بيىلعى جىل ءبىز ءۇشىن ەرەكشە قاستەرلى جىل. ءبىز ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىن اتاپ ءوتىپ, بيىك بەلەستەرگە جەتتىك. 20 جىلدا تالاي اسۋلاردى باعىندىرىپ, قورشاعان ورتانى قورعاۋ مەن تابيعات پايدالانۋدى باسقارۋ سالاسىندا قورشاعان ورتانىڭ ساپاسىن جاقسارتىپ, قالپىنا كەلتىرۋ جانە قولايلى جاعداي جاساۋ مۇمكىندىكتەرى جونىنەن ايتارلىقتاي جۇمىستار اتقاردىق. قازاقستان ەكولوگياسى – ەل تاۋەلسىزدىگىمەن بىرگە جاساپ كەلەدى. ەلىمىزدىڭ جاڭا زامان – جاڭا قازاقستان دەڭگەيىنە جەتىپ, دۇنيە ءجۇزى ەلدەرىنە تانىمال بولۋى ەلباسىمىزدىڭ جىل سايىنعى جولداۋلارى ءناتيجەسىندە جەتكەن جەتىستىكتەرىمىزدى سارالاپ, كەلەشەگىمىزدى باعدارلاۋعا, ەڭ باستىسى, بارشامىزعا ورتاق ۇلى ماقساتقا جەتۋدىڭ دۇرىس جولىن بىرلەسە ايقىنداۋىمىزعا باعىتتالىپ كەلەدى.
ەلباسى قازاقستان حالقىنا ارناعان جولداۋىندا ءبىزدىڭ باعدارلامامىزدىڭ باستى ماقساتى حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن نىعايتۋ جانە قازاقستاندىقتاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتۋ ەكەنىن اتاپ ءوتتى. كەز كەلگەن ەلدىڭ بولاشاعى ونىڭ ەكولوگيالىق جاعدايىمەن, تابيعي رەسۋرستاردى ءتيىمدى پايدالانۋىمەن تىعىز بايلانىستى. قورشاعان ورتانى قورعاۋ, ەكولوگيالىق تازا ءوندىرىستىڭ دامۋىنا ينۆەستيتسيا تارتۋ, زياندى قالدىقتاردى ازايتۋعا باعىتتالعان جاڭا تەحنولوگيالارعا اۋىسۋ – مۇنىڭ بارلىعى ەلباسىمىز نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ الدىمىزعا قويىپ وتىرعان تىكەلەي مىندەتتەرى. ويتكەنى, تابيعات – ادامزات قازىناسى. ونى قورعاۋ – بارشامىزعا ورتاق مىندەت.
تابيعاتقا دەگەن قامقورلىق جاس ۇرپاقتى تۋعان ەلىن سۇيۋگە, ىزگىلىككە, ەستەتيكاعا, وتانعا دەگەن سۇيىسپەنشىلىك سەزىمىنىڭ ارتۋىنا تاربيەلەيدى. بۇل ورايدا, قورشاعان ورتانى قورعاۋ مينيسترلىگىمەن وتكىزىلگەن «تازا بولسا تابيعات – امان بولار ادامزات» اتتى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەمەر-مينيسترىنىڭ ديپلومىنا جاريالانعان رەسپۋبليكالىق كونكۋرستىڭ بولاشاق ۇرپاق ءۇشىن تالىمدىك, تاربيەلىك ءمانى ەرەكشە بولدى. جاستارىمىزدىڭ بولىپ جاتقان ۇدەرىستەرگە شىعارماشىلىق تىلىمەن ءۇن قاتۋى, قورشاعان الەمگە دەگەن كوزقاراستارىن ءبىلدىرۋى ءبىز ءۇشىن قاشاندا ماڭىزدى. بايقاۋعا قاتىسقان ءاربىر تۋىندى – جاستارىمىزدىڭ سونداي شىعارماشىل, جان-جاقتى, ينتەللەكتۋالدى, ءمۇمكىندىكتەرى مەن بولاشاعى زور, ەلىمىزدىڭ كورىكتى تابيعاتىن كەلەشەك ۇرپاققا ساقتاپ قالۋ ءۇشىن بارماقتاي بولسا دا ۇلەسىن قوساتىندىعىن كورسەتتى.
