جوسپارعا ساي, ەكسپەديتسيا 2018 جىلعى 18 شىلدە مەن 29 قىركۇيەك ارالىعىندا 6 تۋريستىك كلاستەردى قامتي وتىرىپ, ماڭىزدى تابيعي نىساندارعا اپاراتىن 6 باعىت بويىنشا ءوتتى. 3 ايدا ەكسپەديتسيا قاتىسۋشىلارى قازاقستاننىڭ 11 وبلىسىندا 17 000 شاقىرىمنان استام جول ءجۇرىپ, ونداعان تابيعي ورىنعا, ساياباقتار مەن قورىقتارعا بارىپ قايتتى. تاۋلاردىڭ, وزەندەر مەن كولدەردىڭ, شاتقالداردىڭ, تاريحي كەشەندەر مەن ۇلى دالانىڭ كەرەمەت سۇلۋلىعىن كورىپ, ساياحاتشىلارىمىز, ءجۇرىپ وتكەن قيىندىعى مول جولدار ءۇشىن ماراپات العانداي سەزىمدە بولدى.
ەڭ اۋقىمدى « ۇلى دالا ەلىنە ساياحات» ەكسپەديتسياسى 18 شىلدەدە الماتىدا باستالدى, سول جەردەن «تيان-شان مارجاندارى» باعىتىنىڭ قاتىسۋشىلارى جولعا اتتانعان بولاتىن. الماتى وبلىسىندا وتكەن 12 كۇندە ساياحاتشىلار بايانكول اڭعارىندا بولىپ, حان-ءتاڭىرى سۇلۋلىعىن تاماشالادى, ودان كەيىن ءبىر ليتر سۋىنىڭ قۇرامىنداعى تۇزدىڭ مولشەرى 300 گراممعا دەيىن جەتەتىن تۇزكول تاۋ وزەنىندە بولدى. بۇل كولدىڭ ەمدىك قاسيەتى ءولى تەڭىزبەن بىردەي. شالكودە القابىنا جاز مەزگىلىندە وسى ماڭداعى ەلدى مەكەن تۇرعىندارى جايلاۋعا شىعادى, بۇل جەر, سۇلۋلىعىنان بولەك, ەكسپەديتسيا توبى كەلگەن كەزدە ءوتىپ جاتقان «جەتىسۋ جۇيرىگى» فەستيۆالىمەن قۋانتتى. فەستيۆالدا ساياحاتشىلارىمىز اۋدارىسپاق, قىز قۋ, قازاق كۇرەسى ءتارىزدى ۇلتتىق سپورت تۇرلەرىنەن وتكەن سايىستارعا جانە ءىس-شارانىڭ باستى سايىسى – بايگەگە كۋا بولدى, بايگە 4 ساناتتا ءوتتى. ماۋسىم ايىنان قىركۇيەك ايىنا دەيىن شالكودەدە جۇزگە جۋىق كيىز ءۇي تىگىلەدى, قويشىلار تۋريستەردى كەز كەلگەن ۋاقىتتا قۋانا قابىلدايتىنىن جەتكىزدى. ارى قاراي قاتىسۋشىلار اتپەن داردامتى تۋربازاسىنا بارىپ, سول جەردە قۇسبەگى قۋانىش يسابەكوۆپەن تانىستى. بۇركىتپەن اڭعا شىعۋ فرانتسيا, ۇلىبريتانيا, گەرمانيا جانە اراب ەلدەرىنەن كەلگەن تۋريستەر اراسىندا اسا تانىمال. ەكسپەديتسيا جىڭىشكە, شىلىك وزەندەرىن, اسسى ءۇستىرتىن, شارىن شاتقالىن, تۇرگەن اڭعارى مەن باتان شاتاقالىن ارالاپ, 29 شىلدەدە الماتىدا اياقتالدى.
