇ-نىڭ تولىققاندى داعدارىستىق ارەكەت ەتۋ قىزمەتىن دايىنداۋ اياقتالىپ كەلەدى. قىرعىزستان اۋماعىندا «جاۋىنگەرلەر باۋىرلاستىعى-2018» وقۋ-جاتتىعۋى شۇعىل ارەكەت ەتۋ ۇجىمدىق كۇشتەرىنىڭ بولىمشەلەرىن جانە ۇقشۇ بىتىمگەرشىلىك باتالونىن تارتۋ ارقىلى وتكىزىلدى. ەكىنشىدەن, الماتىدا ۇقشۇ-نىڭ اسكەري تەحنيكالىق ىنتىماقتاستىققا ارنالعان مەملەكەتارالىق كوميسسياسىنىڭ وتىرىسى وتكىزىلىپ, قارۋ-جاراق پەن اسكەري تەحنيكانى ستاندارتتاۋ جونىندەگى ۇيلەستىرۋ كەڭەسى قۇرىلدى. ۇشىنشىدەن, بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 73-سەسسياسىندا قازاقستاننىڭ تەرروريزمنەن ازات بەيبىت الەم قۇرۋعا ارنالعان امبەباپ كودەكس قابىلداۋ تۋرالى باستاماسى ءساتتى جۇزەگە اسىرىلدى. بۇگىندە بۇل كودەكسكە 70 مەملەكەت قوسىلدى. تورتىنشىدەن, قازىرگى زامانعى كيبەرقاۋىپتەرگە قارسى تۇرۋعا باعىتتالعان بىرلەسكەن جۇمىستار جالعاسىن تاپتى. بەسىنشىدەن, ەسىرتكىنىڭ زاڭسىز اينالىمىمەن كۇرەس ماسەلەسى دە ۇقشۇ-نىڭ تىڭعىلىقتى نازارىندا بولدى. وتكەن كەزەڭ ىشىندە «ارنا» اتتى ەكى وپەراتسيا جۇرگىزىلدى. بۇعان قوسا, ونىڭ اياسىندا قازاقستاننىڭ وڭتۇستىگىندە «قىزىل بارحان» ارناسى» حالىقارالىق ەسىرتكىگە قارسى وپەراتسياسى ءوتتى, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
كەڭەيتىلگەن وتىرىستان سوڭ قازاقستان پرەزيدەنتى ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك شارتى ۇيىمى ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك كەڭەسى سەسسياسىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ءباسپاسوز ءماسليحاتىن وتكىزدى.
مەملەكەت باسشىسى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ وكىلدەرى الدىندا سويلەگەن سوزىندە ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك شارتى ۇيىمىنىڭ ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك كەڭەسى اياسىندا وتكەن كەزدەسۋلەردىڭ دوستىق ءارى سىندارلى سيپاتىن اتاپ ءوتتى.
– ءبىز مەملەكەتتەرىمىزدىڭ قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋ جولىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىلىنىڭ بارلىق دەرلىك ماسەلەلەرىن قاراستىردىق. ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك شارتى ۇيىمىن دامىتۋدىڭ نەگىزگى باعىتتارى, سونداي-اق حالىقارالىق جانە وڭىرلىك ساياساتتىڭ وزەكتى پروبلەمالارى جونىندە سىندارلى پىكىر الماستىق. قازاقستاننىڭ ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك شارتى ۇيىمىنا توراعالىق ەتۋىنە وراي بەلگىلەنگەن باسىمدىقتاردىڭ ورىندالۋىن قورىتىندىلادىق, – دەدى ەلباسى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك شارتى ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەتتەر تاراپىنان قازاقستاننىڭ وسى حالىقارالىق ۇيىمعا توراعالىق ەتۋى كەزىندە اتقارعان جۇمىستارىنا جوعارى باعا بەرىلگەنىن ايتتى.
سونىمەن قاتار قازاقستان پرەزيدەنتى بۇگىن ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك شارتى ۇيىمى اياسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى نىعايتۋعا جانە ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ تەتىكتەرىن جەتىلدىرۋگە باعىتتالعان ماڭىزدى شەشىمدەردىڭ قابىلدانعانى جونىندە ايتتى.