ارينە, تابيعات تازا بولسا ادامزات تا امان بولاتىندىعى بارشاعا ءمالىم. مەكتەپ جاسىنداعى وقۋشىلار اراسىندا وتكىزىلگەن بۇل كونكۋرس ءوسكەلەڭ ۇرپاق ءۇشىن باعىت-باعدار بولدى. تابيعاتتىڭ جاقسىسى مەن جامانىن تۇسىنە بىلگەن مەكتەپ وقۋشىلارى كونكۋرس بارىسىندا وزدەرىنىڭ شىعارماشىلىق تۋىندىلارىمەن بىزدەردى تاڭ قالدىردى.
«بالاسىمىز عالامشاردىڭ جەر دەگەن,
عاسىر بار ما كورەسىنى كورمەگەن؟!
قيان-كەسكى عاجايىپتار بولسا دا,
ادام بىرگە جاساسادى جەرمەنەن!
و, تابيعات! تاڭعاجايىپ جۇمباق الەم,
تاڭدانىپ سۇلۋلىققا قاراي بەرەم.
ءبىر گ ۇلىن ءۇزىپ الىپ, يىسكەپ ەم,
ەسەلەپ وتەۋىمدى قالاي بەرەم؟!», – دەپ پاۆلودار قالاسى «جاس دارىن» مامانداندىرىلعان مەكتەبىنىڭ 10-سىنىپ وقۋشىسى ءارى كونكۋرستىڭ ءبىرىنشى جۇلدەگەرى مارات اقبوپە جىرلاعانداي. «... ءتىلسىز تابيعاتتىڭ تىلسىمىن ءتۇسىنىپ, ونى ايالاۋ, قورعاۋ جانە كوركەيتۋ – ءاربىر ادامنىڭ مىندەتى. سەبەبى, تابيعات پەن ادام – ەگىز ۇعىم», دەپ استانا قالاسى №24 ورتا مەكتەبىنىڭ 4-سىنىپ وقۋشىسى, ءۇشىنشى ورىن يەگەرى ءسانتاي ەڭلىك اتاپ وتكەندەي, بولماسا
«مەن اقىلدى بالامىن,
مەكتەپتەن ءبىلىم الامىن.
انا تىلمەن بىرگە اشام,
تابيعاتتىڭ پاراعىن», – دەپ پاۆلودار قالاسى دارىندى بالالارعا ارنالعان اباي اتىنداعى №10 ليتسەي-مەكتەبىنىڭ 2-سىنىپ وقۋشىسى, 1-ءشى ورىن يەگەرى تولەۋباەۆا ايشا سىر شەرتكەندەي شىعارماشىلىق تۋىندىلاردى, باسقا دا كونكۋرس جەڭىمپازدارىنىڭ شىعارمالارىن وقىعان كەزدە دارىندى جاستارىمىزدىڭ كوپ ەكەندىگى ءبىزدى قۋانتتى.
قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىنا ورايلاستىرىلعان «تازا بولسا تابيعات – امان بولار ادامزات» اتتى رەسپۋبليكالىق كونكۋرستى پرەمەر-مينيستر ك.ءماسىموۆ بەكىتىپ, ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ, اقپارات جانە بايلانىس مينيسترلىگىنىڭ قولداۋىمەن قورشاعان ورتانى قورعاۋ مينيسترلىگى وتكىزدى.