شىعىس قازاقستان وبلىسى 5 تامىزدا بۇقتىرما سۋ قويماسىنان باستالعان «التاي – وركەنيەت بەسىگى» دەپ اتالاتىن باعىتىمەن 12 كۇن بويى ەكسپەديتسيا مۇشەلەرىنە ەستەن كەتپەس قۋانىش سىيلادى. بۇقتىرمادان كەيىن ساياحاتشىلار كاتون-قاراعاي ۇلتتىق ساياباعىنا, قاراكولگە, شيپالى رودون سۋى بار راحمان قاينارلارىنا, قازاقستاندا بالاماسى جوق III-IV عاسىرلارداعى ارحەولوگيالىق ەسكەرتكىش-مازار – بەرەل قورعانىنا باردى. سونداي-اق توپ باعىت بويىنشا ماڭايىنىڭ تابيعاتى جاندى باۋراپ الاتىن مارقاكولگە سوقتى. كول ماڭى قالىڭ ورمان, جاعاسى قۇلاما جارتاس, كەي جەرلەرى كوگالدى بولىپ كەلەدى. سول جەردەن ەكسپەديتسيا قاتىسۋشىلارى كەيدە «جالىندى جارتاس», «رۋحتار قالاسى» نەمەسە جەردەگى مارس بولشەگى دەپ اتالاتىن قيىن كەرىش شاتقالىنا بەت الدى. بۇل جەردىڭ اپتاپ ىستىعى مەن ءبىر تامشى سۋدىڭ بولماۋى اسا كوركەم جانە تىلسىم اتموسفەرا قالىپتاستىرادى. زايسان كولى (شەكەلمەس ءمۇيىسى), تارباعاتاي تاۋلارى جانە الاكول ارقىلى وتكەن ەستەن كەتپەس باعىت 16 تامىزدا اياقتالدى.
الماتى وبلىسى «جوڭعار الاتاۋى» باعىتىمەن ەكسپەديتسيا قاتىسۋشىلارىن تاعى دا ءتانتى ەتتى, باعىت 13 تامىزدا «التىنەمەل» ۇلتتىق ساياباعىنان باستالدى. ساياحاتشىلار 12 كۇن ىشىندە كەرەمەت نىسانداردا بولدى, ولار: قۇپياسى ءالى تولىق اشىلماعان بەسشاتىر قورىمى, ورگان مۋزىكاسىنا ۇقساس دىبىس شىعاراتىن ەرەكشە قاسيەتى بار ايعايقۇم. بايانجۇرەك تاۋىندا ەكسپەديتسيا مۇشەلەرى ەجەلگى تەمىر داۋىرىندە تاسقا سالىنعان سۋرەتتەردى كوردى.
جەتىسۋ جەرىنىڭ الۋان تۇرلىلىگى, سۇلۋلىعى, فلوراسى مەن فاۋناسىنىڭ بايلىعى ەكسپەديتسيا قاتىسۋشىلارىنا كەرەمەت اسەر سىيلادى. وعان قوسا, 24 تامىزدا اياقتالعان باستاپقى باعىتقا قاتىسۋشىلاردىڭ ۇسىنىسىمەن وزگەرىستەر ەنگىزىلدى. وسى ۇسىنىستار نەگىزىندە قازىر تۋريستىك كومپانيالار جوڭعار الاتاۋىنىڭ اينالاسى بويىنشا ەڭ وڭتايلى تۋرلاردى جاساۋدا.
«سارىارقا» باعىتى - بۇل اقمولا, پاۆلودار, قاراعاندى جانە سولتۇستىك قازاقستان وبلىستارىنىڭ سۇلۋلىعىنا سۇقتاندىرعان 16 كۇندىك جول. باعىت بويىنشا قاتىسۋشىلار 5 ۇلتتىق تابيعي ساياباقتا بولدى, ولار: «بۇيراتاۋ» مەملەكەتتىك ۇلتتىق تابيعي ساياباعى, مۇندا قاتىسۋشىلار ءارتۇرلى قۇستار مەكەن ەتەتىن ءاجىباي كولىن كورسە, باياناۋىل ۇلتتىق تابيعي ساياباعىندا سۋى تۇنىق تورايعىر كولىنىڭ كوركىن تاماشالادى; قارقارالى مەملەكەتتىك ۇلتتىق تابيعي ساياباعىندا اڭىزعا اينالعان شايتانكولدى كوزىمەن كورىپ قايتتى; سودان سوڭ «كوكشەتاۋ» مەملەكەتتىك ۇلتتىق تابيعي ساياباعى مەن «بۋراباي» ۇلتتىق تابيعي ساياباعىندا بولدى. ودان بولەك, قاتىسۋشىلار بالقاش كولىندە, شۇناق مەتەوريت كراتەرىندە, تەرەكتى شاتقالىندا جانە يۋنەسكو دۇنيەجۇزىلىك مۇراسىنىڭ تىزىمىنە كىرەتىن قورعالجىن مەملەكەتتىك تابيعي قورىعىندا بولدى. باعىت 4 قىركۇيەكتە اياقتالدى, قاتىسۋشىلاردىڭ ايتۋىنشا بۇل ەڭ قىزىق باعىتتاردىڭ ءبىرى بولدى.
