جولداۋ قاراعاندىلىقتارعا قانداي مۇمكىندىكتەر بەرەدى؟ ونى جۇزەگە اسىرۋدىڭ قانداي تەتىكتەرى بار؟ جيىندى اشقان وبلىس اكىمى ەرلان قوشانوۆ اكتيۆ جينالىسىنا قاتىسۋشىلاردى, ءماسليحات دەپۋتاتتارىن, قوعام قايراتكەرلەرىن وسى ماسەلەلەر توڭىرەگىندە وي ءوربىتىپ, پىكىر ايتىپ, ماڭىزدى قۇجاتتى جان-جاقتى تالقىلاۋعا شاقىردى.
«بيىلعى جولداۋدىڭ باستى ەرەكشەلەگى – بارشا قازاقستاندىقتارمەن بىرگە, قاراعاندى وبلىسىنىڭ ءبىر ميلليون ءتورت ءجۇز مىڭ تۇرعىنى جولداۋدىڭ ءار جولىنان ءوزىن كورە الادى, ءوزىن تابا الادى», دەپ باستادى بايانداماسىن وبلىس اكىمى.
ءوڭىر باسشىسى ەلباسى ءوزىنىڭ جولداۋىندا قازاقستاندىقتاردىڭ ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋ بويىنشا جۇمىستاردىڭ نەگىزگى التى باعىتىن انىقتاعانىن, بۇگىنننەن باستاپ ونى ورىنداۋعا جۇمىلا كىرىسۋ كەرەكتىگىن ءسوز ەتتى.
«كەلەسى جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ ەڭ تومەنگى ەڭبەكاقى 1,5 ەسەگە كوبەيەدى. مۇنىڭ وبلىستىڭ 32 مىڭ تۇرعىنىنا, بيۋدجەت سالاسىنداعى 25 مىڭ ادامعا قاتىسى بار. بۇل ماقساتتارعا 2 ملرد تەڭگە بولىنەدى», دەدى وبلىس اكىمى.
ايماق باسشىسى بيزنەستىڭ جول كارتاسى باعدارلاماسى بويىنشا قاراعاندى وبلىسىنىڭ وراسان زور تيىمدىلىكتى سەزىنىپ وتىرعانىن ايتتى. «بىرنەشە تسيفر كەلتىرەيىن: 8 جىل ىشىندە باعدارلامانى قارجىلاندىرۋعا 17 ملرد تەڭگە باعىتتالدى, 1,5 مىڭ كاسىپكەرگە قولداۋ كورسەتىلدى, بيۋدجەتكە 24 ملرد تەڭگە سالىق تولەمدەرى اۋدارىلدى, 20 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنى اشىلدى, 168 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا سالىندى», دەپ اتاپ ءوتتى ە.قوشانوۆ.
وبلىس اكىمى جولداۋدا تۋريزم سالاسىن دامىتۋعا ەرەكشە كوڭىل ءبولىنىپ, ونىڭ ەكونوميكانىڭ جىلدام دامۋشى سەكتورلارىنىڭ ءبىرى رەتىندە اتالعانىنا باسا ءمان بەردى.
«پرەزيدەنت ءبىرىنشى كەزەكتە ەلىمىزدىڭ توپ-10 تۋريستىك نىسان قاتارىنا كىرەتىن بالقاش ماڭى ايماعىندا ءتۋريزمدى دامىتۋ بويىنشا شارالار قابىلداۋدى تاپسىردى. ءبىزدىڭ ماقسات – 2023 جىلعا دەيىن بالقاشتاعى تۋريستەر اعىنىن 2 ەسەگە كوبەيتۋ», دەدى وبلىس اكىمى.
ءوڭىر باسشىسى ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى نەگىزگى باعىتتاردىڭ انىقتالعانىن, ەندى تەك ولاردى ساپالى ورىنداۋعا كىرىسۋ كەرەكتىگىن ايتتى.