3 جەلتوقساندا وتكەن رەسپۋبليكالىق كونكۋرستىڭ جەڭىمپازدارىن ماراپاتتاۋ سالتاناتتى ءراسىمى بيمەن, انمەن جانە دۋ قول شاپالاقپەن باستالدى. سالتاناتتى راسىمدە كونكۋرستىڭ 63 جەڭىمپازى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ ديپلومىمەن ماراپاتتالىپ قانا قويماي, ولارعا ەستەلىك سىيلىقتار مەن تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 20 جىلدىعىنا ارنالىپ ازىرلەنگەن جيناق كىتاپتار تارتۋ ەتىلدى. جيناق كىتاپتا تانىمدىلىعى مەن ءستيلى جاعىنان ءارتۇرلى, جانرى مەن ءپىشىنى دە سان-قيلى بالالاردىڭ ماتەريالدارى جيناقتالعان. وندا كورسەتكىشتەرىنەن ۇلكەندەر باعىت الاتىن, ىزگىلىك پەن سەزىمدىلىك, ادامگەرشىلىكتى دارىپتەيتىن بارومەتر ىسپەتتەس بالالاردىڭ سۋرەتتەرى مەن فوتوسۋرەتتەرى, اڭگىمەلەرى, ماقالالارى مەن ولەڭدەرى بار.
ءبىلىم ۇلىلاردى مويىنداتادى, ال قاراپايىم ادامداردى تاڭداندىرادى جانە جاستاردى قاناتتاندىرادى دەگەندەي, مەرەيتويىمىزدا كونكۋرسقا بەلسەندى قاتىسقان رەسپۋبليكانىڭ وقۋ ورىندارىن, اتاپ ايتار بولساق, ولاردىڭ ىشىنەن الماتى وبلىسى قاراساي اۋدانى ۇشقوڭىر اۋىلىنىڭ قاراساي باتىر اتىنداعى مەكتەبى مەن پاۆلودار قالاسىنىڭ № 10 دارىندى بالالارعا ارنالعان مەكتەپ-ليتسەيى ءۇشىنشى ورىندى يەلەندى. ولارعا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ديپلومى مەن ينتەراكتيۆتى تاقتا الۋعا سەرتيفيكات ۇسىنىلدى. سونداي-اق, قاراعاندى وبلىسى وساكاروۆ اۋدانى پيونەر اۋىلىنىڭ جەتىم بالالارعا ارنالعان بالالار ءۇيى ەكىنشى ورىندى يەلەنىپ, ولارعا پرەمەر-مينيستردىڭ ديپلومى جانە كومپيۋتەرلىك سىنىپ سەرتيفيكاتى ۇسىنىلدى. ال ءبىرىنشى ورىندى استانا قالاسىنىڭ № 50 رايىمبەك باتىر اتىنداعى «قازعارىش» مەكتەپ-ليتسەيى الدى. ولارعا ديپلوممەن بىرگە رەسپۋبليكا پرەمەر-ءمينيسترى اتىنان كومپيۋتەرلىك سىنىپ سەرتيفيكاتى تاپسىرىلدى.
«ءار ادامنىڭ ءوز جۇلدىزدى ءساتى بولادى» دەگەندەي, ءومىرىڭنىڭ تاماشا كەزەڭىندە «ءوزىڭنىڭ مۇمكىندىگىڭدى سىنا, العىرلىعىڭدى دالەلدە» دەگەن ۇراندى ۇستانعان «انترە» بي ءانسامبلى, «ءانشى بالاپان» رەسپۋبليكالىق كونكۋرسىنىڭ لاۋرەاتتارى, قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ءانسامبلى, سونىمەن قاتار, باسقا دا حالىقارالىق كونكۋرستار جەڭىمپازدارى ءان سالىپ, بي بيلەپ ءوز ونەرلەرىن كونكۋرس جەڭىمپازدارىنا تارتۋ ەتتى.
ءيا, كونكۋرس جەڭىمپازدارىن سالتاناتتى ماراپاتتاۋ ءراسىمى جوعارى دەڭگەيدە ءوتتى دەسەك بولادى. ءىس-شارانىڭ ەرەكشەلىگى جەتكىنشەكتەردىڭ الەمدى قابىلداۋداعى وي-تانىمدارىنىڭ تىرشىلىكتىڭ نازىكتىگى مەن الجۋازدىعىن اسەرلەپ جەتكىزۋ تىلەگىمەن, وزىنشە ونىڭ قيىندىعى مەن سان-الۋاندىعىن بەينەلەۋىمەن ۇشتاساتىندىعىندا.