ءوز كەزەگىندە قىزىلوردا, اقتوبە جانە ماڭعىستاۋ وبلىستارى دا «تەڭىزدەن تەڭىزگە دەيىن»باعىتىنىڭ قاتىسۋشىلارىن قۇشاق جايا قارسى الدى. 14 كۇندە قىزىلوردا وبلىسىنداعى قامباش كولى, ءبىر كۇندەرى الەمدەگى ەڭ ۇلكەن تەڭىز بولىپ, قازىر تارتىلىپ بارا جاتقان ارال تەڭىزىنىڭ جاعالاۋى قاتىسۋشىلاردىڭ جادىسىندا جاتتالىپ قالدى, ال ماڭعىستاۋ وبلىسىمەن تانىسۋ بەينەۋ اۋىلىنداعى ءحVى عاسىردىڭ ەسكەرتكىشى بەينەۋ ءدىني-جەرلەۋ كەشەنىنەن باستالدى. ساياحاتشىلار اراسىندا اسا تانىمال نىسانداردىڭ ءبىرى - بوزجىرا القابىنداعى ءۇستىرت قىراتى. قىلتيىپ شىققان كوگى جوق, اپپاق بورلى تاۋلار مەن سۇمبىلەر باسقا عالامشاردا جۇرگەندەي اسەر بەرەدى. ماڭعىستاۋدى شىن مانىندە «اشىق اسپان استىنداعى مۇراجاي» دەپ اتاۋعا بولادى, مۇندا جۇزدەن استام تابيعي جانە ارحەولوگيالىق ەسكەرتكىش بار.
«جاڭا جىبەك جولى» سوڭعى باعىتى تۇركىستان, جامبىل جانە الماتى وبلىستارى ارقىلى ءوتتى. قاتىسۋشىلار از ۋاقىتتا كوپ جەرگە بارعاندىقتان, بۇل باعىتتى قىزىققا تولى باعىت دەۋگە بولادى. ولاردىڭ قاتارىندا جاركەنت قالاسى, قورعاس اۋىلى, ساتى اۋىلى, كولساي جانە قايىڭدى تاۋ كولدەرى, شارىن مەملەكەتتىك ۇلتتىق تابيعي ساياباعى, تەمىرلىك شاتقالى, سارايلار القابى, ايعايقۇم, تالحيز قالاشىعى, تامعالى شاتقالى, اقىرتاس ارحەولوگيالىق كەشەنى, قاراحان مەن ايشا ءبيبى كەسەنەلەرى, تۇركىستان قالاسى جانە باعىتتىڭ سوڭعى نۇكتەسى – وتىرار قالاشىعى بار. باعىت سوڭىندا قاتىسۋشىلاردى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى ارىستانبەك مۇحامەدي ۇلى قارسى الدى.
وسىلايشا, ەكسپەديتسياعا بارلىعى 150-قا جۋىق ادام قاتىستى, ولاردىڭ قاتارىندا كاسىبي گيدتەر, تاجىريبەلى ساياحاتشىلار, جۋرناليستەر, ترەۆەل-بلوگەرلەر, دەپۋتاتتار, مەديا تۇلعالار, «Kazakh TV» تەلەارناسىنىڭ ءتۇسىرىلىم توبى جانە National Geographic رەسەي كومانداسى بار. ەكسپەديتسيانىڭ ساپالى قۇرامىنىڭ ارقاسىندا جاڭا تۋرباعىتتار جاسالىپ, ەلىمىزدىڭ تابيعي نىساندارى تۋرالى فوتو- جانە ۆيدەوبانك دايىندالدى, سول نىساندار تۋرالى اقپارات وڭدەلدى.
