سۋرەتتى تۇسىرگەن ەرلان ومار
الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ VI سەزىنە ەگيپەتتەن كەلگەن ال-ازحاردىڭ باس يمامى شەيح مۋحامماد احماد ات-تايەب مالىمدەمەسىندە يسلام ءدىنىن قارالاۋشىلاردى توقتاتىپ, ءالسىز ادامداردى قورعاۋ كەرەك ەكەنىن قاداپ ايتتى. «بارشاڭىزعا اللانىڭ راحىمى مەن نۇرى جاۋسىن! قازاقستان رەسپۋبليكاسىنا جانە پرەزيدەنتىنە, ۇكىمەتىنە, حالقىنا بۇگىنگى سەزگە شاقىرعاندارى ءۇشىن العىسىمدى بىلدىرەمىن. بۇل سەزدىڭ ماقساتى – ادامزاتتىڭ دامۋىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ», دەپ باستادى ول.
بۇكىل الەم تاپ بولعان داعدارىستى تالقىلاۋعا كەلگەنىن جانە بۇل جاعدايدى ءدىننىڭ كومەگىنسىز ەڭسەرە المايتىنىن ايتتى. «بۇگىنگى تاڭدا الەم ۇلكەن داعدارىسقا ۇشىرادى. قاۋىپ باسىم. زورلىق-زومبلىق حالىقارالىق قاتىناستاردىڭ نورماسىنا اينالعانداي. شىعىس پەن باتىستىڭ اراسىندا ورناعان نورما سياقتى. اينالاعا قاراساق مۇنداي قاسىرەت ءبىزدىڭ جالپى ادامزات تاريحىندا بولعان وركەنيەتتەردىڭ تاريحىندا بۇرىن-سوڭدى بولماعان. 19 عاسىر ءبىلىم مەن مادەنيەتتىڭ دامۋ عاسىرى بولسا دا بۇگىنگىدەي قاسىرەت سول كەزدەىڭ وزىندە بولماعان. سول زاماننىڭ تەورياشىلارى اق نەمەسە اريا ءناسىلى جوعارى تۇرادى دەپ ايتپاعان. 20 عاسىر كەلگەندە بۇكىلالەمدىك ساياساتتى قولدايتىن بولدىق دەپ ويلادىق. ال بۇل عاسىر ەكى الەمدىك سوعىستىڭ ۋاقىتى بولدى. 70 ميلليون ادام قۇربان بولدى. سول كەزدە ءتۇرلى دىندەردىڭ وكىلدەرى قايتىس بولدى. سول سوعىستاردان سوڭ الەمدى باسقاراتىن ادامدار جوسپارلى سوعىستاردىڭ قاسىرەت اكەلەتىنىن ءتۇسىندى. بۇكىل الەمدە بۇۇ-نىڭ دەكلاراتسياسىن جاريالادى. وعان سايكەس بارلىق حالىقتارعا ولاردىڭ گۇلدەنۋى جانە دامۋى ءۇشىن كەپىلدىك بەرىلدى. سول دەكلاراتسيانىڭ ءبىرىنشى بابى ەلدەر اراسىنداعى تەڭدىكتى, قۇقىقتارىن قامتاماسىز ەتۋ. مەن قايتالاپ ايتامىن. بارلىق مەملەكەت باسقا مەملەكەتتەردىڭ ىشكى ساياساتىنا ارالاسپاۋ كەرەك دەگەن قاعيدا بەكىتىلدى. بۇۇ-نىڭ جارعىسى السىزدەردى قورعاۋ قاعيداتىن العا تارتتى», دەدى باس يمام. دەگەنمەن, قابىلدانعان قۇجاتتىڭ تەك قاعاز جۇزىندە قالعانىن, تاياۋ شىعىس جانە باسقا مەملەكەتتەردە ادام قورلاۋ ءىسىنىڭ ءورشىپ تۇرعانىن جەتكىزدى. «بۇگىنگى تاڭدا باسقارۋشىلار ەكى ۇشتى ۇستانىمداردى پايدالانۋدا. ولار ادامداردىڭ قۇقىقتارىن بۇزۋ جانە قارا باستارىنىڭ مۇددەلەرىن قورعاۋ ءۇشىن ۇلكەن جۇمىستار جۇرگىزۋدە. مىنە, ءبىز 