«بۇگىندە 3-تەن 6 جاسقا دەيىنگى بالالاردى وقۋمەن قامتۋ 98,9%-كە جەتتى. جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن مەملەكەت باسشىسىنىڭ بۇل جاستاعى بالالاردى 100% قامتۋ جونىندەگى تاپسىرماسىن مەرزىمىنەن بۇرىن ورىندايمىز دەگەن جوسپارىمىز بار. بيىلعى وقۋ جىلىندا وقۋشىلاردىڭ 70 پروتسەنتى جاڭارعان مازمۇن بويىنشا ءبىلىم الىپ جاتىر. جاڭا باعدارلاما بويىنشا بىلىكتىلىكتى جەتىلدىرۋ كۋرسىنان جىلدىڭ باسىنان بەرى 5 مىڭ مۇعالىم ءوتتى. تاعى نە ىستەۋ كەرەك؟ جاڭا باعدارلامالار ەنگىزۋ كەرەك, بىلىكتى مامانداردى تارتىپ, ولارعا نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى ۇلگىسىندە جاعداي جاساۋ قاجەت», دەدى ە.قوشانوۆ.
وبلىس اكىمى ەلباسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن زامانعا ساي دامىتۋ ءىسىنىڭ قولعا ىقتياتتى تۇردە قولعا الىنعانىن اتاپ ءوتتى.
«وبلىس ورتالىعىندا بيىلدىڭ وزىندە 2 وتباسىلىق دەنساۋلىق ورتالىعى جۇمىس ىستەي باستادى. جوسپاردا تاعى بىرنەشەۋى بار. مۇنىمەن ءبىز «قادامدىق قولجەتىمدىلىكتى» قامتاماسىز ەتەمىز. مۇنداي تاجىريبەنى وبلىستىڭ بارلىق وڭىرىندە قولدانۋ قاجەت», دەدى ايماق باسشىسى.
ەرلان قوشانوۆ مەملەكەت باسشىسىنىڭ «نۇرلى جەر» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ 2025 جىلعا دەيىن ۇزارتىلاتىنىن مالىمدەگەنىن ايتا كەلىپ, ەلباسىنىڭ «7-20-25» يپوتەكالىق باعدارلاماسىنىڭ ورىندالۋىنا ايرىقشا ءمان بەرىپ وتىرعانىنا توقتالدى. جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن تۇرعىنداردى نەسيەلەندىرۋ ءۇشىن 324 پاتەر, ال 2019 جىلى 1 مىڭنان استام پاتەر بولىنەتىندىگىن ايتتى. سونداي-اق, بۇگىندە العاشقى جارنانى سۋبسيديالاۋ ماسەلەسىنىڭ شەشىلىپ جاتقانىن دا ءمالىم ەتتى.
سونىمەن قاتار وبلىس اكىمى وڭىردە مەملەكەتتىك قىزمەتتەردىڭ 74% ەلەكتروندى تۇردە كورسەتىلەتىنىن, ال 2020 جىلى بۇل كورسەتكىش 90 پروتسەنت ەلەكتروندىق پىشىمدە بولاتىنىن جەتكىزدى.
ءوڭىر باسشىسى ەكسپورتتىق الەۋەتتى كۇشەيتۋ كەرەكتىگىنە دە باسا ءمان بەرىپ, بۇل سالاداعى ماسەلەلەرگە كەڭىنەن توقتالدى. اگرارلىق سەكتورداعى «ناقتى ەگىنشىلىك» – جوعارى تەحنولوگيالىق كەشەندى جۇيە جوبالارىن جۇزەگە اسىرۋ ءىسىنىڭ جالعاساتىنىن مالىمدەدى. «وزىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزەتىن شارۋاشىلىقتار باسقالار ءۇشىن ۇيرەتۋشى الاڭ بولۋى كەرەك. مەملەكەت جاڭا تەحنولوگياعا اۋىسقانداردى ينۆەستيتسيالىق سۋبسيديالاۋ ارقىلى ىنتالاندىرادى. وسىنىڭ ارقاسىندا, بيىل 5,1 ملرد تەڭگەگە 482 بىرلىك ءتۇرلى تەحنيكا ساتىپ الىندى», دەدى وبلىس اكىمى.
ايماقتا كاسىپكەرلىكتى قولداۋ ءارى قاراي جالعاسىن تاباتىن بولادى. وبلىس اكىمى ەلەكتروندى ساۋدا دامۋىنىڭ جول كارتاسىن جانداندىرۋدى تاپسىردى. جىل باسىنان بەرى ايماقتا بيزنەستەگى قولما-قول اقشاسىز تولەم كولەمى ءۇش ەسەگە ارتىپ, 20 ملرد تەڭگەنى قۇراعان. ال مۇمكىندىك بۇدان دا جوعارى.