– بىرلەستىكتىڭ الداعى كەزەڭگە ارنالعان مىندەتتەرى مەن جوسپارىن قامتيتىن قورىتىندى دەكلاراتسيا ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك شارتى ۇيىمىنىڭ استاناداعى ءسامميتىنىڭ نەگىزگى ساياسي قۇجاتىنا اينالدى. «حالىقارالىق تەرروريستىك ۇيىمدار جاعىندا قارۋلى قاقتىعىستارعا قاتىسقان ادامدارعا قاتىستى ۇيلەستىرىلگەن شارالار تۋرالى» مالىمدەمە قابىلداندى. ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك شارتى ۇيىمىنىڭ سەرىكتەسى جانە ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك شارتى ۇيىمى جانىنداعى باقىلاۋشى مارتەبەلەرىن قۇقىقتىق رەسىمدەۋ جونىندەگى ءبىزدىڭ بەلارۋستىك ارىپتەستەرىمىز باستاعان جۇمىستى اياقتادىق. ءتيىستى قۇجاتتارعا قول قويىلدى, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
سونداي-اق قازاقستان پرەزيدەنتى بۇگىنگى سەسسيا قورىتىندىسى بويىنشا زاڭسىز ميگراتسياعا قارسى تۇرۋ جۇيەسىن دامىتۋ جونىندەگى ءىس-قيمىل جوسپارى جانە ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك شارتى ۇيىمىنا مۇشە ەلدەردىڭ مۇددەسى ءۇشىن ۇيلەستىرىلگەن اقپاراتتىق ساياساتتى دامىتۋ جونىندەگى ءىس-شارالار جوسپارى بەكىتىلگەنىن ايتتى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءسوزىنىڭ سوڭىندا باق وكىلدەرىنە كەلەسى سەسسياارالىق كەزەڭدە ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك شارتى ۇيىمىنا قىرعىز رەسپۋبليكاسى توراعالىق ەتەتىنىن مالىمدەدى. مەملەكەت باسشىسى قىرعىز رەسپۋبليكاسى ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك شارتى ۇيىمىنا جوعارى دەڭگەيدە توراعالىق ەتىپ, وسى ۇيىمنىڭ ودان ءارى جان-جاقتى دامۋىنا زور ۇلەس قوساتىنىنا سەنىم ءبىلدىردى.
جالپى, ۇقشۇ ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك كەڭەسىندە جيىرمادان اسا حالىقارالىق جانە ءوڭىر-
ارالىق كەلىسىمدەرگە قول قويدى.
سەسسيا بارىسىندا, سونداي-اق مەملەكەتتەر باسشىلارى ۇقشۇ مەملەكەتارالىق اسكەري-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىعى جونىندەگى كوميسسيا توراعاسى ەتىپ رەسەي ۇكىمەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى يۋري ءبوريسوۆتى تاعايىنداۋعا كەلىسىم بەردى.
ۇقشۇ توراعالىعى 2018-2019 جىلدارى قىرعىز رەسپۋبليكاسىنا وتەتىندىكتەن, ەل پرەزيدەنتى سوورونباي جەەنبەكوۆ سەسسيا بارىسىندا قىرعىزستاننىڭ توراعالىق كەزەڭىندەگى باسىمدىقتارىن اتادى. ەلباسى قىرعىز تاراپىنىڭ جۇمىستى جۇيەلى ءارى تابىستى جالعاستىراتىندىعىنا سەنىم ءبىلدىرىپ, باۋىرلاس مەملەكەتكە بارىنشا قولداۋ كورسەتىلەتىندىگىن جەتكىزدى.
ۇيىمعا مۇشە-مەملەكەتتەردىڭ باسشىلارى ۇقشۇ-نىڭ جاڭا باس حاتشىسىن تاعايىنداۋ ماسەلەسىن دە تالقىلادى. ماسەلەنىڭ ءمانىسىن اشىپ ايتار بولساق, باس حاتشى لاۋازىمىنا 2017 جىلدىڭ مامىر ايىندا تاعايىندالعان ارمەنيانىڭ وكىلى يۋري حاچاتۋروۆتى ارمەنيا تاراپى بيىل قىزمەتىنەن قايتارىپ الدى. ۇيىمنىڭ بەكىتىلگەن قاعيداسى بويىنشا ۇقشۇ باس حاتشىسى مۇشە-مەملەكەتتەردىڭ اراسىنان الىپپە بويىنشا اۋىسىمدىق تارتىپپەن ءۇش جىلعا تاعايىندالادى. بۇل ماسەلەگە بايلانىستى پىكىرىن بىلدىرگەن قازاقستان پرەزيدەنتى ۇقشۇ باس حاتشىسىن تاعايىنداۋ ماسەلەسى جەلتوقسان ايىندا سانكت-پەتەربۋرگ قالاسىندا وتەتىن جيىندا تۇپكىلىكتى شەشىلەتىندىگىن اتاپ ءوتتى.
جالپى, 2017 جىلعى 30 قاراشادا مينسك قالاسىندا وتكەن ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ سەسسياسىندا ۇقشۇ-داعى توراعالىق قازاقستانعا وتكەنى بەلگىلى. مىنە, تۋرا ءبىر جىلدان سوڭ قورىتىندىسى شىعارىلعان توراعالىق قىزمەت ەلىمىزدىڭ ابىرويىن اسقاقتاتا ءتۇستى. بارلىق مىندەتتەمەلەر, كەشەندى جوسپارلار تولىق ورىندالدى. جالپىلاي العاندا, ۇقشۇ-نى دامىتۋ مەن جەتىلدىرۋدە ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ قوسقان ۇلەسى وراسان. اتاپ ايتقاندا, ۇجىمدىق جەدەل دەن قويۋ كۇشتەرى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ باستاماسىمەن قۇرىلىپ, جۇيەلى تۇردە دامۋدا. اتالعان ءىس-شارالار مەن جاسالعان تەتىكتەردىڭ كەشەنى قازاقستاننىڭ ۇلتتىق قاۋىپسىزدىگى مەن جالپى ءوڭىردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە ەداۋىر ۇلەسىن قوسۋعا مۇمكىندىك بەرۋدە.
سەرىك ابدىبەك,
«ەگەمەن قازاقستان
