32 تىلىگى بار كومپيۋتەرلىك توموگرافتىڭ كومەگى كوپ
وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى ماماندارىنىڭ ايتۋىنشا, اياگوزدەگى ورتالىق ءۇرجار, تارباعاتاي مەن جارما (200 مىڭ تۇرعىن), ال زىريانداعى ورتالىق كاتونقاراعاي مەن كۇرشىم (120 مىڭ تۇرعىن) اۋداندارىنىڭ جالپى سانى 320 مىڭعا جۋىق حالقىنا قىزمەت كورسەتپەك. وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى اسەم ءنۇسىپوۆا اياگوز بەن زىريانداعى ورتالىقتاردى اشۋعا «پارىز» قورىنان 1,7 ميلليارد, ال ەكى اۋدانداعى پەرزەنتحانالاردى ءۇشىنشى دەڭگەيگە كوتەرۋ ءۇشىن 800 ميلليون تەڭگە كولەمىندە قارجى بولىنگەنىن ايتادى. سونىمەن قاتار اياگوزدەگى اۋداندىق اۋرۋحانانىڭ 6 مامانى انگليادا ءۇش ايلىق كۋرستان ءوتىپ كەلىپتى. ال اياگوز بەن زىرياندا اشىلعان ورتالىقتىڭ 16 مامانى استانا, سەمەي قالالارىندا بىلىكتىلىكتەرىن ارتتىردى.
جاقىندا اياگوز قالاسىنا جولىمىز تۇسكەندە اۋداندىق اۋرۋحانا ىشىنەن اشىلعان ينسۋلت ورتالىعىنىڭ جۇمىسىمەن جاقىنىراق تانىستىق. ينسۋلت ورتالىقتارى نەگە اياگوز بەن زىرياندا اشىلدى؟ ويتكەنى اياگوز دە, زىريان دا توعىز جولدىڭ تورابىندا ورنالاسقان. تەمىر جول دا بار, كولىك تە جەڭىل قاتىنايدى. بۇل – ءبىر. ەكىنشىدەن, ءۇرجار, تارباعاتاي, كاتونقاراعاي, كۇرشىم سياقتى شالعايداعى اۋدان تۇرعىندارىنا سەمەي مەن وسكەمەنگە سابىلعاننان گورى اياگوز بەن زىرياننىڭ جاقىن ەكەندىگى انىق. قوش, اياگوزدەگى ورتالىققا كەلەيىك. ينسۋلت ورتالىعى جوعارىدا ايتىپ وتكەنىمىزدەي اۋداندىق اۋرۋحانانىڭ ءبىرىنشى جانە ءتورتىنشى قاباتتارىنا ورنالاسقان. وبلىستىق «پارىز» قورىنان بولىنگەن 73 ميلليون تەڭگەگە 1 قابات تولىقتاي جاڭارتىلدى. كىرەبەرىستەگى ەدەنگە ەمحاناعا كەلگەن ناۋقاستىڭ جاعدايىن انىقتايتىن ءۇش جولاق (قىزىل – شۇعىل كومەك, سارى – جەدەل كومەك, جاسىل – جەدەل ەمەس كومەك) سىزىلىپ, ءبىرىنشى قابات اپپاق تۇسكە بويالىپ, سىرقاتتاردى قابىلدايتىن, دارىگەرلەر وتىراتىن بولمەلەردىڭ بارلىعى جاڭا كەيىپكە ەنىپتى. اۋداندىق اۋرۋحانانىڭ باس دارىگەرى شالقار وماروۆ وبلىس اكىمى دانيال احمەتوۆتىڭ تىكەلەي قولداۋىمەن ورتالىققا جالپى سوماسى 639 ميلليون تەڭگەگە 46 ءتۇرلى جوعارى تەحنولوگيالى, زاماناۋي مەديتسينالىق قۇرىلعى ساتىپ الىنعانىن ايتتى. ءبىرىنشى قاباتقا ورنالاستىرىلعان ءبىر عانا كومپيۋتەرلىك توموگرافتىڭ ءوزى 300 ميلليون تەڭگە تۇرادى. جالپى, اياگوزدەگى ورتالىقتىڭ اشىلۋىنىڭ, ونىڭ ودان ءارى قاراي جۇمىس ىستەۋىنىڭ ءمانى مەن ماڭىزى وسى قىمبات قۇرىلعىعا بايلانىستى بولسا كەرەك. «مەديتسينادا ءينسۋلتتىڭ يشەميالىق جانە