مىندەتتى مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىندە (بۇدان ءارى - ممسج) دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن دامىتۋدىڭ نەگىزگى باعىتتارىنىڭ ءبىرى كومپيۋتەرلىك اقپاراتتىق جانە كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالاردى كەڭىنەن قولدانۋ. بۇگىنگى تاڭدا دەنساۋلىق ساقتاۋدى اقپاراتتاندىرۋدى دامىتۋ ۇردىستەرى مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋدىڭ قولجەتىمدىلىگىن جانە ساپاسىن ارتتىرۋ ماسەلەلەرىندەگى مەديتسينانى يننوۆاتسيالىق دامىتۋدىڭ ماڭىزدى فاكتورلارىنىڭ بىرىنە اينالدى.
رەسپۋبليكانىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋدىڭ جاڭا دەڭگەيىنە كوشۋدە, ونى قالىپتاستىرۋ ءۇشىن مەنەدجمەنت جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ بارلىق باعىتتارىن جاڭعىرتىلعان جانە زاماناۋي مەديتسينالىق كومەككە بەيىمدەۋ ماسەلەلەرىنە قاتىستى زور جۇمىس جۇرگىزىلدى. مەملەكەت ۇردىسكە قاتىساتىن بارلىق مۇشەلەردىڭ پىكىرلەس ىنتىماقتاستىعىنا نەگىزدەلەتىن مەديتسينالىق كومەكتى كورسەتۋ مىندەتتەمەلەرىن جانە كەپىلدىكتەرىن قامتاماسىز ەتۋگە ارنالعان تەڭدەستىرىلگەن جانە تۇراقتى جۇيەنى قۇرۋ ماقساتىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن جەتىلدىرۋ باعىتىن تاڭدادى.
مىندەتتى مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىنە كوشۋمەن دەرەكتەردى بىرىڭعاي قويمادا ساقتاۋ ارقىلى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ بارلىق قولدانىستاعى اقپاراتتىق جۇيەلەرىن سىرتقى ات كومپانيالاردىڭ مەديتسينالىق اقپاراتتىق جۇيەلەرىمەن ينتەگراتسيالاۋدى جۇزەگە اسىرۋ جوسپارلانعان. ءۇردىستى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن دەنساۋلىق ساقتاۋدى اقپاراتتاندىرۋدىڭ نەگىزگى باعىتتارى ايقىندالدى.
1) رەسپۋبليكا بويىنشا بارلىق دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ قولدانىستاعى اقپاراتتاندىرۋ جۇيەسىمەن ءوزارا ءىس-قيمىلىن جۇزەگە اسىراتىن ءمامس جۇيەسىنىڭ بىرىڭعاي اقپاراتتىق كەڭىستىگىن قۇرۋدى ەنگىزۋ جانە قامتاماسىز ەتۋ.
2) ءمامس جۇيەسىن اقپاراتتاندىرۋ ماسەلەلەرىن نورماتيۆتىك-ادىستەمەلىك قامتاماسىز ەتۋ.
3) اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىكتى جانە اقپاراتتى قورعاۋدى قامتاماسىز ەتۋ.
دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن اقپاراتتاندىرۋدىڭ نەگىزى ماقساتتارى – شۇعىل جانە سەنىمدى اقپاراتتى بەرۋ جولىمەن مەديتسينالىق قىزمەتتەردى كورسەتۋ ساپاسىن قامتاماسىز ەتۋگە قولداۋ كورسەتۋ. كەز كەلگەن اقپارات جەلىسىندەگىدەي قۇپيالىلىق ماسەلەسىنە قاتىستى دەربەس دەرەكتەرگە رۇقساتسىز كىرۋ مۇمكىندىگىن بەرمەيتىن جانە ولارعا رۇقساتسىز كىرۋ فاكتىسىن ۋاقتىلى انىقتاۋدى قامتاماسىز ەتەتىن قورعانىس جۇيەسىن قۇرۋ ماڭىزدى.
ساقتاندىرۋ جۇيەسىندە قۇرىلاتىن اقپاراتتىق جۇيەلەر بولاشاقتا ءارتۇرلى كوزدەردەن, ونىڭ ىشىندە ءمامس شەڭبەرىندە الىناتىن اقپاراتتى ينتەگراتسيالاۋى جانە بىرىكتىرۋى ءتيىس.