21 عاسىردا ءومىر ءسۇرىپ جاتىرمىز. بۇل عاسىردا بۇرىنعى سوعىستار تەرروريستىك سوعىستارعا جالعاستى. تەرروريزمدى تەك قانا يسلامعا قاراتىپ ايتاتىن بولدى. وكىنىشكە قاراي, ءبىز وسى جالعان ۇعىمعا سەنە باستادىق. ارينە, بۇگىنگى تاڭدا كوپتەگەن جالعان ءدىني ۇيىمدار يسلامدى قارالاۋ ءۇشىن, تەرروريزم جانە راديكاليزممەن بايلانىستىرۋ ءۇشىن ۇلكەن جۇمىستار جۇرگىزدى. تەرروريزمنىڭ پروبلەمالارى تۋرالى اڭگىمە كوڭىل كونشىتپەيدى. ءوزىم كۋا بولعان وقيعامەن بولىسكىم كەلەدى. نازار اۋدارىپ قاراساق, وڭىرلىك تەحنيكا مۇمكىندىكتەرى جانە ونىڭ قارۋ-جاراقتارىنىڭ دايىندىعى تەرروريزمگە تويتارىس بەرە المايدى. بەيبىت ءومىر ءسۇرىپ جاتقان ادامدار اراسىندا تەرروريزم بولعان كەزدە بۇگىنگى مۇمكىندىكتەر ولاردى قورعاي المايدى». ال-ازحاردىڭ باس يمامىنىڭ ايتۋىنشا, كەيبىر ادامدار يسلام ءدىنىن جامىلىپ, وزدەرىنىڭ تەرىس, ارانداتۋشىلىق پيعىلدارىن ىسكە اسىرۋدا. ولار بۇكىل اراب الەمىنە قاۋىپ توندىرۋدە. بۇكىل اراب الەمىنە دەگەن قورقىنىش پەن ۇرەيدى تۋدىرۋدا. يسلامدى ۇستاناتىن ادامدارعا دەگەن توزۋشىلىك بولماۋ كەرەك دەگەن سوزدەردى تاراتادى.
«قۇرمەتتى حانىمدار مەن مىرزالار! ءبىز تەرروريزم ماسەلەسىن ايتقان كەزدە – «تەرروريزمدى يسلامنان باستاپ يۋدايزم, حريستيان, بۋدديزم دە قولدامايدى. ولار بەيبىت ءومىر ءسۇرۋدى قالايدى», دەيمىز. ءالسىز ادامداردىڭ ءبارىن قورعاۋ كەرەك دەگەن قاعيداتتاردى يسلام ءدىنىنىڭ وكىلدەرى تاراتادى. ەۋروپاداعى جاستاردىڭ ءوزى دە, ولاردىڭ وتباسىلارى دا, ەشقانداي ءدىن ۇستامايتىن ادامدار دا يسلامنىڭ شاريعاتتارىن زەرتتەمەگەن. سونىمەن قاتار, ءتۇزۋ جولدان جاڭىلىپ, سيرياداعى سوعىسقا قاتىسقان جاستارمەن دە جۇمىس جۇرگىزۋىمىز كەرەك. كوپتەگەن ەۋروپالىق جاستار سيرياداعى جيحادقا قوسىلعان. ولارىڭ 40%-ى اتەيستەر, 40%-ى كاتوليتسيزمدى ۇستانسا, 1%-يۋدەيلەر, 19%-ى عانا مۇسىلماندار».
يمام مالىمدەمەسىن بىلاي اياقتادى:
«13 قىركۇيەكتە گازەتتە جاريالانعان اقپاراتتى ايتقىم كەلەدى. حالىقارالىق ساياساتقا جاۋاپتى ادامدار 1,5 تريلليون قارجىنى اۋعانستانداعى سوعىسقا جولداعان. بۇل قاراجاتتىڭ سوماسى گەرمانيا سياقتى مەملەكەتتىڭ بەس جىلدىق بيۋدجەتىنە تەڭ بولادى. بۇنداي قىرۋار قارجىنى ءبىز نە ءۇشىن جۇمسايمىز؟ وسى سومانىڭ 1/100 بولشەگىن اش نەمەسە كەدەي ادامداردى قولداۋعا جىبەرسەك قۇبا قۇپ بولار ەدى».
اقمارال اعزامقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»