گەمورراگيالىق دەپ اتالاتىن ەكى ءتۇرى بار. گەمورراگيالىق ينسۋلتتە تامىر جارىلىپ, ميعا قان قۇيىلسا, يشەميالىق ينسۋلتتە تامىر قىسىلىپ, قان دۇرىس جۇرمەي قالادى. ەندى اۋدان دارىگەرلەرى بۇرىنعىداي وسكەمەننەن كەلەتىن سانيتارلىق اۆياتسيانى كۇتىپ, «بۇل ءينسۋلتتىڭ قاي ءتۇرى بولدى ەكەن؟» دەپ باستارى قاتىپ وتىرمايدى. كومپيۋتەرلىك توموگراف ەمحاناعا تۇسكەن ناۋقاستىڭ ءينسۋلتتىڭ قاي تۇرىنە شالدىققانىن لەزدە انىقتايدى. انىقتاعاننان كەيىن دارىگەرلەر ناۋقاستى ەمدەۋگە كىرىسەدى. ەڭ باستىسى, اياگوز, ءۇرجار مەن تارباعاتاي اۋدانىنىڭ اياق استىنان سىرقاتتانىپ, شۇعىل مەديتسينالىق كومەكتى قاجەت ەتەتىن تۇرعىندارى ەندى ۋاقىت جوعالتپايدى. بۇعان دەيىن وسكەمەن مەن سەمەي سەكىلدى قالالارعا بارىپ, ۋاقىت جوعالتىپ, سونىڭ كەسىرىنەن اۋرۋلارىن اسقىندىرىپ تا الاتىن. نەگىزى ينسۋلت العان ادامدار وسىنداي ورتالىقتارعا جەتكىزىلىپ, دەر كەزىندە كومپيۋتەرلىك توموگرافقا ءتۇسىپ, دياگنوزىن انىقتاسا, اۋرۋى اسقىنبايدى. ەمدەۋ شارالارى نەعۇرلىم تەز باستالسا, ادام تەزىرەك وڭالادى», – دەيدى اياگوز اۋداندىق اۋرۋحاناسىنىڭ رەنتگەنولوگ-دارىگەرى نازىگۇل جاكەنباەۆا.
نازىگۇل قازىر كومپيۋتەرلىك توموگرافپەن جۇمىس ىستەۋدى ۇيرەنىپ جاتىر. سەمەيدە بارىپ دايىندىقتان ءوتىپ كەلىپتى. ءبىز ورتالىققا بارعاندا وسكەمەندەگى وبلىستىق اۋرۋحانانىڭ رەنتگەنولوگ-دارىگەرى كوندرات كيرەەۆتى جولىقتىردىق. وبلىس ورتالىعىنان ارنايى كەلگەن دارىگەر اياگوزدىك ارىپتەستەرىنە كومپيۋتەرلىك توموگرافپەن جۇمىس ىستەۋدىڭ قىر-سىرىن ۇيرەتىپ جاتىر ەكەن. «اياگوزدەگى كومپيۋتەرلىك توموگرافقا 32 تىلىگى بار اپپارات ورناتىلعان. مۇنداي كومپيۋتەرلىك توموگراف ازىرگە وبلىس اۋداندارى ىشىندە تەك زىريان مەن اياگوزدە عانا بار. وسكەمەندە تۇرعان اپپاراتتان ەش كەم ەمەس. بۇل قۇرىلعى باس, مويىن, بەل ومىرتقا, كەۋدە, ىشكى ورگانداردىڭ بارلىعىنا دياگنوستيكا جاسايدى. كومپيۋتەرلىك توموگرافتىڭ ءبىر عاجابى, ءبىز كومپيۋتەردە وتىرىپ ادامنىڭ ميىنداعى تامىرلاردىڭ جاعدايىن, ونىڭ قىسىلىپ نەمەسە بىتەلىپ تۇرعانىنا دەيىن كورە الامىز. جول اپاتىنا تۇسكەن ادامداردى دا وسى ورتالىققا اكەلۋگە بولادى. گيپەرتونيامەن اۋىراتىن ادامدار سىرقاتىن اسقىندىرماس ءۇشىن پروفيلاكتيكا رەتىندە كومپيۋتەرلىك توموگرافقا ءتۇسىپ, دەنساۋلىقتارىن تەكسەرۋىنە بولادى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, اياگوزدە اشىلعان ينسۋلتتىك ورتالىق, وندا ورناتىلعان كومپيۋتەرلىك توموگراف اۋدانعا كورشىلەس وڭىرلەردىڭ تۇرعىندارىنا ۇلكەن كومەك بولادى دەپ ويلايمىن», دەيدى وسكەمەندىك دارىگەر.