اقپاراتتىق رەسۋرستار مەن تەحنولوگيالار دامۋ مۇمكىندىكتەرىن, ستراتەگيالاردى, ءمامس تيىمدىلىگىن جوسپارلاۋ, باسقارۋ جانە ايقىنداۋ ادىستەرىن بەلگىلەيتىن اناعۇرلىم تۇبەگەيلى فاكتورلارعا اينالۋىنا بايلانىستى, مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسى شەڭبەرىندە كەشەندى اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەنى ودان ءارى دامىتۋ ازاماتتارعا مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋ دەڭگەيىن ارتتىرۋ مۇمكىندىگىن بەرەدى.
ءمامس شەڭبەرىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ قۇرىلىمىنا اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردى بەلسەندى ەنگىزۋمەن دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن اقپاراتتاندىرۋدى ىسكە اسىرۋدان تيىمدىلىك كورسەتكىشىنە قول جەتكىزۋ ماڭىزدى. بۇل ءتيىستى اقپاراتتىق-تالداۋ جۇيەلەرىن قۇرۋ, سونداي-اق حالىق دەنساۋلىعىنىڭ جاي-كۇيىن مونيتورينگتەۋ جۇيەسىن دامىتۋ ەسەبىنەن باسقارۋعا جۇمسالاتىن شىعىنداردى ازايتۋ, ەڭبەكتى كوپ قاجەت ەتەتىن وپەراتسيالاردى اۆتوماتتاندىرۋ, دەرەكتەردىڭ سەنىمدىلىگىن ارتتىرۋ, اقپاراتتىق قىزمەت كورسەتۋ جەدەلدىگىن, قابىلداناتىن شەشىمدەردىڭ شۇعىلدىعىن جانە ساپاسىن ارتتىرۋ ەسەبىنەن مەديتسينالىق پەرسونال جۇمىسىنىڭ تيىمدىلىگىن جوعارىلاتۋدان تۇرادى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ حالقىن قامتۋعا مۇمكىندىك بەرگەن قۇرالداردىڭ ءبىرى «بەكىتىلگەن حالىق تىركەلىمى» پورتالى. بەكىتىلگەن حالىق تىركەلىمى وبلىستاردىڭ, استانا جانە الماتى قالالارىنىڭ تۇرعىندار سانىنا ەسەپتى «بەكىتىلگەن حالىق تىركەلىمىندە» تىركەۋ ارقىلى ايقىندايدى جانە ونى جۇرگىزۋ كەزىندە تۋىنداعان قاتىناستاردى رەتتەيدى. مىندەتتى مەديتسينالىق ساقتاندىرۋدى ەنگىزۋ شەڭبەرىندە جىل سايىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ءاربىر ازاماتىنىڭ جانە ورالمانداردىڭ الەۋمەتتىك مارتەبەسىن انىقتاۋمەن حالىقتى بەكىتۋ ناۋقانى وتكىزىلەدى. وسىلايشا ازامات مساك كورسەتەتىن مەديتسينالىق ۇيىمعا ەركىن تاڭداۋ بويىنشا بەكىتىلەدى.
بەكىتۋ پاتسيەنتكە مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدىك بەرىلگەن كولەمىنىڭ (تمككك) شەڭبەرىندە جانە مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىندە ء(مامس) مەديتسينالىق-سانيتارلىق العاشقى كومەكتى تەگىن الۋ قۇقىعىن بەرەدى.
«بەكىتىلگەن حالىق تىركەلىمى» (بۇدان ءارى – بحت پورتالى) – قازاقستان رەسپۋبليكاسى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسى بىرىڭعاي اقپاراتتىق دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ (بۇدان ءارى – بادسج) مىندەتتەرىن ورىنداۋعا قاجەتتى, جەكە تۇلعالار تۋرالى كوپتەگەن دەرەكتەردى ساقتاۋعا ارنالعان اقپاراتتىق ماسسيۆتەر جيناعى. پورتال بەكىتىلگەن حالىقتىڭ ناقتى سانى تۋرالى بىرىڭعاي ورتالىقتاندىرىلعان بازانى قالىپتاستىرۋ ءۇشىن ارنالعان. جۇيەدە مساك ۇيىمدارىنا بەكىتىلۋ جاعدايى «بەكىتىلۋ مارتەبەسى» اتىمەن اقپاراتتىق وبەكتىلەر جيناعى رەتىندە سيپاتتالادى.