ءبىز قازاقستان رەسپۋبليكاسى تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىق مەرەيتويىندا ەلىمىزدىڭ ماقتان تۇتاتىن جەتىستىكتەرىن تويلادىق. وسى جىلدار ىشىندە ەلباسىمىز نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ باسشىلىعىمەن حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋ, ادامداردىڭ دەنساۋلىعى مەن ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتۋ, جاڭا ازاماتتىق قوعامنىڭ قالىپتاسۋى بويىنشا وتە اۋقىمدى جۇمىستار اتقارىلدى.
مەملەكەت دامۋىنىڭ ماڭىزدى باعىتتارىنىڭ ءبىرى ازاماتتاردىڭ ەكولوگيالىق مادەنيەتى مەن بىلىمدەرىن جەتىلدىرۋ بولىپ تابىلادى. جاس ۇرپاقتى تاربيەلەۋ دە ۇلكەن ماڭىزعا يە. بايقاۋ بالالاردىڭ تابيعاتقا جانە قورشاعان ورتاعا دەگەن ەستەتيكالىق كوزقاراسىن قالىپتاستىرۋعا, ولاردىڭ بويىنان رۋحاني باي جانە شىعارماشىلىق تۇلعانى وياتۋعا, وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ تابيعات-انانى ايالاۋعا, قۇرمەتتەۋگە باعىتتالعان وي-ءورىسىنىڭ كەڭەيۋىنە ىقپال ەتتى.
كونكۋرستى وتكىزۋ بارىسىندا نەگىزگى يدەيا ءجۇزەگە اسىرىلدى. ول – بالالاردىڭ بويىندا قورشاعان ورتانى قورعاۋ پروبلەمالارى تۋرالى تۇسىنىك قالىپتاستىرۋ جانە ولاردىڭ تابيعاتقا تيگىزەتىن كومەكتەرىنىڭ ماڭىزدىلىعىن ۇعىندىرۋ.
كونكۋرسقا ءارتۇرلى جاستاعى بۇلدىرشىندەر مەن جەتكىنشەكتەر اتسالىستى. ال نوميناتسيالار شىعارماشىلىق جۇمىستاردىڭ بارلىق سالاسىن قامتىدى. الەمدى قابىلداۋ جاڭاشىلدىعى مەن وتكىرلىگى, ونىڭ الجۋازدىعى مەن نازىكتىگىن بەينەلەۋ نيەتى, ونىڭ كۇردەلىلىگى مەن ارتۇرلىلىگىن وزىنشە جەتكىزۋ – بالالار شىعارماشىلىعىنىڭ بارلىعىنا ءتان ەكەندىگىن اتاپ ءوتۋ قاجەت.
بالالار – ەلىمىزدىڭ بولاشاعى. تابيعات تۋرالى تۋىندى جاساۋ ارقىلى ولار ادامنىڭ جالپى مادەنيەتىنىڭ باستى قۇراۋشىسى رەتىندە ەكولوگيالىق مادەنيەتتىڭ دامۋىنا وزدەرىنىڭ سۇبەلى ۇلەستەرىن قوستى. وسىنداي تۋىندى جاساۋعا ىقپال ەتكەن شاكىرتتەرىنە اسا مەيىرىمدى, سوزىنە بەرىك, شىنشىل مىنەزدى, جۇرەگى باتىر, ونەگەسى اسىل, جانى جومارت, پەيىلى دارحان, ەرەن ەڭبەكشىل, بايلامى بەرىك, ويى وتكىر ۇستازدار ەلىمىزدە جاساي بەرسىن دەمەكپىن.
تاۋەلسىزدىكتى ءتاۋ ەتىپ, ءوز وتانىنا قامقور بولاتىن جاستارىمىز بار ەكەندىگىنە ءبىزدىڭ كوزىمىز ابدەن جەتتى. تاۋەلسىزدىككە قول جەتكىزگەن, كوك بايراعى جەلبىرەگەن, قارقىندى قاداممەن العا باسىپ كەلە جاتقان ەگەمەن ەلىمىزدە جاسامپاز ۇرپاقتارىمىز ءار كەزدە دە كوپ بولا بەرگەي.
نۇرعالي ءاشىموۆ, قورشاعان ورتانى قورعاۋ ءمينيسترى.