ەسكەرتە كەتەر دۇنيە, جاڭادان اشىلعان ورتالىقتا شۇعىل جاعدايدا اۋرۋحاناعا تۇسكەن كەز كەلگەن ادامعا تەگىن قىزمەت كورسەتىلسە, الەۋمەتتىك جاعدايى تومەن جاندارعا, زەينەتكەرلەرگە, كوپبالالى انالارعا («التىن القا», «كۇمىس القا»), مۇگەدەكتەرگە ۇكىمەتتەن كۆوتا بەرىلەدى, ياعني جەڭىلدىكپەن ەمدەلۋگە مۇمكىندىك بار. سونىمەن قاتار اقىلى تۇردە دە مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتىلەدى.
مەديتسينالىق قۇرىلعىلار تۇگەل كومپيۋتەرلەندىرىلدى
ورتالىقتاعى ناۋقاستارعا اسا قاجەت قۇرىلعىنىڭ ءبىرى – كوپفۋنكتسيالى توسەك. ورتالىققا وسىنداي توسەكتىڭ 20-سى ساتىپ الىنىپتى. توسەك بولعاندا, جاي توسەك ەمەس. دارىگەرلەردىڭ ايتۋىنشا, بۇل توسەكتە تۇرۋعا, جۇرۋگە شاماسى كەلمەيتىن ناۋقاستار ەم قابىلدايدى. كوپفۋنكتسيالى دەپ اتى ايتىپ تۇرعانداي بۇل توسەك كومپيۋتەردىڭ, ءپۋلتتىڭ باسقارۋىمەن سىرقاتتىڭ باسىن, اياعىن, بەلىن كوتەرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. توسەكتىڭ باسىنا ورناتىلعان ارنايى مونيتور ارقىلى ەمدەلۋشىنىڭ دەنساۋلىق جاعدايىن, تىنىس الۋىن, جۇرەك سوعىسىن بىلۋگە بولادى. ينسۋلتتىك ءبولىمنىڭ باسشىسى, نەۆروپاتولوگ جانار قاباەۆا كوپفۋنكتسيالى توسەك 6 پالاتادا (ونىڭ ەكەۋى جاعدايى اۋىر ناۋقاستارعا ارنالعان) ورناتىلعانىن جەتكىزدى. ءبىزدى ورتالىق جۇمىسىمەن تانىستىرعان اياگوز اۋداندىق اۋرۋحاناسى باس دارىگەرىنىڭ ورىنباسارى ورالعازى ءجۇنىسوۆ ناۋقاستار رەانيماتسيادان كەيىن كوپفۋنكتسيالى توسەكتەر قويىلعان پالاتالارعا اۋىستىرىلىپ, بۇل جەردە 10-15 كۇن شاماسىندا ەم قابىلداعاننان سوڭ وڭالتۋ بولمەلەرىندە وڭالتۋ كۋرستارىنان وتەتىنىن تىلگە تيەك ەتتى.