بەكىتىلگەن حالىق تىركەلىمى كىشى جۇيەلەر مەن مودۋلدەردەن تۇرادى, ولاردىڭ ءاربىرى بەلگىلى ءبىر مىندەتتەردى شەشۋگە باعىتتالعان كەيبىر ارەكەتتەردى اۆتوماتتاندىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. وسىلايشا پورتالدىڭ فۋنكتسيونالىنا حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ۋچاسكەلەرى تۋرالى مالىمەتتەردى جۇرگىزۋ, جەكە تۇلعالار تىركەلىمىن جۇرگىزۋ, پاتسيەنتتەردى بەكىتۋگە/ تىركەۋدەن الىپ تاستاۋعا سۇراۋلاردى تىركەۋ جانە وڭدەۋ, بەكىتىلگەن حالىق تۋرالى مالىمەتتەردى جۇرگىزۋ, تۋ جانە ءولىم جاعدايلارىن تىركەۋ, سونداي-اق ەسەپتىلىكتى قالىپتاستىرۋ كىرەدى.
مساك سۋبەكتىلەرىنە حالىقتى بەكىتۋ ءتارتىبى مەديتسينالىق ۇيىمدى ەركىن تاڭداۋ قۇقىعى بويىنشا باسقا اكىمشىلىك-اۋماقتىق بىرلىكتە ورنالاسقان جاقىن جەردەگى مساك ۇيىمىنا بەكىتىلەتىن شەكارالاس اۋماقتاردا تۇراتىن ازاماتتاردى قوسپاعاندا, تۇراقتى نەمەسە ۋاقىتشا تۇرعىلىقتى, جۇمىس ىستەيتىن, وقيتىن جەرى بويىنشا ءبىر اكىمشىلىك-اۋماقتىق بىرلىك شەگىندە دارىگەردى, مەديتسينالىق ۇيىمدى ەركىن تاڭداۋ قۇقىعى نەگىزىندە جۇزەگە اسىرىلادى.
مساك بەكىتۋ ءۇشىن ازاماتتىڭ ءوزى نەمەسە ونىڭ زاڭدى وكىلى جازباشا تۇردە ەركىن نىساندا ءوتىنىش بەرەدى نەمەسە ءوتىنىش «ەلەكتروندىق ۇكىمەت» ۆەب-پورتالى ارقىلى تىركەلەدى. بەكىتىلۋگە سۇراۋ سالۋ مالىمەتتەرىن تىركەۋ كەزىندە بحت اقپاراتتىق جۇيەسىنە ەنگىزىلەدى, ازامات «بەكىتىلدى» دەگەن مارتەبە الادى. ومىرلىك تسيكلدىڭ پروتسەسىندە پاتسيەنت «بەكىتىلۋگە سۇراۋ سالۋ» – «بەكىتىلدى» كەزەڭدىلىگىمەن بەكىتىلۋ مارتەبەسىن وزگەرتەدى.
جىل سايىن 15 قىركۇيەكتەن باستاپ 15 قاراشاعا دەيىن وتكىزىلەتىن بەكىتۋ ناۋقانى بارىسىندا ەلدىڭ ءاربىر تۇرعىنى ءوزىنىڭ مساك تيىستىلىگىن عانا ەمەس, سونداي-اق ءوزىنىڭ الەۋمەتتىك مارتەبەسىن (جالدامالى جۇمىسكەرلەر, ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعان, رەسمي كىرىستەرى جوق نەمەسە ەش جەردە جۇمىسسىز رەتىندە تىركەلمەگەن ازاماتتار جانە ت.ب.) انىقتاۋعا مۇمكىندىگى بار. الەۋمەتتىك مارتەبەنى دۇرىس انىقتاۋ ادامنىڭ وزىنە, سونداي-اق مەديتسينالىق ۇيىمعا ماڭىزدى.
دانيار ماقاشەۆ,
باتەن قۇداباەۆا,
ازامات شاحمەتوۆ,
زارينا كەلدىباەۆا,
«رەسپۋبليكالىق ەلەكتروندىق دەنساۋلىق ساقتاۋ ورتالىعى» شجق رمك مەديتسينالىق-اقپاراتتىق تالداۋ دەپارتامەنتى مونيتورينگتەۋ جانە تالداۋ ءبولىمى