سالىق راقىمشىلىعىنا قاتىستى ءوڭىر باسشىسى قازىردەن باستاپ بورىشكەرلەردى انىقتاپ, ولارمەن جۇمىس ىستەۋدى تاپسىردى.
ەرلان قوشانوۆ وڭىردە بۇقارالىق سپورتتىڭ قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋعا باسا كوڭىل ءبولۋ كەرەكتىگىن اتاپ ءوتتى. «بۇگىندە وبلىستا 17 دەنە شىنىقتىرۋ-ساۋىقتىرۋ كەشەنىن سالۋعا سۇرانىس بار. بيىل 3 كەشەن, كەلەر جىلى تاعى ۇشەۋىن سالامىز. جىل سايىن بيۋدجەت ەسەبىنەن قالالار مەن اۋدانداردا 15 سپورتتىق الاڭ مەن 20 حوككەي كورتىن ورناتامىز», دەدى وبلىس اكىمى.
جيىن بارىسىندا ەرلان قوشانوۆ جولداۋدا ايتىلعان نەگىزگى التى مىندەت بويىنشا ءتيىستى سالالاردىڭ باسشىلارىنا ناقتى تاپسىرمالار بەرىپ, ولاردىڭ ورىندالۋ بارىسىن تىكەلەي ءوزىنىڭ باقىلاۋىنا الاتىنىن مالىمدەدى.
سونداي-اق, اكتيۆ جينالىسىندا ءسوز سويلەگەن وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ دەپۋتاتى, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ قاراعاندى وبلىستىق فيليالى جانىنداعى قوعامدىق كەلىسىم كەڭەسىنىڭ توراعاسى بەكزات التىنبەكوۆ جولداۋدىڭ ادامعا, ونىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ جاقسارۋىنا دەگەن قامقور نيەتكە تولى الەۋمەتتىك باعىتىن اتاپ ءوتتى.
«ەلباسى ۇكىمەتكە الداعى 3 جىل ىشىندە جىل سايىن قوسىمشا كەم دەگەندە 100 ميلليارد تەڭگە قاراجات بولە وتىرىپ, 5 جىل ىشىندە عىلىم, ءبىلىم, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالالارىنا بارلىق كوزدەردەن جۇمسالاتىن قاراجاتتى ىشكى جالپى ءونىمنىڭ 10%-ىنە دەيىن جەتكىزۋ كەرەكتىگىن تاپسىرىپ, بۇرىن-سوڭدى بولماعان شەشىم قابىلدادى.
جولداۋدا ەل ەكونوميكاسىن كوتەرۋ ماقساتىندا جاسالعان وسىنداي ماڭىزدى قادامداردىڭ ءبىرى – يندۋستريالاندىرۋ ماسەلەسى. پرەزيدەنت يندۋستريالاندىرۋ ەكسپورتقا باعىتتالعان ەكونوميكالىق ساياساتتىڭ باستى تەتىگى بولۋى كەرەكتىگىن ايتتى. وسى ماقساتقا جەتۋ ءۇشىن ەكونوميكانىڭ ءار سەكتورىنا ءبىلىمدى, ەلدىڭ قامىن ويلايتىن, ناعىز وتانسۇيگىش جاستاردى تارتۋ اسا قاجەت ەكەنىن دە ايتتى», دەدى ب.التىنبەكوۆ.
«شاحتەرسكوە» جشس-ءنىڭ ديرەكتورى گەورگي پروكوپ اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋعا باعىتتالعان شەشىمدەردىڭ دەر كەزىندە قابىلدانعانىنا, ەلىمىزدە زاماناۋي اگروتەحنيكالاردىڭ كەڭىنەن پايدالانىلا باستاعانىنا توقتالدى.
«شىندىعىندا, بولاشاعى زور اگروونەركاسىپ كەشەنى ءوزىنىڭ الەۋەتىن تولىق جۇزەگە اسىرا قويعان جوق. اۋىل كاسىپكەرلەرىن شارۋاشىلىق جۇرگىزۋدىڭ جاڭا داعدىلارىنا جۇيەلى تۇردە جاپپاي وقىتاتىن قاجەتتىلىك تۋدى. وسى ماقساتتارعا جاقىن اراداعى 3 جىل ىشىندە جىل سايىن قوسىمشا 100 ميلليارد تەڭگە بولىنەتىندىگى قۋانتادى», دەدى گ.پروكوپ.