ءبىز ارالاپ كورگەن وڭالتۋ بولمەسىنە BTL-6000 COMBI, Amadeo, Thera-trainer tigo, Kinetec Sentura, Pablo, Jojer Tilt, Kinetec Spektra knee دەپ اتالاتىن 7 بىردەي قۇرىلعى ورناتىلعان. اقايسىسىنىڭ قىزمەتى ءارتۇرلى. ءبىرى قول, ءبىرى اياق, ءبىرى يىق, ءبىرى مي جۇمىسىن جاقسارتۋعا ارنالعان. ەڭ عاجابى, ءبارى دە كومپيۋتەرلەندىرىلگەن. تەحنيكانىڭ ءتىلىن, تەحنيكانىڭ ەمەس-اۋ, اعىلشىن ءتىلىن بىلمەسەڭىز بۇل قۇرىلعىلاردىڭ جانىنا جاقىنداماعانىڭىز ابزال. وڭالتۋ بولمەسىندەگى قۇرىلعىلاردىڭ پايداسى تۋرالى وسى ورتالىقتىڭ قىزمەتكەرلەرى شىنار سابىرباەۆا مەن نۇرجان يمانشارتوۆا تاپتىشتەپ ايتىپ بەردى. ماسەلەن, BTL-6000 COMBI اپپاراتى ماسساج جاساۋ ارقىلى جانسىزدانىپ قالعان اياق پەن قولدىڭ قان اينالىمىن جاقسارتادى ەكەن. ساۋىقتىرۋ شاراسىن ناۋقاس جاتىپ قابىلدايدى. «ينسۋلت العان ادامداردا قان اينالىمى تومەندەيدى. بۇل قۇرىلعى قان اينالىمىن جاقسارتادى. ناۋقاس دياگنوزىنا, جاعدايىنا قاراي 10-15 مينۋت پروتسەدۋرانى قابىلدايدى», دەيدى شىنار سابىرباەۆا.
ال Amadeo جاتتىعۋ اپپاراتىن موتوريكاسى بۇزىلعان, ساۋساقتارى, اياقتارى تارتىلعان ناۋقاستار پايدالانادى. ءبارى كومپيۋتەردىڭ كومەگىمەن, دارىگەردىڭ باقىلاۋىمەن جۇزەگە اسىرىلادى. «بۇل – يننوۆاتسيالىق قۇرىلعى. كومپيۋتەردە ارنايى باعدارلاماسى بار. ءبىز كومپيۋتەرگە ناۋقاس تۋرالى دەرەكتەردى ەنگىزەمىز. ناۋقاستاردى وتىرعىزعاننان كەيىن قولىنا ماگنيت جابىستىرىلادى. بۇل اپپارات ادامنىڭ اياق-قولىن ءوزى قوزعايدى», دەيدى نۇرجان يمانشارتوۆا.
وڭالتۋ بولمەسىندە Pablo قۇرىلعىسىنا وتىرىپ ساۋىقتىرۋ شاراسىن قابىلداعان اياگوز قالاسىنىڭ تۇرعىنى ورالعايشا ىسقاقوۆانى سوزگە تارتقانىمىزدا اۋەلى مۇنداعى دارىگەرلەرگە العىسىن جەتكىزىپ: اياعىمدى باسا الماي قالعان ەدىم. ەم قابىلداپ جاتقانىما 8 كۇن بولدى. ءتاۋىر بوپ قالدىم», دەدى.
ورتالىقتا ءۇش وڭالتۋ بولمەسى بار. ۇشەۋىندە كورسەتىلەتىن قىزمەت تۇرلەرى ءۇش ءتۇرلى دەۋگە بولادى. اياگوزدىك دارىگەرلەرگە وڭالتۋ بولمەلەرىنە ورناتىلعان قۇرىلعىلاردى قالاي پايدالانۋ كەرەكتىگىن ماسكەۋدەن ارنايى شاقىرىلعان پروفەسسورلار بۇعان دەيىن ەكى مارتە كەلىپ, ۇيرەتىپ كەتىپتى.
اياگوزدىڭ 10 دارىگەرى انگلياعا وقۋعا بارادى
اۋداندىق اۋرۋحانانىڭ باس دارىگەرىنىڭ ورىنباسارى ورالعازى ءجۇنىسوۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇگىندە اياگوز اۋدانى بويىنشا تىركەلگەن اۋرۋ سانى – 8332. ونىڭ ىشىندە العاش رەت انىقتالىپ وتىرعانى – 4872. اۋداندا ديسپانسەرلىك ەسەپتە 7351 ادام تۇرادى. ال اۋدان بويىنشا 5567 ادام قان قىسىمىمەن اۋىرادى. ونىڭ 3407-ءى ءبىرىنشى رەت ەسەپكە الىنىپتى.
