قالا اكىمى باۋىرجان بايبەك ەلباسى جۇرگىزىپ وتىرعان ەكونوميكالىق تۇراقتىلىق, بىرلىك پەن كەلىسىم سىندى ساليقالى ساياساتتىڭ ارقاسىندا حالىقتىڭ تۇرمىس جاعدايىن جاقسارتۋ ماقساتىندا الەۋمەتتىك قولداۋعا باسا نازار اۋدارىلىپ, وسى باعىتتاعى ماقساتتى جۇمىستارعا 1,5 ترلن تەڭگەدەن استام قارجى جۇمسالاتىنىن ايتتى.
بۇگىندە الماتى قالاسىنىڭ باسشىلىعى ءبىلىم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ, تۇرعىن ءۇي سالالارىن ساپالى دامىتۋ مەن قالا تۇرعىندارى ءۇشىن قولايلى جاعدايلار تۋعىزۋعا بايلانىستى 100-دەن استام ماقساتتى جوسپار قابىلداعان.
جولداۋدا ۋربانيزاتسيا ماسەلەسىن ويداعىداي شەشۋ مەن قالالاردى ودان ءارى دامىتۋعا ەرەكشە كوڭىل ءبولىندى. بۇگىندە الەمدىك ەكونوميكانىڭ 70 پايىزى قالالاردا قالىپتاساتىندىعىن نەگىزگە الاتىن بولساق, الماتى وسىنداي 600 مەگاپوليستىڭ قاتارىنا ەنگەن. وسى دەرەكتەردى نەگىزگە العان قالا اكىمى ەلباسى تاپسىرماسىن جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا حالىقارالىق كەڭەسشىلەرمەن بىرلەسە الماتىنىڭ 2050 جىلعا دەيىنگى دامۋ جوسپارىنىڭ ازىرلەنىپ جاتقاندىعىنا كوپشىلىكتىڭ نازارىن اۋداردى. ساراپشىلاردىڭ بولجامى بويىنشا, 2035 جىلى الماتى تۇرعىندارىنىڭ سانى 3 ميلليوننان اسادى. دەمەك, قالاداعى ەكونوميكالىق بەلسەندى تۇرعىندار 700 مىڭعا كوبەيمەك.
قازىرگى كەزدە الماتى ەكونوميكاسىنىڭ 80 پايىزدان استامىن ساۋدا مەن قىزمەت كورسەتۋ سالاسى قامتيدى. وسى ورايدا كولەڭكەلى اينالىمدى 40 پايىزعا قىسقارتۋ مىندەتتەلگەن جولداۋدى جۇزەگە اسىرۋعا بايلانىستى الماتى اكىمدىگى ساۋدا سالاسىن كولەڭكەدەن شىعارۋ باعىتىندا جۇيەلى ءارى تۇراقتى شارالاردى جۇزەگە اسىرىپ, بازارلاردى جاڭعىرتۋ باعىتىندا جۇمىس ىستەپ كەلەدى. سوڭعى 3 جىلدا ساۋدا سالاسىن دامىتۋعا 240 ملرد تەڭگەدەن استام قاراجات جۇمسالعان.
قالا باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, تسيفرلاندىرۋ – ەكونوميكانىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋدىڭ, كاسىپكەرلىكتە جانە بيزنەستەگى كەدەرگىلەردى جويۋدىڭ ەڭ ۇتىمدى جولى. قازىرگى كەزدە الماتىدا «Smart Almaty» بويىنشا 40-تان استام جوبا جۇزەگە اسۋدا. سيتۋاتسيالىق ورتالىق پەن BigData جۇمىسى جولعا قويىلعان. «وڭاي» جانە «ا-پاركينگتىڭ» تولەمدى جۇيەلەرى ىسكە قوسىلدى. ناتيجەسىندە 9 اي ىشىندە سالىق ءتۇسىمى وتكەن جىلدىڭ وسى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 12,7%-عا ارتىپ, 1,3 ترلن تەڭگەنى قۇرادى. ءوز كەزەگىندە سالىقتىڭ كوپ جينالۋى بيزنەسكە قولداۋ كورسەتۋگە جانە قالا تۇرعىندارىنىڭ الەۋمەتتىك شىعىندارىنا جۇمسالاتىن قارجىنى ارتتىرىپ وتىر.