№1 ء«بىلىم يننوۆاتسياسى» وبلىستىق ليتسەي-ينتەرناتىنداعى حيميا ءپانىنىڭ مۇعالىمى ابىلاي ساماتوۆ مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ ءىسىنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ, ورتا ءبىلىمدى دامىتۋدىڭ زاماناۋي قادامدارى, «پەداگوگ مارتەبەسى تۋرالى» زاڭنىڭ ءرولى, جوعارى وقۋ ورىندارىندا مامان دايارلاۋ ساپاسىن كوتەرۋگە بايلانىستى شەشىمدەردىڭ دۇرىستىعى تۋرالى وي قوزعادى.
«بۇگىنگى تاڭدا جاڭارتىلعان ءبىلىم بەرۋ مازمۇنىنىڭ لوكوموتيۆى نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى بولىپ تابىلادى. ولاردىڭ تاجىريبەسى ءبىزدىڭ وبلىس مەكتەپتەرىنىڭ بارلىعىندا قولدانىلۋدا. جاڭارتىلعان ءبىلىم مازمۇنى وقۋشىلارعا قازىرگى الەمدە قاجەتتى داعدىلاردى ۇيرەنۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. بالالارىمىزدى قازىردەن باستاپ وقىتىپ دامىتساق, بولاشاقتا ولار باسەكەگە قابىلەتتى بولاتىنى ءسوزسىز», دەدى ا.ساماتوۆ.
ال قاراعاندى وبلىسىنىڭ جاستار رەسۋرستىق ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى اقجول قۇرمانسەيىتوۆ جاستاردى قولداۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك شارالاردى, مەملەكەت باسشىسىنىڭ جاستارعا كورسەتىپ وتىرعان قامقورلىعى, كەلەر جىلدىڭ «جاستار جىلى» بولىپ جاريالانۋىنىڭ ماڭىزدىلىعى تۋرالى اڭگىمە قوزعادى.
ء«بىز ءومىر ءسۇرىپ جاتقان ۋاقىت – بەيقامدىق پەن شاباندىقتى كەشىرمەيتىن كەزەڭ. بۇگىن جاسالۋى ءتيىس دۇنيەنى ەرتەڭگى كۇنگە ىعىستىرعان ادام كوشتىڭ سوڭىندا قالارى انىق. وسىنى ەسكەرگەن ەلباسى جاستاردى بەلسەندى بولۋعا, بارلىق ىسكە جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋعا, باتىل ارەكەتتەر جاساۋعا ۇندەپ وتىر. كەلەر جىلدىڭ «جاستار جىلى» رەتىندە جاريالانۋى جاس بۋىننىڭ رۋحىن كوتەرەدى, جىگەرىن جانيدى. باسەكەگە قابىلەتتى ەل بولۋدىڭ داۋ تۋدىرماس نەگىزى – الدىمەن, سول ەلدىڭ جاستارىن سوعان لايىقتى تۇرعىدا تاربيەلەۋ. ەندەشە, جاستاردىڭ جالىنداپ جاناتىن, بىلەك سىباناتىن, بيىك بەلەستەردى باعىندىرۋعا ۇمتىلاتىن شاعى تۋدى», دەدى ا.قۇرمانسەيىتوۆ.
سونىمەن قاتار, اكتيۆ جينالىسىندا «قازمەتيز» جشس ديرەكتورى دميتري مالاحوۆ, قاراعاندى قالالىق №3 ەمحانا ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ۆيكتور مۋزافاروۆ ءسوز سويلەدى.
«وبلىستا جۇمىستى بۇگىننەن باستاۋعا ءازىر اقپاراتتىق-ناسيحات توپتارى قۇرىلعان. ءبىزدىڭ ءبارىمىز, بۇگىنگى اكتيۆ جينالىسىنىڭ قاتىسۋشىلارى, ءماسليحات دەپۋتاتتارى, قوعام قايراتكەرلەرى بۇل ىسكە ءبىر كىسىدەي جۇمىلۋىمىز قاجەت. جولداۋدا ايتىلعان الەۋمەتتىك مىندەتتەردى وبلىستىڭ ءاربىر تۇرعىنىنا جەتكىزۋدىڭ ماڭىزى زور», دەپ قورىتتى اكتيۆ جينالىسىن وبلىس اكىمى ەرلان قوشانوۆ.
قايرات ءابىلدا,
«ەگەمەن قازاقستان»
قاراعاندى
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن دميتري كۋزميچەۆ