اياگوز اۋداندىق ەمحاناسىندا 2016 جىلى 125, 2017 جىلى 107, اعىمداعى جىلدىڭ 8 ايىندا 77 ادام ينسۋلتتەن ەمدەلىپ شىعىپتى. «اياگوزدەگى حالىق سانى 70 مىڭنىڭ ۇستىندە بولسا, ءۇرجار اۋدانىندا 80-90 مىڭ شاماسىندا تۇرعىن بار. ءبىز ارنايى ساراپتاما جاسادىق. ءۇرجار اۋدانىندا جىل سايىن 100-گە جۋىق, ال وعان قاراستى ماقانشىعا 40-60 ادام ينسۋلتپەن تۇسەدى ەكەن. ورتالىق ءۇش اۋداننىڭ 250 مىڭ حالقىنا قىزمەت كورسەتپەك. ءبىز ءبىر جىلدا ينسۋلتپەن تۇسەتىن ادام سانى 200-ءدىڭ مولشەرىندە بولادى دەپ ەسەپتەپ وتىرمىز. ءۇرجار, تارباعاتاي مەن جارمانىڭ اۋداندىق اۋرۋحانالارىنا: «ينسۋلتتىك ورتالىق اشىلدى. ناۋقاستاردى ەندى بىزگە جىبەرىڭىزدەر» دەپ حات جازدىق. ەندى سىرقاتتار اتالعان اۋدانداردان ءبىزدىڭ ورتالىققا كەلە باستايدى», دەيدى اۋداندىق اۋرۋحانانىڭ باس دارىگەرى شالقار وماروۆ.
ارينە, جوعارى تەحنولوگيالى, باعاسى قىمبات مەديتسينالىق قۇرىلعىلارمەن جۇمىس ىستەۋ وڭاي ەمەس. وسى رەتتە اۋداندىق اۋرۋحانانىڭ ءۇش نەۆروپاتولوگ, ءۇش انەستەزيولوگ-رەانيماتولوگ جانە ءبىر رەنتگەنولوگى بىلىكتىلىكتەرىن ارتتىرىپ, بىلىمدەرىن جەتىلدىردى. ال 2017 جىلى اۋداندىق اۋرۋحانانىڭ باس دارىگەرى شالقار وماروۆ باستاعان اكۋشەر-گينەكولوگ, نەوناتولوگ سەكىلدى 5 قىزمەتكەر انگليادا ءۇش ايلىق كۋرستان ءوتتى. بيىل اۋداندىق اۋرۋحانانىڭ 10 مامانى تاعى دا ۇلىبريتانياعا جىبەرىلمەك. رەتى كەلگەندە ايتا كەتەيىك, بۇگىندە وبلىستىڭ شالعاي اۋداندارىنداعى پەرزەنتحانالارعا دا ەرەكشە كوڭىل ءبولىنىپ جاتىر. ماسەلەن, اياگوز اۋداندىق اۋرۋحاناسىنىڭ ىشىندەگى پەرزەنتحانا بولىمىنە قازىرگى ۋاقىتتا 436 ميلليون تەڭگەنىڭ مەديتسينالىق قۇرىلعىلارى ورناتىلۋدا. جاقىندا اياگوز اۋدانىنا جۇمىس ساپارىندا ءوڭىر باسشىسى دانيال احمەتوۆ پەرزەنتحانانى كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزۋگە 111 ميلليون تەڭگە قارجى قاراستىرىلاتىنىن ايتقان-دى. دەمەك, پەرزەنتحانا كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزىلسە, ءۇشىنشى دەڭگەيدە جۇمىس ىستەيتىن بولادى.
ازامات قاسىم,
«ەگەمەن قازاقستان»
شىعىس قازاقستان وبلىسى,
اياگوز اۋدانى