قالا بيۋدجەتىنە 8 اي ىشىندە وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 13,2 پايىزعا سالىق كوپ جينالعان, شاعىن جانە ورتا بيزنەستەن 6 پايىزعا ارتىق سالىق ءتۇسىپ وتىر.
ۇستىمىزدەگى جىلى «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى بويىنشا 6 مىڭ وتباسى تۇرعىن ۇيگە قول جەتكىزدى, بۇل وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا ءۇش ەسە كوپ. «7-20-25» باعدارلاماسى دا بەلسەندى جۇزەگە اسۋدا. ەسكى ۇيلەردى جاڭعىرتۋدىڭ ينۆەستيتسيالىق الەۋەتى 320 ملرد تەڭگەنى قۇراسا, الداعى بەس جىلدا جەكە ينۆەستورلار ەسەبىنەن 23 مىڭ جاڭا پاتەردى ىسكە قوسۋ جوسپارلانىپ وتىر.
ەلباسى باستاماسىنىڭ ماڭىزدى بولىگى – ەڭ تومەنگى ەڭبەكاقىنى كوتەرۋ. وسى ورايدا الدىن الا ەسەپتەۋ بويىنشا الماتىدا بۇل كورسەتكىش 25 مىڭنان استام ادامدى قۇرايدى. وسىعان وراي الماتى جالاقى تولەۋدىڭ جاڭا جۇيەسىنە كوشەتىن بولادى. ءتيىمسىز شىعىنداردى وڭتايلاندىرۋ ارقاسىندا مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ جالاقىسى ورتا ەسەپپەن 2 ەسە وسەدى. جىل باسىنان بەرگى ارالىقتا 24 مىڭ جۇمىس ورنى قۇرىلسا, جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن تاعى دا 8 مىڭ جۇمىس ورىندارى اشىلادى. ال مەملەكەتتىك كاسىپورىنداردىڭ 49-ى قىسقارىپ, 32-ءسى باسەكەلەس ورتاعا بەرىلدى.
قالا كەڭىستىگىن جاقسارتۋ اياسىندا مەگاپوليستەگى تاريحي ورتالىقتاردىڭ ۇشتەن ەكىسى جاڭارتىلىپ, 524 كوشە مەن 1400 ەسكى اۋلالار قايتا جاراقتالعان. ينجەنەرلىك جۇيەلەر, جەر استى جولدارى كۇردەلى جوندەۋدەن ءوتتى. جىل اياعىنا دەيىن جاڭا قوعامدىق كولىكتىڭ ۇلەسى 80 پايىزعا جەتەتىن بولادى.
ورتالىقتاندىرۋ قاعيداسى بويىنشا قالاعا قوسىلعان الاتاۋ جانە ناۋرىزباي اۋداندارىنا 512 ملرد تەڭگەدەن استام ينۆەستيتسيا باعىتتالىپ, 11 مەكتەپ, 156 بالاباقشا جانە 10 مەديتسينالىق مەكەمە ىسكە قوسىلدى. جەكە ينۆەستيتسيا كولەمى 252 ملرد تەڭگەنى قۇراپ, كاسىپورىندار سانى 4 ەسەگە, سالىق كولەمى 10 ەسەگە ءوستى. ناتيجەسىندە قىزمەت كورسەتۋ ساپاسى جانە اۋدانداردىڭ 400 مىڭداي تۇرعىنىنىڭ الەۋمەتتىك جاعدايى جاقسارا ءتۇستى.
قالانىڭ سوڭعى كەزدەگى جەتىستىكتەرىن نەگىزگە العان قالا باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, ەلباسى جولداۋى وڭتۇستىك استانادا قولعا الىنعان الەۋمەتتىك جوبالارعا سەرپىن بەرەدى.
ەلۆيرا سەرىكقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»
